Si nos a kere cu nos a sali caba di e turbulencia internacional cu a cuminza e aña aki, por ta cu e parti mas malo mester bin ainda. Desde siman pasa e tregua di paz fragil y e MOU entre Meca/Israel y Iran no ta existi mas y guera ta sigui. Tin hasta e posibilidad cu e situacion na e estrecho di Hormuz no lo bolbe mas na normalidad, di awa internacional accesible libremente, si ambos banda, Iran y Merca, bay haci negoshi cu e derecho di pasada, mientras mundo lo ta pagando e cuenta.
Desde inicio di e guera mundo ta enfrenta un realidad nobo, unda un ruta maritimo importante pa economia internacional no ta liber mas. Iran a descubri cu cera e estrecho no ta solamente un excelente arma di guera, sino tambe un arma economico unico. Y awor Merca cu su bloqueo tambe kier explota e pasada pa haya placa back pa cubri gasto di un guera cu nan mes a cuminza. Asina nos ta na borde di pirateria internacional mutuo, camufla como politica oficial di un pais cu ta bisa di ta respeta ley internacional. Presidente Trump a lanza e idea di kier impone un pago di 20% riba valor di e mercancia cu ta pasa den e estrecho pa cubri gasto. Un ehemplo pa demostra con ridiculo e idea aki ta. Un tanker cu1 miyon bari di crudo facilmente ta yega na un valor di mas di 70 – 80 miyon dollar. Paga un impuesto di 20% ta añadi 14 – 20 miyon dollar na e factura final cu e consumidor mester paga.
Cu un pais no por gana credibilidad ni prestigio cu e tipo di declaracion aki ta un cos, pero di otro banda ta dificil imagina con pa ehecuta e posicion di ‘angel guardador’ cu Trump kier hunga. E problema ta keda cu no por garantiza tranquilidad den e region, si no percura pa Iran bolbe di algun manera na e situacion anterior, unda tur trafico por a pasa sin restriccion. Lo ta imposible pa garantiza un pasada sigur sin un invasion militar y ocupacion permanente di por lo menos gran parti di e costa di Iran. Esey lo implica cu di berdad Merca lo mester drenta den un situacion di un “for-ever war”, mientras promesa di net lo contrario a haci cu Trump a gana eleccion na november 2024. E urgencia pa negocia ta obviamente mas na banda Mericano, mientras Merca no por forza un solucion militar cu accion di corto duracion.
Ademas por anticipa cu e novedad di pago pa pasa den un teritorio di awa internacional, cu un pais kier explota como su teritorio, ta trece otronan riba e idea tambe. Por ehemplo, e mesun aliadonan di Iran (Houthi) na Yemen por cuminza crea similar problema na e otro lama importante den e region, den Lama Cora cu ta e ruta pa yega na Canal di Suez.
Reanudacion di e guera ta significa un paro nobo di e fluho di petroleo y otro producto for di Golfo di Persia, mientras no ta conoci pa cuanto tempo. Un elemento importante den e actual stuacion ta cu e guera desde fin di februari 2026, a compromete gran parti di e reservanan di crudo na varios pais, entre otro na Merca y di miembronan di e cartel OPEC+, pa mantene prijs di crudo global na nivel manehable. Na e momento aki e reservanan strategico Mericano, cu tabata na 415 miyon bari na inicio di e guera, a cay cu aproximadamente 172 miyon bari, e contribucion cu Merca a haci pa combati prijs halto. Por anticipa anto cu prijs mundial di crudo por subi na un nivel hopi mas halto, en vista di e escasez causa tambe pa ausencia di parti di crudo Ruso riba mercado, a consecuencia di e accion militar di Ucrania contra infrastructura petrolero Ruso.
Ironia ta cu awor ta trata di remedia algo cu tabata bon na inicio di e guera, esta trafico maritimo normal den e estrecho. E motibo inicial tabata pa evita cu Iran por a yega na un arma nuclear, loke awor a move pa trasfondo. Interes economico mundial ta pa resolve permanentemente e problema na Hormuz. Pa esaki ta importante posicion di e paisnan den region cu tin costa na e Golfo, cu mester un situacion normaliza den nan region. Loke a bira bon cla awor ta cu Merca, a pesar di tur e basenan militar den e region, no por duna e paisnan aki e proteccion militar priminti. Pa nan tur ta conta cu mester yega na un acuerdo di convivencia cu Iran. Presencia continuo di agresion militar Mericano no lo yuda pa yega na esaki, sigur no si gobierno Mericano ta sigui apoya e agresion di Israel, cu ta boga pa caba cu e regimen Irani, algo cu den e intento actual a resulta un fracaso caba.
Consecuencia di tur esaki por ta daño economico mundial duradero, sin por lo pronto un acuerdo amplio pa recupera normalizacion, sin pago na Iran ni na Merca. Ademas lo bolbe na e escasez di petroleo cu ciere di e estrecho ta ocasiona atrobe. Pero a biaha aki e crisis ta mas grave, pasobra manera bisa anteriormente, e reservanan di crudo, di Merca y varios otro pais, a keda afecta caba pa compensa pa e crudo di Medio Oriente cu no tabata yega destino. Ta parce cu Merca a gana un bataya, pero ta perdiendo e guera. Na Merca tin eleccion na november, mientras e regimen di Iran tin tempo ta core na nan fabor…



