Den e edicion aki di nos column semanal dedica na nos idioma Papiamento, nos ta trata algun tendencia cu nos ta señala pa algun tempo caba, cu ta encera uso innecesario di cierto palabra unda nan no ta necesario. Ta trata por ehemplo di añadi e palabra ‘di’ na otro preposicion unda esey no tin sentido y por considera esaki un eror.
Algun ehemplo cu nos sa mira: ‘durante di’ na lugar di simplemente ‘durante’. Den un frase pa mayor claridad: “Durante di e reunion a scucha opinion di esnan presente tocante di e tema.” E frase corecto lo ta: “Durante e reunion a scucha opinion di esnan presente tocante e tema.” Asina nos sa mira frase tambe cu ta contene ‘encuanto di’, tambe ‘mediante di’ y algun mas. Esaki no ta implica si cu den tur caso por kita e ‘di’ dilanti un preposicion, pasobra e por t’ey pa bon motibo. Por ehemplo: ‘dependiente di’ o ‘pendiente di’.
Loke a sorprende nos recientemente ta e uso di ‘segun di’ cu mester ta simplemente ‘segun’. Loke e persona kier a expresa ta cu “segun e persona ey, tal asunto ta asina.” Loke el a skirbi sin embargo tabata: “segun di dje”. E eror ta bin probablemente di e pensamento cu ‘segun e’ no por ta corecto y ora bo usa ‘segun di’ bo ta haya bo seguidamente cu e formulacion ‘segun di e’, cu ta hiba bo na e siguiente ‘eror’ cu ta e conocido ‘di dje’ (‘di di e’), cu nos a trata den pasado caba. E no ta gramaticalmente corecto pero el a bira parti di nos Papiamento.
Pero sin embargo
Otro caso cu nos ta mira regularmente ta e conocido ‘pero sin embargo’. Naturalmente esaki ta bisa dos biaha mesun cos; e mester ta sea ‘pero’ o ‘sin embargo’ pero no tur dos. Esaki yama un ‘pleonasmo’ unda ta usa dos palabra pa bisa mesun cos. Ta remarcable si cu nos tin algun pleonasmo conoci na Papiamento di cual probablemente nos mes no ta consciente. Ehemplo: ‘sali pafo(r)’. Ta resulta bastante dificil pa ‘sali bay paden’ y usa ‘sali’ so ta suficiente. Otro cu nos ta usa regularmente ta ‘aña di edad’. Ta suficiente pa bisa cu un persona “tin tanto aña”, no ta necesario añadi ‘di edad’ pasobra ta ki otro tipo di aña e por tin… Pero esaki ta algun caso asina acepta cu nos no ta coregi otro den e casonan aki.
Loke nos no ta considera un eror di gramatica ta e doble negacion cu nos ta usa regularmente. Ehemplo: “Ayera mi no a bay ningun caminda; mi a subi mi cama tempran.” Nos ta comparti e doble negacion cu otro idioma; no ta algo special di nos.
Awor por surgi e pregunta si lo anterior ta trata di eror contemporaneo o algo cu nos por mira den pasado tambe. Mas tanto nos ta limita den acceso na texto di un pasado remoto, pero den e caso aki nos a bin topa cu algun di e cosnan cu nos a trata aki riba. Den e promer buki cientifico di estudio di Papiamento, cu nos a usa como referencia varios biaha, esta e obra El Papiamento – La Lengua Criolla de Curazao, di dr. Rodolfo Lenz, emiti casi 100 aña pasa, nos a haya algun referencia den e cartanan di e marinero Natividad Sillie na Papiamento cu el a skirbi riba peticion di dr. Lenz. Por ehemplo, e tambe ta usa varios biaha e ‘pero sin embargo’ cu nos ta tende o por lesa awe ainda. E t’ey anto pa basta tempo caba, pero esey no ta hacie corecto.



