Comerciante Uni Aruba (CUA) a trece critica skerpi tocante e funcionamento di Departamento di Obra Publico (DOW), argumentando cu retraso largo, mal comunicacion y e condicion di infrastructura di caminda na Aruba ta afectando negoshi, inversion, y confiansa publico den gobierno.

Durante un conferencia di prensa ayera, presidente di CUA, Frans Ponson a bisa cu keho cu e organisacion ta ricibi ta bay mas leu cu e mal estado di camindanan na Aruba. Segun Ponson, negoshinan tambe ta hayando dificultad cu aplicacion y solicitud cu ta keda sin haya contesta di gobierno pa un aña, aña y mey, of hasta mas largo.

Pa entrepreneur cu mester tin siguransa prome cu inverti placa, saca prestamo of habri un negoshi, e atrasonan asina por tin consecuencia serio. Ponson a argumenta cu hasta ora no por aproba un aplicacion inmediatamente, e aplicantenan mester ricibi sikiera claridad tocante nan situacion y den ki tempo nan por spera un decision.

E presidente di CUA a adverti cu incertidumbre prolonga por descurasha entrepreneurnan prome cu nan negoshi ni cuminsa, algo cu e ta considera dificil pa reconcilia cu e ambicion declara pa Aruba di curasha empresaria y diversifica economia.

Deadline realistico

CUA a haci un yamado pa un sistema mas structura, den cual negoshi y ciudadano ta ricibi deadline cla pa e tratamento di aplicacion.

Ponson a reconoce cu DOW y otro departamentonan di gobierno por enfrenta limitacion den personal y recurso. Sinembargo, el a argumenta cu e limitacionnan aki no por sirbi permanentemente como un excuus pa no contesta solicitud.

El a bisa cu si tin un problema, mester atende esaki, y el a compara e situacion na sector priva, unda segun Ponson, ora algo no ta traha, ta busca un solucion. El a curasha gobierno pa haci mescos.

Maske no ta exigiendo pa tur aplicacion mester keda procesa inmediatamente, CUA si kier pa departamentonan di gobierno establece periodonan realistico di procesamento, y comunica esakinan di un manera cla. Si un departamento mester di seis luna pa tuma un decision, por ehempel, mester bisa e aplicantenan esaki for di comienso, na lugar di laga nan sin informacion.

CUA tambe ta pidiendo gobierno, y minister encarga cu DOW, pa splica publicamente e situacion actual na e departamento, su capacidad disponible, y ki medida ta bay tuma pa reduci atraso involucrando permiso, solicitud y mantencion di infrastructura.

E critica ta toca riba un asunto mas amplio pa comunidad di comerciante. Decision di inversion ta depende no solamente riba acceso na financiamento of condicionnan di mercado, pero tambe riba predictibilidad. Ora un entrepreneur no por determina na ki momento ta bay haya un permiso, of pa ki tempo por spera un decision di gobierno, planificacion financiero ta bira considerablemente mas dificil.

Condicion di caminda atrobe bao scrutinio

Ponson tambe a usa e conferencia di prensa ayera pa expresa otro preocupacion di hopi tempo: estado di camindanan na Aruba.

Segun e presidente di CUA, tin contradiccion creciente entre e presentacion internacional di Aruba como un destinacion turistico di calidad halto, y e condicion di partinan di su red di caminda.

El a punta particularmente riba camindanan importante na y rond di area di hotel, unda motoristanan ta keda haya buraco y seccion deteriora di asfalt. El a bisa cu nos ta mira Aruba como cinco strea, pero ora turista sali di hotel, nan casi mester cuminsa busca shock absorber nobo pa e auto.

Su critica ta hiba nos back na un pregunta cu a bin dilanti ripitidamente den debate publico, esta kico ta pasa cu e placa colecta door di impuesto riba vehiculo di motor?
Anteriormente e luna aki, Bon Dia Aruba a examina precisamente e pregunta aki, memey di keho continuo tocante e mal condicion di caminda.

Manera splica anteriormente pa Departamento di Impuesto di Aruba, entrada di impuesto riba vehiculo di motor no ta bay automaticamente den un fondo dedica pa mantencion di caminda. Na su lugar, e entrada ta bay den pot general di gobierno, y por us’e pa diferente gasto publico. Legalmente, paga impuesto riba vehiculo di motor no kiermen cu e placa colecta ta reserva pa repara caminda. Asina mes, e ta lanta un pregunta dificil tocante expectativa publico y prioridad di gobierno.

Doño di vehiculo ta contribui anualmente mientras ta depende tur dia riba e mesun infrastructura, y caminda deteriora por traduci directamente den costo adicional door di daño y desgaste adicional na taira, sistema di suspension y otro componente di vehiculo.

