A pesar di e cambionan fundamental cu a anuncia den nos enseñanza, ta parce cu e practica di semper ta keda insisti. Prueba cu manera di pensa y traha no ta cambia di nochi pa mainta? E critica reciente di e partido opositor menor riba e contradiccion entre e cambio pa Papiamento como idioma di instruccion y enseñanza multilingual, y e persistencia den compra di material didactico na Hulandes por parce sorprendente, pero no mester ta. E ta producto di un situacion conflictivo, unda cualkier escogencia gubernamental pa un idioma di instruccion lo a termina den igual situacion di sosten di un banda, y resistencia abierto o oculto di otro banda. Al fin y al cabo, ta esey ta e situacion cu nos tin decadas aden caba.

Loke a cambia ta cu e opcion pa Papiamento como idioma di instruccion den enseñanza basico awor ta topa cu resistencia, despues cu pa tanto aña duna les na Papiamento tabata e forma di mustra resistencia contra e sistema oficial, cu tabata prescribi Hulandes como idioma di instruccion, cu tur material didactico na e idioma ey disponible tambe. Y hende tin e tendencia di sigui custumber bieu, esey ta un realidad mundial y ta aplicable aki tambe. Sin embargo, esaki no ta soluciona e problema cu nos enseñanza ta aden actualmente. Segun nos opinion e ‘incumplimento’ ta simplemente pasa pa e otro banda y uso di Hulandes ta keda un realidad, mientras oficialmente no ta tuma paso pa coregi, si esey den cierto caso lo ta debido. Pero kico por mira ta pasando? E escogencia, oficial, pa Papiamento no ta termina e debate cu tin den e sector mes, ni esun mas amplio den comunidad. Ademas, e escogencia pa ‘enseñanza multilingual’ ta laga nos cu e pregunta fundamental con ta structura e maneho multilingual aki: cual lugar cada idioma ta haya den cual tipo di enseñanza? Despues di e anuncio di e opcion pa Papiamento realmente no a scucha mucho mas di e avance den preparacion di e sector completo pa e cambionan cu mester a bin. Tampoco nada di un planificacion con e implementacion ta bay tuma lugar. Por ta cu e planificacion ta existi dentro di e ministerio responsable y entre esnan mas informa di e sector, pero prensa y publico a keda den scuridad ta kico exactamente ta e plan. Di e banda ey e critica opositor ta un señal oportuno di e falta di transparencia den e materia aki, independiente di e opinion cu un persona por tin riba e opcion di maneho mes. Y ta implica cu nos mester cuminza haci e preguntanan fundamental den e asunto aki, por ehemplo: e situacion nobo encuanto idioma lo permiti e mesun ‘libertad’ (o ‘libertinahe’) cu a reina pa mas di mitar siglo den enseñanza, unda regla oficial tabata bisa cu mester usa Hulandes como idioma di instruccion, aunke tur hende tabata na altura di e situacion real unda instruccion na Papiamento tabata domina, pa varios motibo, practico tambe, manera integracion di un cantidad considerable di migrante. E realidad aki no tabata conta pa e scolnan, mihor equipa y cu un publico di mayor ingreso personal, cu tabata mantene un regimen estricto di Hulandes, cu nan publico selecto tabata y ainda ta aprecia. Ta parce cu e opcion pa Papiamento y e opcion pa enseñanza multilingual a laga nos sin clarificacion con esaki lo mester bay tuma lugar den practica, y ta habri caminda pa un variedad di opcion pa maneha un scol, aunke por tin guia directivo oficial mas estricto.

E problema fundamental ta keda: unda nos kier bay den futuro? Si nostin cincuenta o mas aña ta permiti un sistema ‘flexible’ unda cada scol o hasta cada maestro ta(bata) dicidi e propio proporcion di idioma aplica como idioma di instruccion den klas, nos ta bay haya e mesun flexibilidad aki aplica tambe pa e modelo multilingual? Quizas aki mester cuminza exigi claridad di e ministerio concerni y dirigencia di scolnan, cu por brinda un contesta satisfactorio pa e parlamentario opositor menciona. Por ta cu usa fondo procedente di gobierno pa cumpra material na Hulandes por parce contradictorio si a opta pa Papiamento, perota pas perfectamente den e modelo ‘flexible’ cu ta manehando, sin admiti esaki abiertamente? Esey lo fit hopi bon den e tradicion di mas di mitar siglo di ‘hunga caco scondi’ tras di e cortina di idioma Hulandes como idioma di instruccion, mientras Papiamento tabata mas cu presente caba den mayoria di klas den enseñanza basico. Pa evita mal comprension: no ta boga aki pa un sistema estricto y rigido, pasobra e no lo cuadra tampoco cu e opcion pa enseñanza multilingual. Corda cu a opta pa un sistema nobo, experimental, cu ta exigi di un banda flexibilidad, pero di otro banda semper dentro di e obhetivonandi e plan, di cual comunidad mester tin completo claridad. E claridad ey falta y esaki tampoco mester ta un sorpresa, ya cu sector di enseñanza mes tambe semper a sufri di un tipo di ‘secretismo’ profesional, cu e pensamento cu hende pafor di e ‘veld’, manera e sector ta autodenomina su mes, no tin nada di haci cu loke ta pasa den e sector. Pero lo ta preferible pa trata e sector como un parti clave di gobernacion y tambe di interes general, unda e ciudadano hoben, banda di e docente, mester ta para central. Ta di spera cu e mandatario concerni no ta tuma e critica menciona como oportunidad pa contra-ataca politicamente, sino un momento, hopi necesario, pa duna claridad na comunidad.