Ayera mediante un comunicado di prensa, e fraccion grandi di oposicion den Parlamento, MEP a anuncia cu nan ta considerando di haci uso di e instrumento di control mas fuerte segun ley pa haya sa e berdad tocante e caso di vuelo priva di minister di Educacion, Deporte, Hubentud, Innovacion y Relacionnan di Reino, Gerlien Croes (Futuro).

“Den e cuadro di integridad y bon gobernacion, e fraccion awor ta considerando e instrumento di control mas fuerte cu ley ta brinda: un Encuesta Parlamentario pa yega na e berdad den e caso di Minister Gerlien Croes,” MEP a bisa den e comunicado.

E comunicado ta agrega cu diaranson ultimo, Parlamento a trata un ley di iniciativa di e parlamentarionan Edgard Vrolijk y Rocco Tjon. Cu esaki, Vrolijk ta marca su di 9 ley di iniciativa y Tjon su di 5. E cifranan aki ta papia pa nan mes: MEP ta tuma su responsabilidad cu e comunidad hopi serio, dunando contenido real na e derecho di iniciativa (initiatiefrecht).

“Pa e Fraccion di MEP, integridad no ta un concepto bashi, sino e fundeshi di confiansa entre un gobernante y su pueblo. Ora ta cuestiona un minister riba su actonan, manera e biahe den un jet priva, e unico contesta aceptabel ta e berdad absoluto y transparente.”

Lider di Fraccion, Evelyn Wever-Croes, a splica cu MEP ta cla pa e siguiente paso den nomber di e bienestar di Aruba. “Nos ta considerando seriamente pa inicia un Encuesta Parlamentario. Esaki ta un instrumento fuerte di control pasobra pueblo tin e derecho sagrado di sa kico ta e berdad. Te awe, Minister Gerlien Croes no a duna un contesta cla ni transparente. Ora un Minister faya den su deber di duna cuenta, Parlamento mester actua pa restaura e respet pa nos institucionnan.”

Encuesta Parlamentario

Un Encuesta Parlamentario, na Hulandes un Parlementaire Enquête, ta e mecanismo mas fuerte di investigacion cu Parlamento tin. Na Aruba, e ta regula den e Landsverordening parlementaire enquête, cu ta bisa cu Parlamento por, riba propuesta di un of mas miembro, dicidi pa tene un encuesta parlamentario. Un Comite di Staten ta keda encarga di esaki.

E decision pa tene un Encuesta Parlamentario mester inclui un descripcion di e tema di e investigacion. Staten por cambia e descripcion cu of sin propuesta di e comite di investigacion.

Ademas, e comite por eherce su podernan for di e dia despues di e Landscourante den cual e decision pa tene e Encuesta keda publica, y por continua te dia cu Staten finalisa e investigacion.

E poder y actividadnan di e comite no ta termina na momento cu un mandato parlamentario caba, of cu disolucion di parlamento. Finalmente, e comite ta presenta su hallazgonan den un rapport publico, cu ta presenta na Staten.

“Nos lo usa tur medio legal na nos alcanse pa haya e berdad. Pueblo di Aruba ta merece gobernantenan cu ta actua cu honestidad y cu no ta sconde tras di tecnicalismo. Transparencia no ta un opcion, e ta nos deber principal pa cu e pueblo cu nos ta sirbi,” Evelyn Wever-Croes a finalisa bisando.

Transparencia y legalidad

Ya durante weekend, partido MEP a duna indicacion cu tabata preparando pa continua escalando e bataya politico contra minister Gerlien Croes. Den un video publica riba rednan social, parlamentario Rocco Tjon a trece dilanti asuntonan di integridad y transparencia.

“Ultimamente tin hopi discusion rond di e biahe den ‘private jet’ di un mandatario,” Tjon ta bisa den e video. “Mi kier ta hopi cla den esaki: E no ta un atake personal, y esaki no tin di haber cu e persona.”

