De regering van Aruba heeft een nieuwe stap gezet in wat is uitgegroeid tot een van de meest controversiële beleidsdiscussies op het eiland: de toekomst van het offroadtoerisme.

Minister van Justitie Arthur Dowers (AVP) kwam vorige week bijeen met een grote groep touroperators, nadat onlangs verschillende offroadroutes aan de noordkust van Aruba werden afgesloten. De afsluitingen hebben de dagelijkse bedrijfsvoering van ondernemingen die ATV-, UTV- en jeepexcursies aanbieden aanzienlijk verstoord.

De bijeenkomst vormt de meest recente ontwikkeling in een conflict dat inmiddels veel verder reikt dan alleen het toerisme. Wat begon als een discussie over milieuschade, is uitgegroeid tot een breder debat over natuurbescherming, openbare veiligheid, economische belangen en de langetermijntoekomst van gemotoriseerde recreatie op het eiland.

Sector uit zorgen

Volgens een persbericht van de regering organiseerde minister Dowers de bijeenkomst om rechtstreeks van de touroperators te horen met welke problemen zij worden geconfronteerd sinds de afsluiting van verschillende traditionele offroadroutes.

De afgelopen weken stuitten ondernemers op aarden wallen, grote rotsblokken en andere fysieke barrières die op diverse locaties langs de noordkust zijn aangebracht. Hierdoor zijn wegen afgesloten die veel bedrijven jarenlang voor hun excursies hebben gebruikt.

De ondernemers gaven aan dat de afsluitingen voor grote onzekerheid zorgen, hun dagelijkse bedrijfsvoering verstoren en de beleving van toeristen kunnen verminderen.

Ook vertegenwoordigers van de Dienst Openbaar Vervoer (DTP) waren bij de bijeenkomst aanwezig. De bedrijven kregen de gelegenheid hun zorgen kenbaar te maken en suggesties aan te dragen.

De regering omschreef het overleg als constructief en respectvol en stelde dat alle partijen bereidheid hebben uitgesproken om gezamenlijk verder te werken aan praktische oplossingen.

Volgens de officiële verklaring waren de aanwezigen het erover eens dat Aruba een evenwicht moet vinden tussen het beperken van overlast, het handhaven van de openbare orde, het waarborgen van de veiligheid in openbare gebieden en het erkennen van het economische belang van de toeristische excursiesector.

Minister Dowers bedankte de bedrijven voor hun medewerking en benadrukte dat een voortdurende dialoog tussen overheid en bedrijfsleven essentieel is om tot duurzame oplossingen te komen die zowel inwoners als bezoekers ten goede komen.

Afsluitingen na juridische stappen

De bijeenkomst volgt op maanden van toenemende controverse rond gemotoriseerd toerisme aan de noordkust van Aruba.

Eerder dit jaar startte de milieuorganisatie Aruba Birdlife Conservation (ABC) juridische procedures tegen de regering van Aruba en de Aruba Conservation Foundation (ACF). Volgens ABC veroorzaakt het intensieve gebruik van ATV’s en UTV’s aanzienlijke schade aan kwetsbare natuurgebieden.

De organisatie stelt dat de voertuigen bijdragen aan erosie, de vernietiging van beschermde vegetatie, verstoring van wilde dieren en aantasting van kwetsbare ecosystemen in delen van de noordkust, waaronder de gebieden rond de California-duinen, Saliña Druif, Tera Cora en Tres Trapi.

Volgens ABC hebben overheidsinstanties jarenlang nagelaten de bestaande milieubescherming adequaat te handhaven, ondanks de gedocumenteerde schade.

Als onderdeel van de reactie van de overheid werd de toegang tot verschillende offroadroutes beperkt door op strategische locaties barrières te plaatsen, waardoor voertuigen de kwetsbare natuurgebieden niet langer kunnen bereiken.

Deze afsluitingen hadden direct gevolgen voor meerdere touroperators, waarvan de traditionele excursieroutes door deze gebieden liepen.

Een debat dat verder gaat dan toerisme

De kwestie heeft uiteenlopende reacties losgemaakt.

Milieuorganisaties stellen dat Aruba niet langer natuurtoerisme kan promoten terwijl kwetsbare leefgebieden steeds verder worden aangetast door recreatief gemotoriseerd verkeer.

Zij wijzen op de groei van het aantal bezoekers, het intensieve gebruik van dezelfde routes en de uitbreiding van toeristische activiteiten als factoren die de druk op ecosystemen vergroten, die zich in het droge klimaat van Aruba slechts langzaam kunnen herstellen.

Touroperators benadrukken daarentegen dat hun sector direct en indirect honderden arbeidsplaatsen ondersteunt en een belangrijke bijdrage levert aan de toeristische economie van Aruba.

Veel ondernemers voeren aan dat zij fors hebben geïnvesteerd in hun bedrijven en dat het plotseling afsluiten van routes hun bestaanszekerheid bedreigt zonder dat daarvoor direct alternatieven worden geboden.

Verschillende bedrijven benadrukken bovendien dat verantwoord opererende ondernemers niet mogen worden gestraft voor het gedrag van partijen die zich niet aan de bestaande regels houden.

Hierdoor is het debat uitgegroeid tot een zoektocht naar oplossingen die de natuurlijke rijkdom van Aruba beschermen zonder onnodige schade toe te brengen aan een belangrijke toeristische sector.

