Turismo ta bayendo hopi bon na Aruba. Cada aña, cantidad grandi di turista ta yega nos isla. Nan ta keda na hotel, huur auto, come den restaurant, bishita nos beach y gasta placa. Turismo ta crea trabao y ta trece placa den economia. Hopi famia ta depende di dje. Pero e exito aki tin otro banda.
Nos cayanan ta druk, nos beachnan ta demasiado yen. Cas ta birando mas caro. Awa, coriente y otro servicio mester sostene mas y mas hende. Aruba ta un isla chikito. Nos no por sigui crece infinitamente sin puntra con hopi nos isla por wanta.
Esaki ta pakico e discusion tocante Tourism 3.0 ta importante.
Kico ta Tourism 3.0?
Gobierno a prepara un plan pa cambia con turismo ta traha na Aruba entre 2027 y 2031. E idea ta pa stop di midi exito solamente pa e cantidad di bishitante cu ta yega. En bes di esey, gobierno kier pa turismo trece mas balor economico mientras ta haci menos daño na nos medio ambiente y ta mehora bida pa residentenan.
E plan ta contene 12 programa.
Por ehempel, gobierno ta propone laga menos di un miyon pasahero di crucero yega cada aña. Tambe kier limite con hopi pasahero di crucero por yega riba e mesun dia.
E plan ta propone tarifa nobo pa bishitante. Parti di e placa aki lo yuda protege naturalesa, mientras otro parti lo yuda Aruba prepara pa futuro emergencia.
Tambe tin propuesta pa regula vacation rental, yuda famia haya hipoteca, protege bida marino, y mehora con ta distribui turista rond di e isla. Un propuesta ta pa duna cierto area di lama un dia di descanso cada luna.
Esaki ta algun ehempel, e propuesta completo ta hopi mas grandi. No tur propuesta ta implementa ainda.
Pakico tin desacuerdo?
No tur hende ta di acuerdo cu e direccion den cual gobierno kier bay.
Aruba Hotel and Tourism Association, AHATA, ta representa hotel y otro negoshi den sector turismo.
Camara di Comercio, KvK, ta representa interes di comunidad di comerciante mas ampliamente. Ambos organisacion ta di acuerdo cu Aruba mester di un tipo diferente di turismo. Pero nan no ta di acuerdo cu un parti importante di e maneho di gobierno.
Gobierno kier pa Aruba haya mas placa di turismo. Su plan ta keda permiti pa e cantidad di turista bira mas, bao cierto condicion.
AHATA ta kere cu mester stop di haya cada bes mas turista.
KvK ta bay mas leu. E ta kere cu Aruba mester baha gradualmente e cantidad di turista, y concentra riba bishitante cu ta trece mas balor economico (mas placa).
Tur dos organisacion ta preocupa cu Aruba ya ta sufriendo e efecto di demasiado turista.
Tambe nan ta cuestiona si crea mas organisacion di gobierno y colecta mas tarifa ta e miho manera pa resolve e problemanan aki.
Esaki no ta nifica cu gobierno kier crecemento sin limite, pasobra e plan ta inclui limite, specialmente pa turismo crucero. E desacuerdo ta tocante algo mas basico: Nos mester reduci e presion riba e isla prome, of nos por sigui crece mientras ta purba di controla e problemanan cu crecemento ta crea?
Kico kiermen turismo di calidad halto?
Durante e serie anterior di Bon Dia Aruba tocante ken ta controla industria di turismo, CEO di AHATA, Tisa LaSorte a trece un punto importante.
Aruba no por spera di atrae turista cu ta gasta mas placa si e isla no ta ofrece nan un experiencia di calidad halto.
Pens’e un rato.
Imagina un famia cu ta spaar placa pa añanan largo pa bishita Aruba. Nan ta paga ticket caro di avion, un hotel, y actividad. Pero ora nan yega, nan ta keda warda oranan largo na aeropuerto. Nan ta keda pega den trafico. Nan no por haya lugar pa sinta na beach. Nan kier disfruta di naturalesa, pero unda cu nan bay, ta yen di hende.
Nan lo sinti cu nan vakantie caro tabata bal e placa cu nan a gasta? Nan lo kier bin back? Nan lo recomenda Aruba na nan amigonan?
