Exito internacional den deporte semper ta trece emocion y orguyo; un sentimento general di positivismo cu ta efecta mayoria di nos. Esey nos por a mira recientemente cu e exito di seleccion di Corsou den campeonato mundial di futbol y di e equipo hubenil di baseball di Aruba den nan logro. Bunita pa por celebra regularmente e tipo di suceso aki; nan ta yuda pa stimula nos sentimento di union den comunidad. Pero deporte por significa hopi mas. No tur di nos tin e talento y dedicacion pa sobresali den deporte y mayoria di nos nunca lo yega na representa nos pais den algun evento internacional. Y a pesar di esey deporte por hunga un rol positivo den bida di hopi di nos. Realmente deporte por ta hopi mas importante den nos comunidad, si nos tin un vision mas integral di desaroyo social y educativo.
Un bon momento pa repasa e aspectonan unda deporte den diferente forma por contribui na un comunidad mas sano y pa nos ripara cu por haci hopi mas riba e tereno aki. Y ya cu den e dianan aki nos ta discutiendo fervientemente encuanto ‘inversion’, aki tin un tema clave cu merece consideracion serio di inversion.
En general nos deportistanan sobresaliente ta e top di un piramide, cu por consisti di miles di hoben, y adulto, cu ta disfruta di deporte sin pretension di yega na deporte di nivel halto. Deporte asina mes por hunga un papel importante di bida di nos ciudadano y mas ainda si nos dedica mas atencion na organiza deporte den tur faceta.
Por ehemplo, deporte desde edad hoben ta contribui na un curpa mas fuerte y si esaki bay acompaña pa un bon educacion nutricional adecua, mucho mas. Pa logra esaki di un manera efectivo, no ta suficiente pa djis confia cu nos mucha y hobennan ta haya suficiente bon nutricion y conocimento encuanto esaki na cas. E mester ta un elemento hopi mas importante den nos sistema di educacion, loke lamentablemente ainda e no ta. No tur scol tin e facilidadnan basico pa educacion fisico. Nos no ta na altura cuanto scol ainda no ta dispone di un sala equipa pa educacion fisico y ta haci uso tambe di esaki optimalmente. E desaroyo fisico adecua ta haya mas importancia ainda, mirando e problema cu combinacion di mal nutricion y poco ehercicio fisico ta ocasionando na e momento aki den nos comunidad. E datonan di obesidad na edad hoben, hasta di caso di diabetes tipo 2 bao di mucha ta preocupante. Sin embargo, falta ainda no solamente maneho skirbi, sino paso concreto pa hiba tur institucion educativo na un standard minimo di facilidad y programa di desaroyo fisico.
Y como cu no por mira desaroyo fisico separa for di nutricion, e pregunta – fastioso – ta surgi atrobe kico ta sucediendo na nivel di nutricion y educacion nutricional na nos scolnan. Varios aña pasa caba tabatin voznan cu tabata boga pa combina un proyecto di atencion despues di scol (Trai’merdia tabata un bon comienzo) cu un programa extenso di deporte, arte, y nutricion apropia, tanto mainta como merdia. Un di e motibonan principal pa inverti den un proyecto asina ta cu cambia bida di nos hobennan positivamente, tambe pa loke ta combati delincuencia hubenil. Y pa cambia e rumbo fatal di nos comunidad, cu ta mundialmente un di e paisnan mas afecta pa mal nutricion y poco actividad fisico, resultando den nos actual situacion cu cifra alarmante di enfermedad cronico di mayor impacto: enfermedad cardio-vascular y cancer. Nos no ta bay trata aki e consecuencianan financiero di e actual estado di salud di nos comunidad; no pasobra e no ta berdad pero pasobra ta trata aki di enfatiza positivamente loke nos por haci pa lanta un hubentud den condicion mas faborable cu loke nos ta ofrece nan acualmente. Ademas, nos no ta desea di crea e impresion cu loke nos inverti awe den deporte, educacion fisico y nutricion, ta traduci su mes di biaha den menos gasto medico. Esakinan ta proceso a largo plazo y di pacenshi. Pa hopi aña e inversion sustancial aki den deporte y educacion fisico no lo mustra resultado palpable ainda. Esey ta pasobra e efecto positivo riba salud en general lo keda demostra varios decada despues, ora e generacion mihor educa y fisicamente mas fuerte ta ocasiona cifra mas faborable pa e enfermedadnan cronico menciona. Pa pone esaki bon cla: mayoria di hoben, cu mal o bon background fisico y nutricional, ta pasa nan hubentud y añanan di adulto hoben sin tanto problema. Pero ora nan yega na 35 – 40 aña y ta cuminza mustra sintoma di enfermedad cronico, bo no por bolbe den pasado pa drecha nada; bo mester a hacie caba…
Y awor nos ta yega na e parti mas importante di e proyecto aki. E no ta requeri solamente un cambio di mentalidad general den nos comunidad, sino tambe na promer lugar di nos dirigentenan gubernamental. Nos ta papiando aki di proyecto cu por core facilmente 20 – 30 aña, y quizas mas. Si no tin consenso amplio politico tocante su necesidad, nos lo mira contrincante politico cu ta bin destrui trabao y placa di comunidad cu a hinca den esaki. E manera di pensa ‘a corto plazo’ aki, di promesa bunita ‘tailor-made’ pa cumpli cu bo cuatro aña na timon di e pais, no ta cuadra cu planificacion al largo plazo cu e pais mester pa atende adecuadamente e tipo di problema socio-economico aki, cu nos a bin topa y lo t’ey despues cu hopi di nos no lo a bay caba…



