Un propuesta preliminar di e plan nacional pa transformacion di turismo na Aruba ta propone introduccion di un tarifa adicional di $25 pa bishitantenan stay-over eligibel. Segun calculacion inclui den e documento, e contribucion nobo por genera alrededor di $38,8 miyon, ekivalente na aproximadamente Afl. 69,4 miyon pa aña, basa riba 1,55 miyon bishitante. E intencion no ta pa uza e entrada aki pa gastonan regular di gobierno, sino pa acumula un reserva financiero nacional cu Aruba por uza den caso di emergencia extraordinario cu por afecta turismo y economia di e isla.
E propuesta ta forma parti di e “Aruba Strategic Tourism Implementation Plan 2026–2031”, un documento di augustus 2026 cu ta detaya diferente programa pa implementacion di e vision Tourism 3.0 durante e periodo 2027–2031. E documento ta un propuesta preliminar, pues e introduccion di e tarifa di $25 no mester ser considera ainda manera un medida cu ya a ser aproba of implementa.
Den e plan, e contribucion ta ser denomina “Sustainable Tourism and Resilience Fee”. E documento ta indica cu e tarifa adicional di $25 lo ser cobra na bishitantenan stay-over cu ta eligibel y cu tur e entrada procedente lo ser transferi na un “National Tourism Resilience Fund”.
E calculacion financiero den e plan ta basa riba 1,55 miyon bishitante pa aña. Cu un contribucion di $25 pa bishitante, esaki lo representa aproximadamente un entrada di alrededor di Afl. 69,4 miyon pa aña.
Un aspecto importante ta cu e fondo no ta proyecta manera un fuente adicional di placa pa cubri gastonan coriente di gobierno. E plan ta haci un separacion entre diferente fondo y fuentenan di entrada relaciona cu Tourism 3.0. National Tourism Resilience Fund tin como meta acumula spaarmento nacional permanente y provee likides den caso di emergencia extraordinario cu ta defini legalmente. E documento ta indica explicitamente cu e fondo no mester bira un substituto sin restriccion pa presupuesto general di gobierno.
Esaki ta significa cu, segun e propuesta, e Afl. 69,4 miyon cu por drenta anualmente no lo ta simplemente disponibel pa gobierno gasta riba proyectonan regular. E entrada mester ser transferi na e fondo protegi y pasa inicialmente pa un fase enfoca riba preservacion y acumulacion di capital. E plan ta indica cu e placa tampoco mester ta disponibel pa inversionnan regular ni ser uza manera garantia pa otro financiamento.
E intencion ta pa Aruba crea un reserva financiero cu por ser uza pa sostene e pais den caso di un situacion extraordinario. E documento ta conecta esaki cu vulnerabilidad cu un economia cu ta depende di turismo por enfrenta ora tin un shock externo. Enbes di warda te ora un crisis presenta pa busca financiamento, e sistema proponi ta busca acumula recurso durante añanan normal.
Sinembargo, e propuesta no ta laga gobierno completamente liber pa dicidi ki ora y con e placa por ser saca for di e fondo. Prome cu e National Tourism Resilience Fund por bira operacional, segun e plan, mester defini legalmente e circunstancianan cu ta activa acceso na e fondo, e limite di retiro, ken ta autorisa pa tuma decision, con e fondo mester ser yena atrobe despues di un retiro y cua politica di inversion lo aplica. Tambe mester establece custodia independiente, auditoria y obligacionnan di informacion publico.
E documento no ta detaya ainda exactamente cua situacion individual lo cualifica como un emergencia extraordinario, ni cuanto por ser retira den cada situacion. Esakinan ta aspecto cu, segun e plan mes, mester ser defini dentro di e marco legal y operacional prome cu e fondo cuminsa funciona.
Pa maneho di e placa, e plan ta propone establece e National Tourism Resilience Fund manera un institucion independiente crea mediante ley. E fondo di resiliencia por eventualmente comparti un structura institucional cu un otro fondo proponi, yama “Natural Capital Fund”. Nan por comparti e mesun structura profesional pa maneho, inversion, auditoria y reportahe, pero e placa di cada fondo, su destinacion y e reglanan pa uza e placa mester keda legalmente separa.
E diferencia aki ta importante, pasobra e plan Tourism 3.0 ta contempla diferente contribucion nobo relaciona cu turismo. E $25 Sustainable Tourism and Resilience Fee no ta e mesun contribucion cu e cargonan proponi pa proteccion di naturalesa.
