Tin asina tanto noticia den ultimo dianan, cu por ta dificil pa keda al tanto di kico tur a pasa y kico ta importante. Bon Dia Aruba ta introduci e columna “Analisis di Siman”, den cual nos ta splica di manera simpel y breve e sucesonan mas importante di ultimo siman. Siman pasa, dos tema a hala atencion: adaptacionnan na HOFA, y e contract di Zona di Desperdicio.

Pakico gobierno a debati e Zona di Desperdicio?

Un di e discusionnan mas grandi e siman aki no tabata tocante si Aruba mester miho maneho di desperdicio. Casi tur hende ta di acuerdo cu si. E debate tabata tocante ken mester paga p’e, ken mester ta encarga, y si pueblo a ricibi suficiente informacion di e manera con a otorga e contract pa e proyecto.

Gobierno a promove e Zona di Desperdicio, un sitio di colecta di sushi nobo na Barcadera, como un stap importante pa tene Aruba limpi y apoya turismo sostenible. Sotenedornan ta argumenta cu un isla limpi ta beneficia tur hende. E ta mehora e calidad di bida di residentenan, y ta yuda proteha imagen di Aruba como un destinacion turistico. Parlamentarionan di coalicion (AVP-Futuro) tambe a bisa cu tin biaha mester reinverti entrada di turismo den proyectonan cu ta haci e isla mas limpi y mas saludable.

Sinembargo, oposicion (MEP y PPA) a enfoca menos riba e proyecto mes, y mas riba con ta pagando p’e.

Varios parlamentario a cuestiona pakico Aruba Tourism Authority (ATA), cual su trabao principal ta promove Aruba den exterior, ta pagando pa un proyecto di maneho di desperdicio na lugar di gobierno of Serlimar. Nan a argumenta cu colecta di desperdicio normalmente ta un tarea di gobierno, y a preocupa cu usa e presupuesto di ATA por crea confusion entre promocion di turismo y servicio publico.

Otro asunto importante tabata transparencia.

Miembronan di oposicion a bisa cu Parlamento ainda tin pregunta sin contesta tocante con a otorga e contract, con a selecta compania, y si a sigui tur procedura legal. Algun tambe a cuestiona un linea di presupuesto special di 16 miyon florin den presupuesto di ATA pa proyectonan di “Desaroyo di Gobierno”, y a puntra con ta usando e fondonan aki.

Pasobra nan ta bisa cu nan no a ricibi ainda tur e informacion cu nan a pidi, parlamentarionan Evelyn Wever-Croes y Rocco Tjon di MEP a entrega un solicitud formal bao di e ley di acceso publico na informacion di gobierno, LOB. Nan ta pidiendo contract, e-mail, opinion legal, nota di reunion, documento di destaho y otro registro relaciona cu e proyecto.

A pesar di e desacuerdo politico, tin un area unda tur banda ta parce di ta di acuerdo: tur hende kier un Aruba mas limpi.

E debate realmente ta tocante si e proyecto actual ta parti di un strategia nacional a largo plaso y si pueblo a ricibi suficiente informacion tocante con ta gastando placa di pueblo.

Pakico HOFA ta back den noticia?

HOFA a bolbe den titularnan siman pasa despues cu Secretario di Estado, Eric van der Burg a confirma cu gobierno di Reino ta bay cambia partinan di e propuesta di ley pa sigui recomendacionnan di Raad van State.

Esaki ta importante pasobra HOFA ta bay reemplasa e supervision financiero temporal di Aruba cu un sistema nobo, diseña pa tene finanzas di gobierno sostenible a largo plaso.

Van der Burg a splica cu Raad van State no a rechasa HOFA, sino cu a recomenda varios cambio pa haci e ley mas cla y duna miho proteccion na autonomia constitucional di Aruba. Segun e Secretario di Estado, gobierno di Reino tin intencion pa inclui e recomendacionnan aki prome cu e propuesta sigui avansa.

Pa gobierno, esaki ta mustra cu e proceso legislativo ta traha manera debe ser. Ta mehorando e propuesta prome cu e yega e proximo etapa.

Pa oposicion, sinembargo, e anuncio a genera preocupacion nobo.

MEP a argumenta cu mester a informa Parlamento directamente cu negociacionnan pa cambia HOFA ya tabata tumando lugar. Na lugar di esaki, parlamentarionan ta bisa cu nan a haya sa di e discusion riba medionan di comunicacion. Nan a argumenta cu Parlamento no por supervisa adecuadamente un ley asina importante sin ricibi informacion completo di gobierno.

Otro parlamentarionan di oposicion tambe a cuestiona pakico no a haci e cambionan proponi publico ainda. Nan ta argumenta cu HOFA no ta bay solamente tocante finanzas di gobierno, pero tambe tocante autonomia di Aruba y e derecho pa tuma su propio decisionnan. Te cu publica e proximo texto, nan ta bisa cu ta imposible pa Parlamento y pueblo por husga si e preocupacionnan expresa pa Raad van State a keda berdaderamente atendi.

E punto clave ta cu HOFA no a desaparece. E propuesta ta bayendo dilanti, pero cu cambio.

E proximo debate probablemente ta bay enfoca menos tocante si ta haci cambio, y mas riba kico e cambionan ey realmente ta. Te cu e propuesta revisa keda publica, tanto sostenedor como oponente ta bay sigui argumenta basa riba expectativa en bes di e texto final.