Dia 19 di augustus, Departamento di Tesoro Americano a anuncia algo cu na prome bista ta parce puramente tecnico, pero cu ta hopi mas grandi cu esey.

Tesorero a duplica e tamaño maximo di su operacionnan di recompra di bono (“buyback”) den e sectornan di plaso largo — di 10 pa 20 aña y di 20 pa 30 aña. E maximo pa operacion ta subi di 2 mil miyon pa por lo menos 4 mil miyon dollar. E medida ta drenta na vigor dia 9 di september y ta core te 4 di november.

E reaccion di mercado tabata inmediato. E rendimento (“yield”) riba e bono Americano di 30 aña a baha casi 10 punto basico pa rond di 5,19%, despues cu diamars el a toca 5,34% — su nivel mas halto desde 2007.

Con nos a yega aki

E presion no ta bini di Merca so. Na Hapon, e mercado di bono ta den un situacion cu no a wordo mira den 30 aña. E rendimento riba e bono Hapones di 10 aña ta cerca di 3%, un nivel cu no a wordo alcansa desde 1996. E bono di 40 aña a bati record na 4%.

E motibo ta directo: e gobierno di prome minister Sanae Takaichi ta planea baha belasting y aumenta gasto, mientras cu debe publico di Hapon ta pasa 200% di su producto interno bruto (GDP). E compradornan tradicional — aseguradonan di bida y fondonan di pensioen — no ta cumprando bononan Hapones mas manera antes.

Pa decadanan largo, Hapon tabata e anker cu tabata tene interes abaopa henter mundo. E anker aki a kibra awo.

Inflacion no a bay ningun caminda

Tur esaki ta desaroyando mientras cu inflacion na Merca ainda ta na 3,4% (cifra di luna di juli), mas halto cu e crecemento di salario di 3,2%. Pues, e trahado promedio ta perdiendo poder di compra tur luna, ya caba. E debe nacional Americano ta acercando 40 miyon di miyon dollar, cu un deficit di 432 mil miyon den luna di juli so.

Oro a contesta manera semper ora confiansa den papel di estado ta tambalia: e metal a subi te rond di 4.520 dollar pa ‘troy ounce’, su nivel mas halto desde juni, y mas cu 12% den solamente cuater siman.

Ta monetizacion di debe?

Aki nos mester ta preciso, pasobra e diferencia ta importante.

Tesoreria no ta imprimi placa. E ta compra bono bieu cu placa cu e mes ta fia atrobe, mayoria bes na plaso mas corto. Tecnicamente ta un cambio di plaso, no creacion di placa nobo, y e cantidadnan ta chikito compara cu un mercado di casi 30 miyon di miyon dollar.

Pero e señal ta esun cu ta conta. Ora un Tesoro ta drenta pa tene su propio interes largo abao— precisamente pasobra e mercado ta exigi mas — nos ta drenta e teritorio cu economistanan ta yama dominancia fiscal: e momento cu necesidad di financia e estado ta cuminsa manda riba politica monetario. Historicamente, e caminda ey no ta caba cu inflacion mas abao.

Kico esaki ta nifica pa Aruba

Nos florin ta mara na dollar. Esey kier men cu nos ta importa e inflacion Americano practicamente sin filtro. Tres consecuencia ta bini riba nos.

Prome, si un di dos ola di inflacion yega, nos costo di bida ta subi atrobe.

Di dos, interes mundial mas halto ta haci refinanciamento di debe di gobierno mas caro. Cada punto porcentual extra ta placa cu no ta bay na enseñansa, cuido of infrastructura.

Di tres, ora interes ta halto na Merca y Europa, turismo y inversion ta bira mas duro. Nos economia ta depende di e dos.

Mi no ta skirbi esaki pa spanta ningun hende. Mi ta skirbie pasobra e decisionnan cu nos ta tuma awor — con nos ta fia, kico nos ta gasta, y con nos ta proteha esnan mas vulnerabel — ta determina con duro e ola aki ta dal nos.

Nota di redaccion: E articulo aki ta opinion di e autor y no ta representa opinion di Bon Dia Aruba.