Aruba ta depende hopi riba turismo, e industria cu ta crea trabao, trece placa den economia, y sostene miles di negoshi y famia. Pero den añanan reciente, otro combersacion a bira cada bes mas importante: con hopi turismo Aruba por carga?
Pa añas, Aruba a papia di pasa di simplemente atrae mas bishitante pa enfoca riba calidad. Mas recientemente, e concepto di “High Value-Low Impact” den turismo a bira parti di e discusion, e idea pa atrae bishitante cu ta contribui mas na Aruba mientras ta purba di reduci e presion cu turismo ta pone riba nos isla.
Pero tin un pregunta importante tras di e strategia aki: Ken ta controla cuanto bishitante ta yega Aruba?
Recientemente, Bon Dia Aruba a examina e aparente contradiccion entre e meta di Aruba pa enfoca riba calidad en bes di cantidad, y e continuacion di crecemento den cantidad di bishitante. E investigacion aki a lanta mas pregunta cu contesta. Pa e motibo aki, Bon Dia Aruba a prepara un serie: “Ken ta controla turismo na Aruba?”
Cada diahuebs, Bon Dia Aruba ta bay publica un capitulo explorando un parti diferente di sistema di turismo na Aruba. E proposito no ta pa haya un persona of organisacion pa culpa pa ‘over-tourism’. Mas bien, ta pa compronde ken ta controla ki parti di un industria cu ta afecta practicamente tur persona bibando na Aruba.
Y e prome descubrimento talbes ta esun mas importante: A.T.A. por mercadea Aruba, pero no ta controla tur cos relaciona cu turismo.
A.T.A. ta mercadea, pero no ta controla e porta
Durante un encuentro cu prensa dialuna ultimo, CEO di A.T.A., Ronella Croes y su team a comparti informacion tocante strategia di turismo. Den un combersacion despues cu Bon Dia Aruba, representantenan di A.T.A. a enfatisa un distincion importante. Ora hende ta tende “turismo”, inmediatamente ta pensa riba A.T.A. Si tin demasiado turista, hende ta culpa A.T.A. Si turista tin comportamento indesea, hende ta mira A.T.A. Si otro hotel aparece, hende atrobe ta pensa riba A.T.A. Hende automaticamente ta pensa cu “turismo” kiermen A.T.A.
Pero hopi di e asuntonan aki ta fuera di A.T.A. su control.
A.T.A. ta responsable pa mercadeo di destinacion, y por influencia ki tipo di bishitante Aruba ta purba di atrae. Por dicidi con y unda ta promove nos isla. Pero A.T.A. no ta opera aeropuerto of waf di Aruba, y no ta determina con hopi bishitante ta yega riba avion of barco.
Den e presentacion di A.T.A. tambe a sobresali algo particularmente interesante: Aruba a bira un destinacion asina popular y deseable, cu hende por sigui scoge Aruba hasta sin cu A.T.A. ta mercadea activamente pa bishitante den un mercado particular.
Den otro palabra, marketing por influencia demanda, pero stop of reduci marketing no ta caba cu e demanda.
Pues si A.T.A. no ta controla e porta di Aruba, ken si?
Tras di e avionnan
Pa loke ta aviacion, Aruba Airport Authority (AAA) tin un rol importante. AAA ta haci considerablemente hopi mas cu djis mantene un aeropuerto unda avionnan ta yega. Su propio publicacionnan ta mustra cu desaroya conectividad aereo di Aruba ta parti activo di su strategia.
Na 2025, aeropuerto di Aruba a ricibi 25 aerolinea cu 45 ruta nonstop conectando Aruba cu mas di 30 destinacion. Ora AAA a reporta un aumento di trafico di pasahero e aña ey, su ehecutivo di Desaroyo di Negoshi di Aviacion, Jo-Anne Arends a referi na aerolineanan partner strategicamente aumentando nan ruta y red na y for di Aruba. AAA a bisa cu su propio enfoke ta inclui “crecemento sostenible mediante desaroyo strategico di ruta y inversion den infrastructura.”
AAA hasta a reorganisa su anterior departamento di Desaroyo di Servicio Aereo den un departamento di Desaroyo di Negoshi, cu mayor enfasis riba relacion cu aerolinea y marketing. Anunciando e cambio, AAA a describie como alinea cu su strategia di crecemento.
Esaki ta nifica cu AAA no ta djis reaccionando na demanda genera pa otro. Desaroya conectividad y traha cu aerolinea ta parti di su propio actividadnan.
Y crecemento den cantidad di pasahero ta continua.
Rapport anual di AAA pa 2025 ta declara cu mas di 3,4 miyon pasahero a biaha door di aeropuerto di Aruba durante e aña. Ta describi crecemento continuo den conectividad aereo y partnership cu aerolinea, y ta identifica aumento di volumen di pasahero como un di e retonan operacional cu e aeropuerto ta enfrenta.
