E ultimo discurso di presidente di Merca na asamblea general di Nacionnan Uni no a laga mucho speranza pa unpronto retorno na paz y stabilidad mundial. E posicion cu e ta sigui tuma no ta laga ningun duda kico por spera cerca su adversarionan, pero tampoco pa su – supuesto – aliadonan cu ta mira cu horor y preocupacion con e asina yama ‘lider di mundo democratico’ ta sigui avanza den un direccion autocratico cu ta un menaza pa nan tambe y ta obliga nan pa tuma nan medida di precaucion. E instabilidad mundial aki ta toca nos region tambe, sin cu te awor ta mira un claridad for di den Reino pa e parti Caribense di e mesun Reino, manera a trece den detaye den nos edicion di ayera. Ta bira tempo pa cuminza analiza loke ta bin den nos direccion tambe.
Si mester caracteriza e actual situacion mundial den sentido politico y economico adecuadamente, e palabra corecto ta por lo menos “preocupante”. Por lo pronto tur speranza pa un pronto retorno na tranquilidad den e puntonan mayor di crisis mundial a evaporea, cuminzando cu e crisis den suministro di petroleo mundial. E crisis den Golfo di Persia a sigui empeora, cu e actividad belico di e militantenan Houthi na Yemen, cu a crea otro bottleneck pa transporte maritimo, specialmente pa transporte di petroleo y producto deriva. Ademas destruccion di parti di e tuberia cu ta hiba petroleo di Saudi Arabia pa e costa occidental di e pais a para pa cierto tempo e salida di petroleo na e banda aki, cu tabata garantiza ainda salida di parti di e exportacion Saudi evadiendo e bloqueo di Hormuz, cu ta sigui sin solucion te despues di eleccion na Merca. Riba tur esey e situacion na Rusia, un di e productornan mas importante di diesel y jet fuel, ta birando mas caotico tur dia, loke a conduci caba na un paro di exportacion di e productonan aki, aumentando e presion riba mercado mundial. E crisis mundial den suministro di combustible, especialmente diesel y jet fuel tin consecuencia grave pa transporte terestre y aereo. Diesel tin un influencia clave den transporte, tambe den agricultura unda mayoria di maquinaria ta move a base di e combustible aki. Un prolongacion di e actual crisis lo tin consecuencia serio pa prijs di producto agricola na henter mundo.Escasez di jet fuel lo bira e siguiente problema serio pa aviacion, un factor importante pa nos economia tambe.
Interes di Reino den Caribe
E situacion den nos region, cu influencia directo riba e islanan di Reino, tambe ta razon pa preocupacion. Manera ilustra den un reportahe den nos anterior edicion di BDA, interes di Reino den tema di seguridad teritorial ta bay na promer lugar na e teritorio Europeo, cu claro vista riba e menaza inminente di Rusia. E panorama sin embargo no ta completo sin contempla e situacion den nos region. Contrario na e situacion na Europa cu ta enfoca riba menaza di banda Ruso, den Caribe ta mas importante observa e comportamento di Estadonan Uni. Pakico esaki ta importante? Pasobra no ta sigur cu semper e relacion entre Reino y Merca lo keda mescos. Tin señal obvio di cierto distanciamento di e paisnan Europeo for di e actual gobierno Mericano. Esaki por ehemplo a cuminza bira visible den colaboracion militar, unda Europa mester atende mas y mas su propio defensa. Esaki no ta bay sin cierto incidente o iritacion, manera e negacion di Europa pa participa den e guera cu Iran y e desacuerdo existente pa e pretension Mericano encuanto Groenlandia. Ta imaginable cu dado momento por bin cuestionamento tambe tocante e relacionnan di cooperacion militar den nos region. Aki tin algun punto importante pa tuma na cuenta. Corsou y Aruba ta punto di refuerzo pa vigilancia aereo di Merca (FOL), mientras e islanan no ta pertenece na e zona reconoci di NATO. E teritorionan den Caribe cu ta considera teritorio di proteccion, bao di articulo 5 di e tratado, ta e teritorionan Mericano, Puerto Rico y US Virgin Islands. Den un situacion di peligro grandi, ocasiona pa accion militar Mericano den nos region, por ehemplo na Cuba, nos ta sirbi como punto di apoyo pa un posible agresor, mientras nos no ta haya proteccion? Esaki ta parce nos un pregunta legitimo, si nos mira loke ta pasando na Medio Oriente, unda tur pais cu base militar Mericano a sufri grandemente di accion militar Irani, mientras cu Merca no por a defende nan y tampoco ta parce capaz di restablece paz den e region, garantizando fluho comercial maritimo normal na estrecho di Hormuz y estrecho di Bab el-Mandab na altura di Yemen.
Tin otro tereno mas riba cual Reino Hulandes por confronta e situacion unda no por conta mas cu e colaboracion cu Merca manera e tabata. Entre Reino y Estadonan Uni ta existi un Tratado di Amistad desde 1956, cu a significa hopi pa intercambio comercial y relacion economico, incluyendo establecimento mutuo di empresa den tur teritorio di e dos paisnan. Tambe condicion faborable di residencia mutuo pa persona di ambos nacionalidad. Pero tin señal di cambio den e ambiente cu a existi pa tanto decada. Realmente remarcable tabata e reciente retiro di $ 10 biyon di oro Hulandes, warda na Merca bao custodio di estado Mericano. Banco Central di Hulanda a declara cu a haci esaki pa motibo di “creciente turbulencia geopolitico internacional”. Francia tambe a haci esaki, dunando mas base ainda na e duda cu no por confia Merca mas cu propiedad nacional. Tempo pa revisa relacion cu esun cu ta causando inquietud mundial…?