Tjon a continua splica cu e asunto realmente “ta trata integridad y transparencia den nos gobernacion.”
E parlamentario a menciona cu Parlamento tin deber di controla, y den e caso di e biahe den jet priva di e minister en cuestion, su fraccion “a sigui tur e pasonan cu ley ta prescribi.” Esakinan ta inclui manda pregunta por escrito; haci peticion na presidente di parlamento pa yama un reunion publico y un vragenuur pa por debati cu e minister riba e topico; y hasta a haci un LOB-verzoek – un peticion a base di ley di transparencia di gobierno. Sinembargo, Tjon ta lamenta cu “e realidad awe ta cu e preguntanan por escrito no a wordo contesta, e peticion pa un reunion publico y vragenuur no a wordo yama door di presidente di parlamento, y e peticion a base di ley – e asina-yama LOB-verzoek – cu ta obliga e minister pa brinda transparencia, a wordo nenga door di su persona sin ningun tipo di hustificacion.” Por recorda cu inicialmente, minister Gerlien Croes a pidi un extension di tres siman prome cu responde na e LOB-verzoek. Despues di e tres siman, el a contesta e parlamentarionan indicando cu no lo duna e contestanan solicita pasobra no a entrega e LOB-verzoek corectamente – sin indica kico precies den e solicitud tabata incorecto.

Tjon ta enfatisa cu “ora un minister nenga di duna cuenta na cas di pueblo, e ta debilita nos democracia.”

E parlamentario a continua bisando cu “awo e situacion a bira mas serio”, pasobra e fraccion tin un opinion legal a base di ley di expertonan di aviacion di Merca, specialisa den ley federal di FAA. Den e opinion, e expertonan a splica cu si minister Croes a paga pa e vuelo en cuestion, den e avion cu el a bula sin procedura legal corecto, esaki lo ser considera “unlawful” – contra ley Mericano, segun e leynan aplicable na e avion specifico den e caso. “Esaki no ta ningun opinion politico,” Tjon a continua, “esaki ta un analisis legal di e autoridad y e expertonan den aviacion mas halto na Merca.”

Finalisando, Tjon ta resalta cu “transparencia no ta un fabor cu un minister ta haci. E ta mas bien un obligacion.”

Sin contesta

Ya ta varios luna cu parlamentarionan di MEP ta buscando contesta tocante e biahe di minister Gerlien Croes den jet priva, na november di aña pasa. Te awo, e minister no a duna ningun contesta satisfactorio.

Den centro di e polemica tin e asunto si e minister lo por a paga pa e biahe of e tabata un “regalo.”

December ultimo den un transmision live riba rednan social, lider di MEP, Evelyn Wever-Croes a duna splicacion tocante e situacion. Segun Wever-Croes, minister Gerlien Croes tabatin autorisacion formal di Conseho di Minister pa un biahe cu tabata programa pa dia 20 di november. El a informa Parlamento y tabatin su documento regla, siguiendo e procedemento cu ley ta exigi. Pero e controversia a surgi ora cu e mandatario a dicidi sali un dia prome—dia 19 di november—cu a coincidi cu e yegada di e seleccion di futbol di Corsou despues di nan clasificacion pa mundial.

Parlamentario Wever-Croes ta afirma cu esaki no tabata cubri pa ningun decision nobo di Conseho di Minister, y cu e forma den cual e vuelo a tuma luga por representa un violacion di codigo di conducta pa minister. E codigo aki ta prohibi ministernan di ricibi regalo di gran balor economico.

Durante su transmision, Wever-Croes a insisti riba importancia di transparencia. Un minister, el a indica, “no por bula den un jet priva, hay’e di regalo cabey boto pa bay cune, pasobra e ta un regalo di un balor demasiado grandi.”

Segun e parlamentario un biahe den jet priva, cu por trankilamente costa entre cuatro y cinco mil dollar, no por keda sin un splicacion ni sin prueba di pago. Pa e motibo aki e ta insisti cu pueblo mester haya un prueba real cu e minister efectivamente a cubri e gasto cu su propio placa.

Wever-Croes a manda pregunta den Parlamento pa minister Gerlien Croes y prome minister Mike Eman, pero no a ricibi respuesta directo na e preguntanan. Minister Croes a reacciona mandando documento cu el a presenta como prueba na Parlamento, pero segun e lider di fraccion di MEP, niun tabata coresponde cu e vuelo specifico di 19 di november. E minister a entrega algun documento, pero segun oposicion, sin toca e unico documento cu ta importante: un factura y un recibo legitimo di e vuelo den jet priva. “Si bo mes a paga, bo no tin nada di sconde, bo ta publica cu bo a pag’e e ora. Pero e no kier haci esey,” Wever-Croes a remarca.