Apart, e plan ta contempla un contribucion di $10 relaciona cu e Natural Capital mediante Tourism Product Fee y un Marine Conservation Fee di $25 pa cada buceado recreativo. Hunto, e dos fuentenan aki ta proyecta pa genera alrededor di$20 miyon pa aña pa Natural Capital Fund. E fondo ey ta destina pa inversionnan den, entre otro, proteccion y restauracion di beach, rif di coral, ecosistema marino, biodiversidad y resiliencia climatico.
National Tourism Resilience Fund, di otro banda, ta un reserva financiero pa emergencia extraordinario. E plan ta indica tambe cu e fondo di resiliencia no por ser uza como garantia pa financia otro obligacionnan relaciona cu infrastructura, vivienda of otro parti di e programa Tourism 3.0.
Otro elemento importante ta supervision di e placa. E propuesta ta establece como meta cu 100% di e entrada eligibel procedente di e tarifa di $25 ser transferi na National Tourism Resilience Fund. Ademas, e fondonan protegi mester pasa pa auditoria independiente y nan informacion financiero mester ser publica.
E plan ta contempla publicacion anual di un “Tourism Revenue, Investment, Resilience and Natural Capital Report”. E rapport mester duna cuenta di placa colecta, asignacionnan, activonan acumula, rindimento di inversion, retironan haci, proyecto, beneficiario y resultadonan. Alabes, e diferente cuentanan protegi mester keda separa pa evita cu entrada destina pa un meta specifico ser confundi of uza pa otro proposito.
Tocante e momento cu e tarifa eventualmente por drenta na vigor, e documento ta pone e proyecto financiero aki dentro di periodo di implementacion 2027–2031. E kalender general ta indica 2027 como aña pa establece mandato, gobernacion, financiamento y programa inicial. Ademas, e indicador di resultado pa e proyecto ta establece como meta cu legislacion necesario pa financiamento y e fondonan ser aproba na 2027.
Sinembargo, e propuesta no ta establece den e informacion presenta un fecha exacto riba cual bishitantenan lo cuminsa paga e $25. P’esey, no por conclui for di e documento cu e cobransa lo cuminsa automaticamente dia 1 di januari 2027. Implementacion ta depende, entre otro, di creacion di e marco legal y financiero necesario.
Tampoco e documento ta defini den detaye ken exactamente ta cay bao e categoria di bishitante eligibel. E texto ta referi specificamente na “eligible stay-over visitors.” No ta specifica den e seccionnan relevante, por ehempel, cua categoria of edad eventualmente lo ta exclui of cua otro excepcion lo aplica. Esaki ta un aspecto cu mester ser aclara.
E tarifa di $25 tampoco ta e unico elemento relaciona cu cobransa di bishitante menciona den e plan. E documento ta haci referencia na un asignacion di $5 pa innovacion cu ya tabata aproba dentro di e marco aplicabel pa tarifa di bishitante. E plan ta establece cu e asignacion ey mester keda protegi sin reduci e contribucion separa di US$25 pa resiliencia.
E propuesta pa crea un reserva nacional ta forma parti di un plan financiero mas amplio inclui den e Tourism 3.0. E plan ta separa recurso pa transformacion di turismo, resiliencia nacional y proteccion di capital natural, cada un cu su propio destino y regla. Pa e fondo di resiliencia specificamente, e principio central ta cu e placa acumula durante añanan normal no por ser absorbe door di gastonan coriente, pero ta keda disponibel bao condicionnan legal specifico pa momento cu Aruba enfrenta un situacion extraordinario.
Si e proyeccion di 1,55 miyon bishitante y entrada anual di aproximadamente Afl. 69,4 miyon concretisa, e fondo por acumula un suma considerabel den varios aña. Pero e documento no ta establece den e seccionnan relevante un meta final pa cuanto capital e fondo mester acumula prome cu por considera su reserva suficiente. E reglanan final pa inversion, uzo y recuperacion di e placa tampoco no a ser estableci ainda.
Diferente aspecto crucial mester ser defini prome cu e propuesta por pasa di planificacion pa implementacion. Entre nan ti ken exactamente mester paga e $25, cua excepcion lo existi, e fecha cu cobransa por cuminsa, cua acontecimento ta cualifica legalmente manera emergencia, cuanto por ser retira y cua instancia lo tin autoridad final pa aproba uzo di e placa.