E rapport anual completo ta bay mas leu. AAA ta bisa cu crecemento den cantidad di pasahero ta keda surpasa pronostico, poniendo presion riba infrastructura. Na mes momento, ta identifica expansion di capacidad como necesario pa sostene crecemento di trafico den futuro.
Esaki ta parti di e motibo tras di Gateway 2030, e expansion mayor y modernisacion di aeropuerto di Aruba. Fase 1 ya tabatin su apertura, mientras Fase 1B y preparacion pa Fase 2 ta sostene expansion di capacidad na un termino mas largo.
Esaki no ta nifica automaticamente cu AAA kier crecemento sin limite. Un aeropuerto mester sirbi residente, biahero di negoshi, y cargamento, como tambe turista, y capacidad adicional tambe por mehora seguridad, eficiencia y e experiencia di e pasaheronan. AAA mes ta papia ripitidamente tocante “crecemento sostenible”, sostenibilidad y operacion responsable.
Tras di e barconan
E mesun situacion ta existi riba lama. Aruba Ports Authority (APA) ta maneha waf di Aruba, incluyendo facilidadnan di crucero na Oranjestad. Y manera AAA, APA no ta puramente wardando cualkier trafico cu yega.
Desaroyo di turismo crucero ta forma parti di actividadnan di e waf. APA actualmente hasta ta publica un Programa di Incentivo pa Marketing di Crucero y Tarifa di Pasahero 2025 entre su tarifanan.
Y trafico crucero ta creciendo.
Segun e cifranan di APA, Aruba a ricibi 347 cruise calls transportando 897.273 pasahero na 2024. Na 2025, esaki a aumenta na 376 calls y 970.803 pasahero. Esey ta nifica cu Aruba a ricibi aproximadamente 73.500 mas bishitante di crucero den un aña, un aumento di alrededor di 8 porciento.
E cifranan riba un plaso mas largo tambe ta iluminante. Na 205, Aruba a ricibi 607.019 turista di crucero. Na 2019, prome cu pandemia, e cantidad a alcansa 832.001. E 970.803 pasahero registra na 2025 pues ta representa un nivel nobo compara cu e añanan prome cu pandemia.
Esaki no kiermen cu APA riba su mes ta determina con hopi turista di crucero Aruba ta ricibi. Compania di crucero ta haci nan propio decision comercial, demanda ta cambia, maneho di gobierno tambe tin influencia, y tin otro organisacionnan involucra.
Tres organisacion, diferente control
Esaki ta mustra si con complica e sistema di turismo na Aruba ta. A.T.A. por influencia demanda door di mercadea Aruba y determina ki tipo di bishitante kier atrae. AAA ta traha cu aerolinea y ta desaroya e conectividad aereo y capacidad di aeropuerto door di cual miyones di pasahero ta biaha. APA ta maneha e waf y ta involucra den desaroyo y promocion di turismo crucero. E tres rol ta conecta, pero no ta mescos.
Y esaki ta crea un pregunta importante mientras Aruba ta move pa turismo High Value – Low Impact: Ken ta pone e diferente partinan move den direccion di e mesun meta?
Por ehempel, si Aruba ta dicidi cu e obhetivo no ta pa keda aumenta cantidad di bishitante, kico esey ta nifica pa desaroyo di servicio aereo? E ta cambia con ta evalua frecuencia adicional di aerolinea? Kico e ta nifica pa turismo crucero?
Mester keda midi exito en parti pa aumento den cantidad di pasahero, of Aruba mester midi con hopi balor economico cada bishitante ta produci compara cu e presion cu e bishitante ta pone riba e isla?
Y mas importantemente, cuanto bishitante Aruba ta considera suficiente?
Ken ta controla e cantidad?
E respuesta simpel ta cu no tin un organisacion cu riba su mes ta controla e cantidad di bishitante cu Aruba ta ricibi.
A.T.A. tin un parti, AAA tin otro, y APA tambe tin un otro. Aerolinea y compania di crucero ta tuma nan propio decision comercial. Gobierno ta determina maneho y regulacion.
E ora mester pensa con ta coordina e organisacionnan controlando diferente parti di e sistema.
Si Aruba kier pa High Value-Low Impact bira mas cu un frase atractivo, eventualmente mester tin un comprension comun di kico “high value” ta nifica, kico “low impact” ta nifica, y con hopi crecemento ta fit den e obhetivo aki.
Y controla con hopi hende ta yega Aruba ta apenas e comienso, pasobra unabes e avion ta aterisa y e bishitante baha di crucero, e pregunta ta bira: unda tur e bishitantenan ey ta bay?
Otro siman, den Parti II di e serie “Ken ta controla turismo na Aruba?”, Bon Dia Aruba ta bay examina hotel, timeshare, condominio, vacation rental y desaroyo nobo – y explora ken ta controla cuanto bishitante Aruba por acomoda.