Sector stelt zelfregulering voor

De huidige discussie bouwt voort op eerdere initiatieven vanuit de sector zelf.

Eerder dit jaar kondigde de Rainbow Warriors Core Foundation aan te werken aan een vrijwillige overeenkomst en gedragscode om de duurzaamheid binnen de ATV-, UTV-, e-bike- en scootersector te verbeteren.

Het voorstel is bedoeld om gezamenlijke operationele normen vast te stellen voor deelnemende bedrijven, waaronder milieubeschermende maatregelen, veiligheidsvoorschriften en verantwoord gebruik van openbare gebieden.

Voorstanders stellen dat strengere zelfregulering kan aantonen dat de sector zelf in staat is de milieubelasting te beperken en tegelijkertijd verantwoord te blijven opereren.

Of dergelijke initiatieven onderdeel zullen worden van een bredere overheidsstrategie is nog niet duidelijk, maar zij laten wel zien dat delen van de sector erkennen dat veranderingen noodzakelijk zijn.

Ook zorgen over veiligheid

Milieuzorgen vormen niet het enige onderwerp binnen het debat.

De afgelopen maanden is ook de discussie over de openbare veiligheid opnieuw opgelaaid na verschillende gemelde ongevallen waarbij offroadvoertuigen betrokken waren.

Critici vragen zich af of de huidige regelgeving voor ATV’s en UTV’s nog wel toereikend is, gezien de sterke groei van de sector en het toenemende aantal voertuigen in populaire toeristische gebieden.

Sommigen trekken daarbij de vergelijking met elektrische scooters en vragen zich af waarom voor bepaalde vervoersmiddelen strengere regels gelden, terwijl grote offroadvoertuigen nog altijd actief zijn in ecologisch kwetsbare gebieden.

Hoewel beide onderwerpen onder verschillende wettelijke kaders vallen, maken zij inmiddels deel uit van een bredere maatschappelijke discussie over de manier waarop Aruba recreatief vervoer moet reguleren.

Nationaal Biodiversiteitsplan wijst op langetermijnverandering

De recente afsluitingen van routes zouden slechts een eerste stap kunnen zijn in een veel bredere beleidswijziging.

De regering heeft onlangs het Nationaal Biodiversiteitsstrategie- en Actieplan 2024-2030 goedgekeurd. Daarin worden verschillende maatregelen voorgesteld om de druk op de meest kwetsbare ecosystemen van Aruba te verminderen.

Een van de voorstellen is de geleidelijke uitfasering van ATV’s en UTV’s als onderdeel van bredere inspanningen om de biodiversiteit en natuurgebieden beter te beschermen.

De strategie erkent dat gemotoriseerde recreatie een van de menselijke activiteiten is die kwetsbare leefgebieden onder druk zet en stelt alternatieve vormen van recreatie voor die minder impact hebben op beschermde gebieden.

Hoewel het document zich richt op doelstellingen voor de lange termijn en geen onmiddellijke verboden bevat, maakt het duidelijk dat het overheidsbeleid zich steeds meer richt op een sterkere bescherming van het milieu.

De mogelijkheid dat ATV’s en UTV’s op termijn geheel verdwijnen, zorgt voor grote onrust binnen de toeristische sector, waar veel bedrijven hun bedrijfsmodel de afgelopen twintig jaar juist rond offroadexcursies hebben opgebouwd.

Milieuorganisaties benadrukken daarentegen dat langetermijnplanning noodzakelijk is om de natuurgebieden te behouden die juist zoveel bezoekers naar Aruba trekken.

Op zoek naar een gemeenschappelijke oplossing

De bijeenkomst van minister Dowers laat zien dat de regering zowel de milieubezwaren achter de recente maatregelen als het economische belang van de getroffen bedrijven erkent. In plaats van direct nieuwe maatregelen aan te kondigen, lijkt het overleg vooral bedoeld om een structurele dialoog op gang te brengen terwijl de overheid verschillende oplossingsrichtingen onderzoekt.

Daarbij wordt gedacht aan het aanwijzen van alternatieve routes, strengere handhaving tegen onverantwoord opererende bedrijven, hogere veiligheidsnormen of nieuwe beheersstrategieën die een beter evenwicht creëren tussen toerisme en natuurbescherming.

Of dergelijke compromissen uiteindelijk voor alle partijen aanvaardbaar zullen zijn, is nog onzeker.

Milieuorganisaties blijven aandringen op strengere bescherming van kwetsbare natuurgebieden, terwijl veel ondernemers hopen dat de regering eerst werkbare alternatieven zal aanbieden voordat verdere beperkingen worden ingevoerd.

Met de lopende juridische procedures en het Nationaal Biodiversiteitsplan dat duidelijk richting geeft aan ingrijpende veranderingen op de langere termijn, blijft de toekomst van de offroadsector op Aruba onzeker.

Voorlopig vormt de bijeenkomst tussen minister Dowers en de touroperators vooral een erkenning dat een duurzame oplossing alleen mogelijk is door een voortdurende dialoog tussen de overheid, natuurbeschermingsorganisaties en een sector die inmiddels een belangrijk onderdeel is geworden van het toeristisch product van Aruba. Uiteindelijk zal het vinden van dat evenwicht bepalen hoe bezoekers de ruige noordkust van Aruba blijven beleven én hoe het eiland zijn unieke natuur beschermt terwijl het zijn belangrijkste economische sector in stand houdt.