E disputa rond di acceso na costa noord di Aruba a conoce un desaroyo importante diaranson 9 di september, despues cu Corte den Prome Instancia a dicidi di pospone pa cinco siman e caso entama pa Aruba Birdlife Conservation (ABC) contra Gobierno di Aruba y FPNA. Corte a determina cu gobierno mester uza e periodo aki pa organisa un proceso di dialogo, particularmente cu ABC, pero tambe cu otro partidonan envolvi, pa busca un solucion cu por tene cuenta cu proteccion di naturalesa, continuidad di actividad di tour operators y interes general di comunidad.

E decision ta bin mientras Parlamento di Aruba tambe a haci un apelacion na gobierno pa busca un solucion practico y huridicamente sostenibel, y mientras piscadonan tambe a expresa nan preocupacion tocante acceso na costa.

E caso tabata programa pa ser trata diahuebs 10 di september. Gobierno di Aruba a pidi Corte pa pospone e tratamento pa crea mas espacio pa negociacion. ABC a opone e peticion pa posponemento, mientras FPNA no tabatin obhecion contra esaki. E caso originalmente tabata programa pa 28 di mei y despues a ser cambia pa 10 di september.

Den su carta fecha 9 di september, Corte a determina cu, teniendo na cuenta tur e interesnan envolvi, un posponemento por crea espacio pa busca un solucion E tratamento di e caso awor ta programa pa diahuebs 15 di october 2026 pa 2 or di atardi.

Sinembargo, Corte ta pone un condicion explicito pa gobierno. Corte a determina cu gobierno mester a establece, ayera mes dia 9 di september, un fecha y ora pa un reunion cu mester tuma lugar den e siman cu ta bin. E intencion ta pa partidonan, particularmente ABC como e partido cu a inicia e proceso, gobierno, tour operators y otro interesadonan haci un esfuerso serio pa yega na un solucion rasonabel y aplicabel.

Corte ta pone enfasis riba e necesidad pa busca un balansa entre diferente interes. Di un banda tin responsabilidad pa proteha flora, fauna y areanan natural designa pa ley, y di otro banda tin e interes di tour operators pa por sigui cu nan operacion cu pa añanan a ser tolera, mientras gobierno mes tin responsabilidad tanto pa proteha naturalesa como pa tene cuenta cu interes legitimo di e sector y comunidad en general.

Ta importante pa remarca cu e decision di Corte no ta resolve e conflicto mes. Corte no a determina ainda cual ruta mester keda habri of cera, ni a duna un decision final tocante uzo di UTV, ATV of otro vehiculo den areanan natural. Corte ta simplemente duna un periodo di cinco siman pa e partidonan trata di yega na un solucion cu no lo mester involucra un caso den Corte.

E decision pa pospone e caso ta bin cu condicionnan specifico di parti di Corte. Si gobierno no cumpli suficientemente cu e obligacion pa cuminsa cu e proceso di dialogo, Corte por determina un fecha mas prome cu 15 di october pa trata e caso y, den principio, no lo concede un otro posponemento.

E decision di Corte ta sigui varios dia di tension entre tour operators, gobierno y ABC. E preocupacion den sector a resulta tambe den accion di protesta di tour operators y tour guides, cu a manifesta na diferente momento na, entre otro, na rotonde Las Americas y den area di Palm Beach. Cu nan vehiculonan, e tour guides a busca pone atencion riba e consecuencia cu ceramento di rutanan na costa noord por tin pa nan actividad y empleonan den sector, mientras nan a sigui pidi dialogo pa yega na un solucion.

Gobierno, di su parti, a indica cu su intencion ta pa busca un solucion cu ta combina proteccion di naturalesa cu continuidad di e sector. Prome minister Mike Eman y minister di Infrastructura Rene Herdé a confirma diamars cu gobierno a pidi pa pospone e caso hustamente pa crea mas espacio pa dialogo.

Representantenan di Tour Operators Uni y gobierno a cuminsa traha riba posibilidad pa regula actividad di vehiculonan motorisa den areanan natural. Durante un reunion e siman aki, Tour Operators Uni a presenta un prome concepto di un denominado Nature Driving Protocol. Representantenan di diferente compania di tour a discuti cu minister Herdé diferente punto relaciona cu control y regulacion di vehiculo, maneho y comportamento den areanan natural protegi.