Caminda den mal estado tambe ta mas cu un inconveniencia pa chauffeurnan individual. Red di caminda di Aruba ta esencial pa empleadonan bayendo trabao, pa negoshi transportando producto, muchanan bayendo scol, servicio di emergencia y turistanan moviendo rond di e isla.

Pa negoshinan en particular, infrastructura confiable ta forma parti di e ambiente basico den cual comercio ta tuma lugar.

DOW anteriormente a anuncia plan pa 2026

E critica di CUA ta yega mientras cu DOW a anuncia plan anteriormente e aña aki cu meta di mehora mantencion di caminda.

Na januari, oficial di infrastructura di DOW, Daryl Lue a bisa cu e departamento tabata analisando camindanan di Aruba y desaroyando un inventario pa determina cua caminda tabata den e condicion mas critico. E tempo aya, DOW a bisa cu awasero pisa fin di 2025 a empeora daño na caminda y cu problema involucrando produccion di asfalt a preveni e departamento di responde na tur caso rekeriendo atencion.

Sinembargo, pa 2026 DOW a anuncia cu tabatin intencion pa traha cu dos compania di produccion di asfalt den un esfuerso pa garantisa un suministro mas consistente. E departamento tambe a bisa cu analisis di caminda lo yuda determina cua sitio merece prioridad.

E anuncio a yega despues di un aumento substancial den recurso di DOW relaciona cu caminda. Segun e informacion reporta na comienso di aña, e presupuesto a aumenta anteriormente di Afl. 2,5 miyon na Afl. 18 miyon.

Na mes momento, DOW a indica e escala di e problema acumula di mantencion. Segun e departamento, mantene e nivel di financiamento pa hasta 25 aña consecutivo lo ta necesario pa catch up cu e deterioro di e red di caminda di Aruba.

Esey ta haci e asunto mas complica cu djis yena buraco. Añanan largo di mantencion atrasa por crea un atraso den infrastructura den cual reparacion di emergencia ta competi cu rehabilitacion structural, mientras deterioro nobo ta keda aparece.

Tambe ta reforsa e argumento di CUA, cu gobierno mester comunica mas claramente tocante prioridad.

Ponson a haci un yamado pa mas transparencia tocante cua caminda ta bay drecha, na ki momento e trabao ta bay tuma lugar, y cuanto presupuesto tin disponible. E tambe a cuestiona con hopi asfalt a pone realmente den añanan recien.

CUA tambe a expresa preocupacion tocante caminda cu ta keda cera pa periodonan largo sin un solucion cla, incluyendo un situacion cerca di un scol unda, segun Ponson, accidente ta keda pasa.

Pa CUA, gobierno no mester warda pa un incidente serio prome cu atende riesgo conoci.

Comunidad comerciante exigiendo solucion structural

E intervencion di CUA ayera no ta e unico, otro miembronan di comunidad comercial di Aruba tambe a haci yamado recientemente pa intervencion structural di gobierno den problemanan afectando e ambiente di negoshi.

E luna aki, bon Dia Aruba a reporta cu comerciante den downtown Oranjestad a nota algun mehoracion den condicion den centro di ciudad, incluyendo un reduccion den e presencia visible di adicto ambulante. Sinembargo, negoshinan a mantene nan yamado pa un solucion duradero involucrando seguridad publico, cuido di salud, facilidad di shelter, tratamento pa adiccion y coordinacion mas estrecho entre agencianan di gobierno.

Un task force interministerial, “Convivencia: Centronan di Ciudad Sigur y Humano,” ya a keda estableci como parti di politica di gobierno na 2025-2028, cu responsabilidadnan cubriendo seguridad, calidad di bida y condicionnan den Oranjestad y San Nicolas. Y toch e comerciantenan ta sigui pidi resultado concreto en bes di mehoracion temporal.

Maske e problemanan treci dilanti pa e diferente gruponan no ta identico, un preocupacion comun ta emergiendo di partinan di comunidad comercial di Aruba, negoshinan kier pa accion di gobierno bira mas predecible, coordina, y midible.

Den caso di CUA, esaki ta nifica sa na ki momento un aplicacion pa permiso lo haya un contesta, ki ora ta bay repara un caminda peligroso of deteriora, y ki plan concreto ta existi ora un departamento di gobierno no por cumpli cu demanda.

Ponson a enfatisa cu e problema no ta limita na e administracion actual y a describie como uno structural, cu ta persisti pa añas.

E organisacion ta pidiendo gobierno pa establece deadline, comunica abiertamente tocante limitacion, y duna negoshi y ciudadano algo cu nan por planea cune. El a enfatisa cu no por sigui biba cu storia y promesa, sino mester por confia cu ora gobierno ta bisa algo, tin un plan, un fecha y un contesta.