Esey ta e problema di pensa cu turismo di balor halto ta djis nifica cu turista ta paga prijs mas caro.
Un prijs mas halto no ta nifica automaticamente miho calidad.
Calidad tambe ta nifica beach limpi, naturalesa bunita, bon servicio, seguridad, y suficiente espacio pa disfruta di e isla. Esaki ta e cosnan cu ta haci Aruba special.
Y si nos keda invita cada bes mas turista bin sin protege e cosnan aki, eventualmente, nos lo daña e producto cu nos ta purbando di bende.
Menos turista ta miho?
Tin algo importante cu nos mester compronde tocante turismo. Mas bishitante no semper kiermen mas placa of miho resultado economico.
Imagina cu 100 turista bishita Aruba, y cada un ta gasta $200. Hunto, nan a gasta binti mil dollar.
Awo imagina cu 80 turista su ta bishita, pero cada un ta gasta $250. Nan tambe a gasta binti mil dollar.
Aruba ta ricibi e mesun cantidad di placa di turista, pero cu 20 persona menos usando nos caminda, beach y otro facilidadnan.
Obviamente, economia real ta mas complica. Mester considera trabao, negoshi y con hopi di e placa realmente ta keda na Aruba.
Pero e ehempel ta mustra algo importante: E ta posibel pa gana e mesun cantidad di placa cu menos turista.
Y si menos turista tambe ta nifica menos trafico, beach mas limpi, y un miho experiencia, esey por haci Aruba mas atractivo pa hende cu ta dispuesto pa gasta mas.
KvK tambe a lanta pregunta tocante si e aumento den cantidad di turista ta produciendo suficiente balor economico.
Segun su calculacionnan, entre 2019 y 2025, cada aumento di 1% den cantidad di bishitante tabata compaña cu un aumento di apenas 1,16% den ‘real tourism receipt’. ‘Tourism receipt’ ta nifica e placa cu Aruba ta haya di turista cu a gasta durante nan bishita, incluyendo placa cu a gasta na hotel, restaurant, transporte, compras y actividad. E ta e placa cu turista ta trece den nos economia. ‘Real tourism receipt’ ta nifica cu a ahusta e placa aki pa inflacion. Esaki ta importante pasobra si turista gasta mas djis pasobra tur cos a bira mas caro, no ta nifica necesariamente cu Aruba ta ganando mas placa den sentido real.
KvK ta argumenta cu esaki ta bao di e standard proponi den Gobierno su propio plan.
Den otro palabra, simplemente trece mas hende na Aruba no ta garantisa cu nos ta hayando e resultado economico cu nos kier.
Kico esaki ta nifica pa nos?
E discusion aki no ta djis tocante hotel, aerolinea of gobierno. E ta tocante nos bida diario. Ora beach ta pata pata yen, residente tampoco tin espacio pa disfruta. Ora vacation rental competi cu cas pa famia local, vivienda ta bira mas dificil. Ora tin mas auto usando e mesun caminda, tur hende ta keda pega den trafico.
Y ora turismo ta pone mas presion riba naturalesa, nos tur ta risca perde algo cu ta pertenece na Aruba.
Baha cantidad di turista so no ta bay resolve e problemanan aki. Ainda nos mester miho caminda, miho aplicacion di ley, mas cas y miho cuido di medio ambiente.
Pero tambe nos mester puntra si ta logico pa sigui añadi mas presion mientras ainda nos tin dificultad pa resolve e problemanan cu nos tin caba.
Tourism 3.0 tin propuesta importante. E ta reconoce cu turismo mester trece beneficio pa residente, no solo pa negoshi. Pero no mester midi e exito di e plan aki solamente pa con hopi programa nobo gobierno ta crea of cuanto placa ta colecta.
Mester midie door di wak si bida na Aruba realmente ta bira miho.
Nos beachnan ta menos yen? Nos famianan por yega na un cas? Nos camindanan ta mehorando? Nos naturalesa ta miho protegi? Turista ta haya algo cu ta bal loke nan ta paga p’e?
Y mas importante, pueblo di Aruba berdaderamente ta beneficiando di e exito di nos pilar economico?
Esaki ta trece nos na un pregunta final: Si Aruba kier turista cu ta dispuesto pa paga mas pa un miho experiencia, pakico ainda nos no kier discuti si menos turista ta miho pa nos economia?