E idea di regulacion en bes di un prohibicion completo ta aparece tambe den un carta cu Parlamento di Aruba a manda na gobierno ayera 9 di september. Den e carta, Parlamento ta expresa preocupacion tocante ceramento di diferente caminda y ruta na costa noord y consecuencia cu esaki tin pa tour operators, nan empleadonan y sector turistico mas amplio.

Parlamento a reconoce na mesun momento cu proteccion di naturalesa y conservacion di balor natural di Aruba mester ser garantisa. Sinembargo, segun e carta, e dos interesnan no necesariamente mester ta contrario na otro.

Como base pa busca un solucion, Parlamento ta apunta na posibilidadnan cu e Ruimtelijk Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021, ROPV, ta ofrece. Particularmente, Parlamento ta haci referencia na articulonan 13 y 14, cu bao cierto condicion ta permiti uzo recreativo durante dia y circulacion cu vehiculo motorisa riba camindanan designa pa e administrador.

Ademas, segun Parlamento, ROPV ta ofrece posibilidad pa regula e uzo. Esaki por inclui establece un cantidad maximo di vehiculo cu por drenta un area y determina orario durante cual vehiculonan ta permiti. Pa Parlamento, esaki ta indica cu ainda tin opcionnan entre acceso sin restriccion y un ceramento completo.

Pa e motibo ey, Parlamento ta considera cu, prome cu scoge pa cera un ruta completamente, gobierno mester explora e posibilidadnan cu ROPV ta ofrece pa controla e actividad di un manera responsabel. E apelacion na gobierno ta pa trata e peticion di tour operators cu urgencia y busca un regulacion practico y huridicamente sostenibel, mientras proteccion di naturalesa y medio ambiente ta ser respeta.

E debate, mientras tanto, a amplia mas leu di tour operators. Segun informacion publica pa un medio di comunicacion local, piscadonan cu tradicionalmente ta uza costa noord tambe a expresa preocupacion tocante e efecto cu ceramento di camindanan por tin riba nan actividad. Un grupo a manda un carta na prome minister Eman, indicando cu limitacion di acceso na e costa noord ta haci dificil pa transporta material necesario pa pisca, incluyendo palo, hanzue, ijs y otro ekipo. Nan ta pidi acceso provisional y participacion den decisionnan tocante costa den futuro.

E preocupacion di piscadonan ta conecta cu un punto cu Tour Operators Uni ya a trece dilanti anteriormente; restriccionnan di acceso na costa noord por afecta no solamente companianan di UTV y ATV, sino tambe piscadonan y otro usuarionan cu ta depende di vehiculo pa yega na diferente parti di e costa.

Di otro banda, tin e discuscion tocante necesidad pa proteha areanan natural vulnerabel. ABC ta mantene su posicion cu proteccion di flora, fauna y habitat natural mester ser cumpli segun ley. Presidente di ABC, Greg Peterson, a indica recientemente cu e fundacion mes no tin autoridad pa fisicamente cera camindanan y cu e barancanan uza pa limita acceso a ser coloca di parti di gobierno.

Preocupacion tocante proteccion di naturalesa ta forma un parti importante di e discusion. Actividad humano y desaroyo den e parti noord di Aruba ta forma parti di un discusion mas amplio tocante proteccion di habitat. ABC a señala recientemente, entre otro, presion di urbanisacion y actividad humano riba habitat di shoco, particularmente den e parti noord di isla.

Cu e decision di Corte, e enfoke ta cambia temporalmente di e proceso hudicial pa dialogo entre e partidonan. E siguiente simannan lo mester demostra si por yega na un acuerdo riba medidanan concreto, manera designacion di ruta, control riba cantidad y tipo di vehiculo, reglanan di comportamento y proteccion di areanan sensitivo.

Pa awor no tin un solucion definitivo tocante acceso y uzo di e rutanan na costa noord. Gobierno a haya cinco siman adicional pa busca un acuerdo cu e diferente partidonan envolvi. Si e dialogo no conduci na un solucion, e asunto lo termina dilanti Corte, cu tratamento programa pa 15 di october. Mientras tanto, e reto ta pa determina con proteccion di naturalesa por ser combina cu un forma controla y huridicamente sostenibel di acceso na costa noord pa actividad economico, recreativo y tradicional.