Na clausura di e siman aki prijs di petroleo na Merca (di West Texas Intermediate; WTI) a surpasa $100 pa bari. Prijs di Brent, e standard pa Europa a pasa $105 pa bari caba. Tur esaki bao influencia di guera na Medio Oriente y na Rusia/Ucrania, sin perspectiva pa un terminacion pronto. Por anticipa cu e desaroyo aki lo tin su influencia riba nos economia tambe, cambiando e pronosticonan actual radicalmente.

E sucesonan di conflicto arma tabata presente pa basta tempo caba, pero a intensifica y cu poco speranza di solucion a corto plazo. A pesar di docenas di declaracion di presidente Donald Trump cu e guera cu Iran lo ta gana caba, e hechonan diario ta indica lo contrario. Ademas e perspectiva pa termina e guera cu un victoria Mericano ta birando menos cada dia. Por constata cu henter e structura di base militar den e region di Golfo ta bao presion di constante ataque Irani, cu un posible perdida permanente di gran parti di e structura aki, contribuyendo na considerablemente menos influencia Mericano den e region. Esaki ta fortifica e conclusion na cual e paisnan Arabe, te awor aliado Mericano, lo yega cu Merca su ‘proteccion militar’ a resulta un fracaso completo. Un of otro entendimento cu Iran ta parce e mihor opcion pa trece tranquilidad den e region. Por lo pronto esaki ta significa cu no tin mehoracion den e exportacion di producto via ruta maritimo for di Golfo di Persia, cu su efecto riba entre otro prijs di petroleo y producto deriva. Pa corona obra e problemanan dilanti costa di Yemen, ocasiona pa e aliadonan Houthi di Iran, ta obstaculiza salida di petroleo di Saudi Arabia a traves di tuberia, cu ta hiba petroleo di Golfo pa e costa occidental di e pais, pa despues sigui e ruta di escape via Canal di Suez.

Na Rusia mientras tanto forzanan militar di Ucrania ta hibando un campaña exitoso, atacando cu drone instalacion militar y petrolero, incluyendo refineria, obligando e pais pa para tur exportacion di producto manera gasolin, diesel y jet fuel. Rusia a caba di reduci pronostico pa 2027 di disponibilidad di crudo riba mercado internacional considerablemente, un indicacion cu nan problemanan no ta di corto duracion. Por observa cu Ucrania ta logrando e mesun obhetivo cu Alemania a purbadurante Segunda Guera Mundial cu e ataquenan den Caribe, specialmente riba e refinerianan di Aruba y Corsou, cu tabata produci gran parti di e gasolin di aviacion pa e Aliadonan na e momento ey. Como agravante por señala cu Rusia ta depende di Merca y Europa pa por haci reparacion riba su refinerianan, cu ta construi pa parti importante cu nan tecnologia avanza, cu no ta disponible pa via di sancion economico. Esaki ta e base pa e pronostico Ruso mes di menos produccion y exportacion na 2027.E actitud practicamente pro-Rusia di gobierno di Trumplo significa cu no lo tin ayudo efectivo pa Ucrania pa dicidi e guera, mientras di Europa si tin apoyo fuerte pero no decisivo pa Ucrania. E resultado ta cu, hunto cu e situacion na Medio Oriente, por premira un situacion di conflicto grandi cu por extende te den 2027 y hasta despues, cu efecto grandi riba economia mundial. Ora prijs eleva pa producto petrolero y pa fertilizante penetra den transporte – maritimo y aereo – y den prijs di entre otro producto agricola mundialmente, e proximo aña por mustra un imagen hopi scur, compara cu e pronosticonan te awor pa 2027.

Pa Aruba e situacion mundial describi aki por tin consecuencia serio, hopi diferente di e situacion economico di ultimo añanan. Den nos edicion di ayera (11-sep-2026) a duna un relato di Banco Central di Aruba, den cual ta tuma na cuenta caba un situacion di menos crecemento, compara cu e ultimo añanan di bonanza extraordinario. Banda di esey e situacion internacional lo conduci na aumento fuerte di inflacion, cu ta yega na nos di diferente banda. Por ehemplo, prijs di combustible lo golpea prijs di vuelo aereo, cu posible influencia riba yegada di turista. Tambe riba transporte maritimo, loke lo aumenta prijs di cada producto cu ta yega nos frontera. Prijs di fuel oil ta bay afecta prijs di awa y coriente local, unda sigur 85% di energia electrico ta genera cu fuel oil. Tambe lo ripara e aumento di prijs di cuminda, procedente di Merca mas tanto, pa via di aumento den costo di produccion, causa pa prijs mas halto di diesel, usa den produccion agricola y transportepa mercadointerior y pa exportacion.

Riba tur esaki ta bin e desaroyonan interno na Merca, unda e debe monstruoso gubernamental – di mas di 40 mil miyon dollar) y e apetito mundial disminui pa cumpra bono di estado Mericano, lo conduci na aumento di interes basico, cu finalmente lo aparece den interes di tur tipo di prestamo den henter economia. Esaki lo tin un efecto negativo extra riba prijs di casi tur producto, banda di efecto di petroleo manera menciona, pues tambe pa tur loke Aruba ta importa di Merca. Por lo pronto ta demasiado tempran pa pronostica desaroyo mas negativo ainda pa nos economia, pero cu por bira realidad si e crisis internacional profundiza. Esey ta un reduccion den yegada di turista Mericano, sin mira compensacion di por ehemplo Canada, pasobra e pais aki den e actual conflicto comercial cu gobierno di Trump tambe ta anticipa menos progreso economico y menos biahe turistico den exterior. Dentro di poco lo por tin mas claridad riba e desaroyo aki, cu ta subraya atrobe nos dependencia di factor externo.