GLP-1 injection pens, illustration. (Photo by RUSLANAS BARANAUSKAS/SCIENCE PHO / RBU / Science Photo Library via AFP)

Tin luna cu medicina ta move poco poco. October 2026 no tabata un di nan. Den djis cuater siman nos a mira un remedi pa baha peso cu ta duna mas cu dobel e resultado di Ozempic, e prome vacuna personalisa contra cancer cu a yega di tin exito den un estudio grandi di fase 3, y un terapia genetico cu ta purba haci celulanan di wowo hoben atrobe. Aki ta loke a pasa, loke esey ta nifica, y loke nos lo por spera den futuro cercano.

1. Retatrutide: mas cu dobel e perdida di peso di Ozempic

Dia 28 di october, Eli Lilly a publica un estudio di fase 3 (TRANSCEND-T2D-2) cu ta compara nan inyeccion semanal nobo, retatrutide, directamente cu e dosis mas halto di Ozempic (2 mg). E estudio a sigui mas cu 1.000 adulto cu diabetes tipo 2 pa 80 siman.

Perdida di peso: mas o menos 21,5 kg (47,4 lb) cu retatrutide 12 mg y 20 kg cu 9 mg, compara cu 9,5 kg cu Ozempic. Na porcentahe: 20,9% di peso di curpa contra 9,4%.

Suku den sanger: HbA1c a baha 2,2 punto cu retatrutide contra 1,8 cu Ozempic, saliendo di un promedio di 8,3%.

Factornan di riesgo pa curason: colesterol y presion di sanger tambe a mehora mas cu Ozempic.

Den un estudio anterior cu hende sin diabetes (TRIUMPH-1), e dosis mas halto a produci un perdida di peso promedio di 30% den dos aña, cerca di loke cirugia bariatrico ta logra.

2. Vacunanan personalisa contra cancer: despues di 100 aña, un prome victoria real

Melanoma: e noticia principal. Dia 24 di october, na e congreso Europeo di cancer (ESMO) na Madrid, Moderna y Merck a presenta e estudio INTerpath-001. Esaki ta e prome vacuna personalisa contra cancer cu a yega di tin exito den un estudio grandi di fase 3, despues di casi un siglo di intentonan fracasa.

Con e ta traha: despues di operacion, dokter ta analisa e ADN di e tumor di e pashent mes. Un algoritmo di computer ta scoge te cu 34 mutacion cu ta exclusivo pa e cancer ey, y nan ta skirbi esakinan den un vacuna di mRNA, e mesun tecnologia cu e vacunanan di COVID. E vacuna ta siña e sistema inmunologico pa buska y destrui cualkier celula di cancer cu e operacion a laga atras.

E estudio tabata inclui 1.137 pashent cu melanoma di halto riesgo, tur riba e remedi di inmunoterapia Keytruda, cu of sin e vacuna.

Despues di mas o menos dos aña, 82,2% di e pashentnan vacuna tabata na bida y liber di cancer, contra 70% cu Keytruda so.

Esey ta un riesgo 42% mas abao cu e cancer bolbe of cu e pashent fayece, y un riesgo 38% mas abao cu e cancer plama na otro organonan.

No a mira problemanan nobo di siguridad. E resultadonan completo ta sali den New England Journal of Medicine na november; analistanan ta spera aprobacion di FDA na 2027.

Cancer di pulmon: e siguiente den rij. E mesun vacuna ta den estudionan grandi di fase 3 awor pa pashentnan cu cancer di pulmon despues di operacion, pero no tin resultado ainda. Mientras tanto, ESMO a trece otro noticia fuerte riba cancer di pulmon: e pastia nobo di Roche, divarasib, a baha e riesgo di fayece cu 44% den un mutacion comun di cancer di pulmon (KRAS G12C), y Amgen a presenta datonan di sobrevivencia den cancer di pulmon di celula chikito cu analistanan a yama sin precedente.

3. ER-100: purba haci e celulanan nervioso di wowo hoben atrobe

Glaucoma ta daña e nervio optico y ta un di e causanan principal di cieguedad na hende di edad. E tratamentonan di awe por djis frena e malesa door di baha e presion den wowo; bista perdi semper a wordo considera permanente, pasobra e celulanan nervioso daña no ta regenera.

Dia 8 di october, e compania Life Biosciences di Boston a publica e prome datonan den hende di ER-100, un terapia genetico basa riba “reprogramacion epigenetico parcial”. Cu un inyeccion den wowo, e ta entrega tres gen (OCT4, SOX2 y KLF4) cu por reset e “software” epigenetico di un celula na un estado mas hoben. Un pildo diario di doxycycline ta funciona como switch pa cende y paga, asina e gennan ta activo pa djis ocho siman.

Aunke e estudio aki ta hopi chikito, ta mustra cu ta posibel pa un dia den futuro cu lo por bin un posibel cura pa cieguedad.

Un luna. E fin di malesa ta den bista?

Tur loke a pasa ariba a tuma lugar entre 8 y 28 di october 2026. Un luna. Y AI ta caba den e avancenan aki: e 34 obhetivonan di e vacuna di melanoma ta wordo scogi pa un algoritmo cu ta lesa e ADN di tumor di cada pashent, un trabou cu ningun team di hende por haci na man pa cada pashent.

Anto, cu e capacidadnan di AI ta crece exponencialmente y ciencia basico ta acelera hunto cune, e fin di malesa ta den bista den e siguiente dos pa tres decada?

Mi opinion: “e fin di malesa” probablemente ta un promesa hopi grandi. Pero “e fin di malesa manera nos conoce awe” kisas no ta. Hopi di e sentencianan di morto di awe por bira condicionnan controlabel den nos bida. E pregunta pa Aruba no ta djis si e curanan aki lo yega, pero si nos lo ta prepara, cu e conocemento, e maneho y e fondonan, pa trece nan cas.