Recapitulacion cortico
Dos siman pasa nos a mira con descubrimento cientifico ta bay riba piloto automatico: sistema di inteligencia artificial cu ta genera hipotesis biologico cu ta resulta corecto den laboratorio, robot cu ta haci 688 experimento den ocho dia sin drumi, y problema matematico cu tabata habri pa mei siglo cu ta cay pa algun cien dollar. Awe mi kier haci un pregunta mas dificil, y mas importante: con lihe AI lo por progresa, y unda esaki lo por hiba sociedad humano?
Pasobra tin un diferencia enorme entre un tecnologia cu ta mehora 5 porciento pa aña y un tecnologia cu ta duplica cada algun luna. E prome ta un mehoracion. E di dos ta un otro mundo den un decada.
E midi cu ta conta: cuanto tempo un AI por traha su so
Pa hopi tempo tabata dificil di midi progreso den inteligencia artificial di un manera honesto. Cada siman tabatin un “benchmark” nobo, cada compania tabata gaña riba su propio test, y niun hende comun tabata sa kico e numbernan ey ta nifica.
E organisacion independiente METR a introduci un midimento cu final por wordo comprondi pa un hende normal: cuanto tempo un tarea mester tuma un experto humano, prome cu un sistema di AI no por caba e mas? Nan ta yam’e “time horizon” — e horizonte di tempo.
E resultado ta esaki. Na 2019, sistemanan por a caba tarea cu lo a tuma un humano algun seconde. Na 2023, algun minuut. Awe, e modelonan di mas sofistica ta na un horizonte cu ta wordo midi den oranan — den e caso mas recien e ta mas cu dies ora pa e modelo mas fuerte segun e METR test.
Y e ritmo? Riba e periodo largo 2019–2025, e horizonte tabata duplica cada siete luna. Pero for di 2024, e ritmo a acelera: e datonan mas reciente ta indica un duplicacion cada cuater luna, of menos.
Laga nos traduci esey den idioma humano. Un duplicacion cada cuater luna ta nifica un mehoracion di factor ocho dentro di 1 aña. Si e ritmo aki ta sigui — un sistema cu awe por traha 10 ora independiente, den dos aña por traha… un siman largo. Den cuater aña, un luna completamente independiente.
E segundo curva: prijs
E prome curva ta capacidad. E di dos ta costo, y e ta cayendo mescos lihe.
Un ehempel concreto cu mi a menciona dos siman pasa: e sistema AlphaProof Nexus di Google DeepMind a resolve problema matematico cu tabata habri pa te 56 aña, na un costo di algun cien dollar pa problema. Cuater aña pasa, e mesun cantidad di computacion lo a costa mil bes mas. Y e trabou humano ekivalente — un matematico specialisa dedicando lunanan di su bida — lo ta un cifra cu no ta na alcance di ningun universidad chikito.
E combinacion di e dos curvanan aki ta e cos real. No ta simplemente cu AI ta birando mas sabi. Ta cu inteligencia ta bira mas sabi y mas barata na mesun momento. Esey practicamente no a pasa nunca den historia di tecnologia. Normalmente, mas bo kier, mas bo ta paga.
Y esaki ta e kern di e mensahe di e siman aki, hasta si e progreso di AI ta baha na e mitar di e ritmo actual, nos ta bay biba den un mundo profundamente diferente. E argumento aki no ta depende di e caso mas optimista.
Otro siman den parti III, nos lo wak con e mehoracion aki di AI por traduci su mes den impacto radical pa sociedad. Cu ehempelnan clave manera caba cu tur enfermedad humano, duna sociedad energia abundante, y te hasta hiba nos na un sociedad post-scarsedad.
![[INNOVACION] Ora e Curva di Progreso di AI mes ta subi (1)](https://www.bondia.com/wp-content/uploads/2026/08/INNOVACION-Ora-e-Curva-di-Progreso-di-AI-mes-ta-subi-1.jpeg)


