E siman aki gobierno a anuncia cu a completa digitalisacion di archivonan meteorologico pa Aruba, Corsou y Sint Maarten. E proceso di digitalisa registronan historico di e islanan tabata forma parti di un proyecto lidera pa International Panel on Deltas and Coastal Areas (IPDC) cu a inclui colaboracion di Departamento Meteorologico Aruba (DMA). A pesar di tin e meta di “fortalece sistemanan di alerta trempan riba e islanan”, te ainda gobierno no a atende cu e buraconan cu ta existi den e sector meteorologico di Aruba, esta un desconfiansa creciente na e servicio nacional y limitenan burocratico cu aparentemente ta stroba colaboracion entre organisacionnan den e sector.
Desconfiansa ta reina den pueblo
Den ultimo añanan, falta di confiansa den nos sector meteorologico a bira cada bes mas visibel entre ciudadanonan. Riba red social, hopi comentario ta critica of ta burla maneho di DMA, tin biaha lansando critica pa director di e instancia publico. Ta parce cu e denominador comun ta tendencia di e departamento pa tarda den duna pronostico of informacion climatico, specialmente ora ta trata di eventonan cu por ta di sumo importancia pa Aruba y su pueblo.
Na 2022, e tendencia aki a cultiva den critica amplio despues cu DMA no a provee informacion tocante calor extremo cu Aruba tabata experenciando—a pesar di reportahenan di prensa y un anuncio di departamento meteorologico na Corsou (MDC). E tempo ey, difunto director di SKOA Anuesca Baly a conta e plataforma noticiero cu e no a mira ningun aviso tocante calor extremo a pesar di a mira reportahe for di Corsou. Esaki a pon’e yama DMA personalmente.
“Mi ta sigui meteo di Corsou cu ya a duna advertencia tocante calor extremo. Mi kier a haya sa con tempo na Aruba lo ta”, Caribisch Netwerk a cit’e ta bisando.
Como reaccion na critica den prensa y red social, director di DMA a argumento cu no a bisa nada pasobra e fenomeno aki tabata algo normal pa luna di september, ora MDC a lansa su advertencia di calor extremo. Sinembargo, ta parce cu hopi keho a drenta tocante calor pero DMA no a considera e evento significante. “Hende ta yama nos hopi. Ta calor, si, y p’esey nos ta duna advertencia. Pero esaki no ta abnormal tampoco”, a cit’e bisando.
Cu Horcan Bonnie na juli 2022, pronostico di DMA y CMO—antes conoci como Bureau Rampenbestrijding Aruba—no tabata corecto. Anteriormente, CMO y gobierno a afirma cu no tabatin ningun motibo pa panico, a pesar di e “hype” riba red social. Algun dia despues, DMA a anuncia e momento ey cu e sistema tabata avansando mas rapido cu loke a anticipa, cual a pone gobierno cera scolnan.
Horcan Bonnie no a causa daño severo, pero algun hotel a mira inundacion y a reporta caida di mata y buraconan riba caminda como resultado.
Limitenan burocratico
Pero desconfiansa no ta e unico reto cu e sector ta enfrenta awendia. Otro asunto ta loke varios organisacion climatico independiente a referi como limitenan di “sistema burocratico”. Aruba Weather Center y FUNISA ta dos organisacion independiente cu a trece nan preocupacion pa varios aña caba.
E siman, organisacion meteorologico FUNISA a critica DMA su falta di compromiso cu e fundacion y a enfatisa cu burocracia ta limita nan trabao di ser considera oficial. E fundacion a expresa cu burocracia y loke nan ta considera “abuso di poder” a laga e organisacion sufri por medio di impone cu un departamento so por funciona como servicio oficial di meteorologia na Aruba. Segun nan ta splica, e imposicion aki no ta cuadra ya cu na april 2012 a yega na un acuerdo cu DMA pa FUNISA por ricibi señal directo for di e sismometer na San Nicolas. Manera nan ta conta, pa via di un “problema interno na DMA”, a kita e fundacion for di e sismometer sin duna ningun aviso di antemano.
Ademas, e NGO a subraya cu tres sismometer tin 10 aña for di servicio y a ser kita “pa motibo di negligencia y vision”. Ningun gobierno no atende cu esaki, segun e fundacion.
Aruba Weather Center (AWC), un otro organisacion meteorologico cu ta monitorea clima di Aruba, tambe a tuma nota publicamente di un buraco den e sector. Segun e plataforma a bisa den un publicacion riba red social na 2023, sector publico no ta mustra interes pa traha cu otro NGOnan, a pesar di critica creciente riba DMA.
E critica a ser extendi pa CMO tambe, unda enfatisa cu monitoreo di tempo ta keda trabao di DMA y no di CMO. Den su publicacion, AWC a enfatisa cu no mester tuma trabao for di servicionan cu ta dedica na e tarea aki.
Informacion oficial ta laga di desea
Otro punto di ambos fundacion independiente tabata cu pronostico y informacion oficial tocante eventonan climatico no ta completo of no ta corecto.
AWC a comenta recien cu informacion y tip for di instancianan gubernamental tocante calor extremo tabata “hopi limita”. Es mas, a enfatisa cu si nan no ta haci nan trabao, ta parce cu ningun hende no lo hacie tampoco.
Manera a splica, e organisacion ta haya comentario cu si nan duna informacion laat, otro paginanan lo pasa nan dilanti. Pa mira si esaki ta berdad, AWC a keda sin publica informacion tocante clima pa un dia. A nota cu ningun otro tampoco a publica nada. “Esey ta comproba cu ora nos no t’ey, no tin nada.”
AWC a expresa cu a pesar di algun comentario cu ta bisa cu no mester di su servicio, ta parce cu lo contrario ta berdad. Segun e organisacion ta subraya, semper mester tin un instancia cu ta tuma e tereno serio como cu otronan claramente no ta haci esaki y cu paginanan internacional no por duna informacion preciso pa Aruba.
FUNISA tambe a haci criticanan similar cu sector publico no ta comparti suficiente informacion. Ora a registra un temblor di magnitud 3.4 den Estado Falcon di Venezuela, instancianan gubernamental no a mira nada di e evento aki, e organisacion a bisa. Aunke e fundacion a splica cu temblornan no por ser pronostica adelanta, tin biaha un area por experencia varios tras di otro pues semper ta atento ora un señal drenta.
Fortalecemento di sistemanan di alerta ta bay mas leu cu digitalisacion
Gobierno ta sigura cu e proyecto di digitalisacion di archivonan meteorologico lo “sostene e desaroyo di proyeccionnan climatico mas robusto” y ta enfatisa e rol di DMA den fortalecemento di sistemanan di alerta na Aruba. Sinembargo, digitalisacion di archivo meteorologico ta apenas un paso chikito den mehora servicio di clima na Aruba. Manera FUNISA mes a subraya, e sector mester di personanan cu sa kico nan ta haci y cu ta dedica na duna informacion na tempo y corecto. Critica cu DMA ta haya for di tur banda ta stimula preguntanan tocante capacidad di e departamento y gobierno su prioridad pa e sector. Digitalisacion sigur ta presenta un herment nobo pa e tereno, pero “fortalecemento” ta encera tambe medidanan concreto pa garantisa reportahe consistente y corecto, ademas di permiti colaboracion entre diferente instancia cu ta tuma e carga e mesun tipo di responsabilidad.



