Hulanda ta trahando riba fortificacion di su presencia militar den region di Caribe; esaki tabata tema di un articulo interesante den nos edicion di ayera. E anuncio aki no ta bin como sorpresa. Mundo alrededor di nos ta cambiando rapidamente, incluyendo nos realidad regional, loke ta trece responsabilidad pa nos mes tambe. Cada siman por mira relacion entre paisnan aliado ta cambia, y no den sentido positivo. Nos posicion den tur esey no ta asina facil, pasobra nos ta biba den un realidad excepcional. Nos ta pertenece na un nacion cu pa gran parti ta un pais Europeo, cu ademas ta parti di Union Europeo. Di otro banda nos ta den un region cu ta domina pa e mayor poder politico, economico y militar, te na e momento aki en todo caso. Desde inicio di 2025 nos ta presencia e cambionan grandi den e relacion entre e bloque Europeo y Estadonan Uni, cu ta mustra den direccion di, sea un ruptura formal, o por lo menos un limitacion den e colaboracion riba tereno militar y di seguridad. Kico esaki lo significa a lo largo pa e sobrevivencia di e pacto di defensa mutuo Nortatlantico (NATO) no ta visible ainda. Loke si por observa ta e incidentenan cu ta marca e distanciamento entre e anterior – o ainda – partnernan y ta conduci na e siguiente pasonan pa crea mas distancia.
Manera a bira conoci recientemente, e incidente unda di algun manera a limita acceso di forzanan militar di Ucrania na servicio digital di Starlink a haya su consecuencia. E tabata un señal mas pa Europa, y Canada, cu nan no por sigui depende di servicio digital cu por ta suheto na decision politico, specificamente di Washington, usando esaki como arma politico pa forza cierto decision faborable. E incidente a causa mas tension cu tabata existi caba entre gobierno di Trump y e aliadonan na Europa. Esaki di tal grado cu den prensa internacional a cuminza surgi e pregunta cuanto valor e famoso articulo 5 di e tratado di NATO, bao di cual cualkier ataque riba un miembro mester conta cu apoyo di tur, lo tin ainda. Na Europa y Canada trabao a cuminza caba pa desaroya e propio sistemanan digital, incluyendo un sistema a base di satelite, cu ta existi caba pero lo haya ampliacion. E medida aki ta di comprende, pasobra un grupo di 27 pais y cu alrededor di 450 miyon habitante no por keda depende di un sistema digital, cu por ser manipula pa otro nacion y/o e propietario di e sistema. Esaki no ta implica salida di e empresanan gigante Mericano, pero en todo caso gobierno di e paisnan Europeo y e Union mes no por tin nan propio datonan den man di hende straño mas.
Di otro banda, den ultimo añanan tabatin varios incidente den lama Baltico di cable submarino di comunicacion corta den aparente acto di sabotahe, cu a perhudica diferente pais den e region ey. Tin un aspecto mas general cu no ta trata di e ambiente negativo entre e aliadonan; esey ta e necesidad di mas seguridad contra ataque di tur tipo riba sistema digital valioso; un punto di mas atencion ainda pa via di e problemanan cu Rusia, un probable origen di hopi di e asaltonan digital aki.
E momentonan di desacuerdo no tabata na Europa so; den nos region tambe tabatin suceso cu a marca e tension entre e paisnan. Por ehemplo, e accionnan militar Mericano contra boto den Caribe, matando hende sin ningun forma di proceso hudicial, cu ta nada menos cu un violacion di derecho internacional. E partnernan Europeo cu teritorio den Caribe a nenga colaboracion den e accionnan aki. Ta importante si pa no interpreta e actual situacion eroneamente. E armamento militar pisa cu Hulanda ta bay trece den nos region ta bira e reemplazo pa e sosten militar y di guardacosta Mericano cu tabata semper presente den e colaboracion te awor, pero den futuro no ta asina logico mas. Ademas, manera nos a remarca den un anterior Editorial, e islanan Hulandes no ta inclui den e pacto di defensa mutuo menciona (NATO).
Region ta mes insigur ainda
Otro tema importante ta e situacion politico den nos region, cu no a bira mas sigur durante e aña aki. Despues di e secuestro di Nicolas Maduro y su esposa for di nan santuario na Caracas, no a bin cambio di e regimen. Esaki principalmente pasobra e intervencion Mericano tabata dirigi na haya acceso na e petroleo Venezolano, loke obviamente a logra tambe. Pero pa e poblacion no a cambia practicamente nada, ya cu e reactivacion di industria petrolero por tuma varios aña, mientras economia di e pais ta un desastre ainda.
Kico esaki ta implica pa nos? Cu cualkier problema cu explota na e pais ey por causa un exodo nobo di migrante, unda nos ta un di e promer portanan pa nan yega. Ta di spera cu gobierno no ta pensa cu e accion di amnistia pa migrante a soluciona nos problema di yegada di mas persona cu ta busca nan suerte aki. E amnistia a resulta den hopi mas trahador registra oficialmente, loke ta yuda caha di SVB, AZV y gobierno. Pa duna un impresion; entre inicio di 2025 te 1 di october 2026 a registra mas di 7.000 persona emplea, di cual mas di 3.600 e aña aki. Sin embargo, nos no ta core e riesgo di a habri porta demasiado liher pa e pais bisiña? Mester corda cu e mayoria cu ta bira ilegal aki, no ta bin via costa, nan ta bin di turista via aeropuerto…



