Dokternan di cas cu ta cay bao dr. Horacio Oduber Hospital, HOH, ta ahustando pa atende cu mas pashent cu normal. Esaki despues cu a cuminsa e inscripcion di residentenan cu debi na e maneho di amnistia awor ta cualifica pa ricibi cobertura medico bao AZV.
Manera ta conoci, Aruba tabatin/tin un cantidad grandi di refugiado cu no tabatin e permiso legal y pa hopi tempo tabata ricibi ayudo y asistencia medico, entre otro, pa medio di programanan internacional. Aruba como e pais cu mas refugiado pa capita, segun cifranan di Nacionnan Uni, a haya su mes cu urgencia pa busca solucion pa miles di persona cu tabata na Aruba y diripiente a keda sin ningun ayudo, debi cu e fondonan internacional tambe a para. Esaki debi na e decision na 2025 di Presidente Mericano, Donald Trump pa stop tur sosten humanitario pa refugiadonan.
Consecuentemente a bin un necesidad grandi pa mira con por yuda e grupo grandi, di particularmente Venezolano, ricibi un permiso di estadia y tambe permiso di trabao pa asina evita mas crisis. E decision aki a crea un presion riba DIMAS, cu mientras tanto a logra agilisa e proceso pa duna permiso.
Banda di e trabao administrativo pa tanto DIMAS como Censo cu mester inscribi e personanan aki, tin un efecto grandi tambe riba AZV, ya cu tur hende cu ta inscribi tin derecho riba e seguro medico.
Un di e retonan grandi ta pa percura cu tur e personanan aki por inscribi pa un dokter di cas, of un dokter di prome cuido, algo cu ya caba ta un punto di atencion, mirando cu tin un escasez di dokter di cas na Aruba. Segun Director di AZV, Edwin Jacobs, e organo ehecutivo encarga ta trahando riba solucionnan. Entre otro, HOH ta repartiendo e grupo nobo di asegurado memey di e dokternan cu ta cay bao su organisacion. Bon Dia Aruba a compronde cu den cierto caso, tin dokter a haya den un tiro como 600 pashent nobo, cu a nifica cu mester a dedica hopi tempo pa atende cu nan, haci un evaluacion di cada pashent, determina nan condicion di salud. Un dokter a duna di conoce cu pa hopi, e alivio mas grandi tabata acceso na remedi, algo cu nan mester a paga nan mes pa hopi tempo.
Jacobs ta bisa cu no tin presion riba e fondo mes di AZV, pero si riba e oferta di cuido, algo cu ta un fenomeno rond mundo. “Nos ta trahando riba dje. Na augustus lo tin un consultorio di dokter acerca,” el a bisa Bon Dia Aruba. “Pa loke ta e fondo mes, ya conoce un surplus e ultimo añanan y nos ta trahando hunto cu Ministerio di Salud Publico pa atende cu e retonan den cuido, manera e ampliacion di servicio.”
Manera ta conoci e cantidad di persona cu a haci na prome peticion pa permiso na 2025 tabata relativamente mas hopi cu añanan anterior, Director di DIMAS, Mr. Kathy Ruiz Paskel a bisa Bon Dia Aruba. “Esaki ta pa motibo cu a draai e proyecto ‘Hunto pa Progreso,’ cu ta un proyecto di registracion y regulacion.” Pero, tanten cu e persona no ta registra na Censo, e no ta inscribi na AZV tampoco. “Nos sigur mester traha hunto y compara datonan. Mi tin acuerdo pa esey, cu tanto SVB, AZV y Departamento di Impuesto, DIMP. Gobierno mester keda haya su ‘fair share,’” Ruiz Paskel a bisa Bon Dia Aruba. “Nos ta den un dialogo pa trece cambio di maneho di admision, teniendo na consideracion desaroyonan demografico, entre otro edad di e aplicante. Esaki lo defini e maneho en adelante riba ken of con ta haya permiso di estadia y ken por yega te firma liber.”
Residentenan nobo
Otro fenomeno ta e compra di condominio y cas pa personanan stranhero. Manera ta conoci, e cantidad di proyecto di condominio ta hopi y e proyectonan di cas, particularmente na Noord ta mas tanto dirigi na clientenan internacional. Esaki sinembargo no tin impacto riba AZV, Kathy Ruiz Paskel a mustra. “Tin hopi Hulandes den e grupo di residente aki. Nan ta e grupo mas grandi. Teoreticamente un persona Canades, Mericano, of di cualkier otro nacionalidad por cumpra cualkier propiedad y us’e su mes pa maximalmente 180 dia pa aña calendario como turista. Den e caso aki nan no mester regla un permiso di estadia y como tal, nan no tin derecho tampoco riba AZV,” Ruiz Paskel a conta. “Pensionadonan mester demostra un entrada di pensioen di 50 mil florin of mas pa aña. Pa un ‘rentenier’ pues, un persona cu ta biba di su fondonan acumula, mester mustra cu e tin por lo menos seis figura na banco.” E obligacion di tin un cas no ta den e rekisitonan pa ningun di e dos obhetivo di estadianan aki. “Tene na cuenta cu pa pensionado y ‘renteniers’, tin e opcion hancra den e ley di AZV cu nan no mester tuma e seguro medico. Si nan por demostra cu nan tin nan propio seguro, di e mesun nivel, nan por keda sin participa den AZV,” e Director di DIMAS a bisa.



