E propuesta di prome minister Mike Eman pa aumenta salario minimo gradualmente te na e minimo di subsistencia —e bestaansminimum— ta atende un necesidad real. Hende cu ta traha mester por cubri su gastonan basico y biba cu dignidad. Pero pa mehora poder di compra, gobierno mester atende tambe e otro banda di e problema: e gastonan cu ta haci bida cada biaha mas caro.
E aumento reciente di Maersk ta un ehempel concreto. Segun e articulo publica pa 24ora, e tarifa pa maneho di container na destino, conoci como Destination Handling Charge of DHC, a subi di 650 pa 1.000 dollar pa container cu destino Aruba. Esaki ta un aumento di 350 dollar, esta 53,8 porciento, den e componente aki di e costo di transporte.
Maersk mes ta confirma cu e tarifa nobo di 1.000 dollar a drenta na vigor dia 15 di october 2026, ta aplica pa containernan di carga seco y containernan refrigera, y ta sigui te cu proximo aviso. E compania ta atribui e ahuste na aumento den gastonan relaciona cu waf y operacion.
Pa importadornan cu ta uza Maersk, esaki ta representa un gasto adicional. Dependiendo di e cantidad y balor di e productonan den cada container, y cuanto di e gasto wordo pasa pa cliente, e aumento por pone mas presion riba prijsnan den tienda.
Mester ta preciso: e aumento di 53,8 porciento ta aplica na e tarifa DHC. Esaki no ta nifica cu henter e transporte ni productonan den supermercado ta subi cu e mesun porcentahe. Tampoco e aviso di Maersk ta mustra cuanto di e aumento ta coresponde na ASTEC, APA of otro gasto operacional. Pues, no ta corecto pa atribui henter e aumento na ASTEC sin informacion detaya cu ta mustra cua gastonan a subi y cu cuanto.
Pero precisamente e falta di informacion detaya tocante e gastonan ta haci transparencia necesario. Cua gasto a subi? Cu cuanto? Y ken ta verifica si e aumento cu ta wordo cobra ta hustifica?
E preguntanan aki ta trece nos na e concesion di ASTEC y e manera cu Aruba a organisa su maneho di carga.
Segun Aruba Ports Authority, e aanbesteding pa e concesion di e waf di carga na Barcadera a cuminsa na februari 2011 y e contrato a wordo otorga na ASTEC. E proyecto a desaroya durante un gabinete anterior di Eman, como un colaboracion publico-priva cu responsabilidad pa inversion y operacion.
E estudio di Aruba Fair Trade Authority, AFTA, ta identifica ASTEC como e unico compania di stiwado na Aruba. E posicion monopolistico aki ta haci supervision y proteccion di consumidor particularmente importante, pasobra importadornan no tin un otro proveedor local di e mesun servicio pa scoge.
Sin embargo, un monopolio no ta automaticamente prueba di abuso. AFTA ta reconoce tambe eficiencia operacional y ta splica cu e sistema di tarifa di ASTEC ta cubri diferente servicio, locual mester wordo considera ora di compara cu otro wafnan. E pregunta ta si e acuerdo actual ta ofrece un balansa husto entre inversion, eficiencia, ganashi y interes publico.
P’esey, e debate riba salario minimo mester inclui un evaluacion transparente di e cadena di gastonan di importacion. Gobierno mester splica cua proteccion e concesion ta ofrece contra aumentonan inhustifica, con ahustenan ta wordo evalua y con beneficio di mayor eficiencia ta yega na consumidor.
Eman su gabinete anterior a contribui na e desaroyo di Barcadera. Awor cu e ta promove un salario cu ta cubri e costo di bida, e mester ta dispuesto tambe pa evalua e decisionnan di su propio gobernacion cu por tin influencia riba e costo ey. Esaki ta responsabilidad politico.
No tin suficiente evidencia pa conclui cu e concesion di ASTEC ta causa di e aumento di Maersk. Pero e aumento ta un motibo concreto pa exigi investigacion y claridad tocante e gastonan di waf, e tarifanan di companianan naviero y e impacto riba consumidor.
Un aumento di salario ta yuda, pero si gastonan esencial sigui subi, parti di e mehoracion ta perde. Trahadornan y empresanan chikito no por sigui carga cu tur e presion mientras e structuranan cu ta influencia prijs ta keda sin suficiente evaluacion publico.
Aruba mester un maneho cu ta mehora salario y, na e mesun momento, atende e causanan di e costo halto di bida. Pueblo ta merece tanto un entrada digno como transparencia riba locual e ta paga.



