Tin asina tanto noticia den ultimo dianan, cu por ta dificil pa keda al tanto di kico tur a pasa y kico ta importante. Bon Dia Aruba ta introduci e columna “Analisis di Siman”, den cual nos ta splica di manera simpel y breve e sucesonan mas importante di ultimo siman. Siman pasa, Aruba a mira dos storia hopi diferente tocante animal. Un tabata inspirador, y e otro, profundamente preocupante.
Di un banda, e isla a refleha riba e bida y legado di cientifico Mericano, David Johnson, kende su trabao a yuda transforma conservacion di Aruba su shoco. Mediante ciencia, educacion y cooperacion, Johnson a yuda construi un programa cu a bira un ehempel internacional di con un isla chikito por protege un especie cu no ta haya na niun otro lugar na mundo.
Di otro banda, rednan social un biaha mas tabata yen di indignacion despues di otro caso sospecha di venenamento di animal. E biaha aki, decenas di paloma, y otro parhanan chikito, a ser haya morto na Paradera. Apenas algun dia prome, tabatin otro caso di venenamento involucrando cacho, cu ya a genera debate publico.
Na un prome bista, e storianan aki ta parce di no ta relaciona. Un ta tocante conservacion di bida salvahe, e otro tocante animalnan domestico y frustracion publico. Pero hunto nan ta revela un les importante. Nan ta mustra e diferencia entre resolve un problema a largo plaso, y simplemente reacciona na dje despues cu e pasa.
Exito di conservacion
E storia si e shoco no a cuminsa cu un solo campaña of un decision di gobierno.
Pa añas, organisacionnan local manera Aruba Birdlife Conservation a traha pa protege e shoco di e isla, den peliger di extincion. Despues, partnership cu cientificonan manera David Johnson y organisacionnan manera Global Owl Project a trece investigacion cientifico, mapa di habitat, neishi artificial y monitoreo continuo na e esfuerso. En bes di depende riba loke ta asumi, a basa e decisionnan riba datonan colecta durante hopi aña.
E resultado ta papia pa su mes.
Neishinan artificial a proba exitoso. Investigadornan a haya un comprension hopi miho di e especie. A desaroya plan pa expande conservacion mas ainda mediante sitionan adicional pa neishi, proteccion di habitat y educacion.
Talbes e les mas importante tabata cu niun hende tabata spera resultado inmediato. E trabao a rekeri pasenshi, inversion, cooperacion y consistencia.
Realidad diferente di bienestar animal
E discusion rond di animalnan riba caya hopi biaha ta sigui un patronchi hopi diferente.
Cada tanto aña, e asunto ta bolbe aparece den titularnan. Un caso impactante di venenamento, keho tocante cacho riba caya, yamado pa miho aplicacion di ley. Indignacion publico. Anuncio di gobierno. E atencion poco poco ta desaparece te ora otro incidente sucede.
Siman pasa tabata otro recordatorio cu e problema no a desaparece.
E rapport mas recien ta describi frustracion creciente entre residentenan cu ta kere cu autoridadnan no a haci suficiente pa stop casonan ripiti di crueldad contra animal. Na mes momento, hopi ciudadano ta keda expresa preocupacion tocante cacho di caya cu ta drenta propiedad priva, ta crea peliger den trafico, of laga barionan sinti insigur. Ambos preocupacion ta real.
Nunca mester mira proteccion di animal y proteccion di comunidad como metanan opuesto. E reto ta pa haya politicanan cu ta logra tur dos.
Iniciativa nobo di gobierno
Recientemente, gobierno a anuncia un campaña nobo promoviendo responsabilidad, prevencion di abandono y atencion pa e problema di animal riba caya mediante legislacion existente. Oficialnan a reconoce cu e asunto no ta afecta solamente bienestar animal, sino tambe seguridad publico, salubridad publico y calidad di bida. Nan tambe ta reconoce cu e problema no a aparece diripiente, sino ta resultado di añas di criamento iresponsable, abandono y practicanan iresponsable. Esey ta un bon punto di salida. Reconoce e causanan di un problema ta e prome stap pa resolv’e.
Sinembargo, hopi Arubiano a tende promesanan similar prome caba.
Durante añanan, Aruba a introduci campaña di conscientisacion, programa di sterilisacion, iniciativa di microchip y hasta cambio na e sistema anterior di Kill Cage mediante creacion di Centro di Control di Cacho. Y toch cacho y pushi riba caya ta keda un parti visible di bida diario, mientras reportahenan di abuso y venenamento ta keda bin dilanti.
Esaki ta lanta un pregunta importante: Aruba falta idea – of ta luchando pa implementa ideanan consistentemente?
Ley ta sirbi solamente ora ta implement’e
Un di e puntonan mas fuerte expresa durante e discusion siman pasa ta cu Aruba ya tin legislacion. Ley di Cacho ta establece responsabilidadnan pa doño di mascota y ta duna autoridadnan herment legal pa atende iresponsabilidad. E pregunta ta si ta usando e hermentnan aki consistentemente. Si aplicacion di ley ta limita pasobra departamentonan no tin suficiente recurso, e ora e solucion no ta pa simplemente crea otro campaña.
Si criamento iresponsable di cacho ta keda descontrola, poblacionnan riba caya ta keda crece. Si animalnan bandona ta keda riba caya, frustracion entre residentenan ta keda aumenta. Y si hende ta kere cu autoridadnan no por resolve e problema, lamentablemente algun ta tuma asunto den nan propio man cu accionnan manera venenamento – algo cu ademas di ta cruel, ta ilegal.
Kibra e ciclo aki ta rekeri mas cu reaccion despues cu otro caso impactante ta aparece online.
Siñando di exito
Aki ta unda e legado di David Johnson ta bira relevante. Su trabao ta mustra cu solucionnan duradero masha poco ta bin di un anuncio of un proyecto. Nan ta bin di construi sistemanan cu ta sigui traha aña tras aña: Ciencia a guia e esfuerso di conservacion, data a midi si intervencionnan tabata exitoso, diferente organisacion a traha hunto, y publico a bira parti di e solucion mediante educacion y conscientisacion.
Bienestar animal por beneficia di e mesun filosofia cu conservacion.
En bes di trata cada caso di venenamento como un incidente isola, Aruba por continua construyendo un strategia a largo plaso cu ta combina aplicacion di leynan existente, sterilisacion amplio, responsabilidad di doño, educacion na scol, miho colecta di data, y cooperacion entre gobierno, veterinario, y organisacionnan di bienestar animal.
Niun di e medidanan aki ta resolve e problema riba su mes, pero hunto nan por.
Mas cu un problema di animal
Na final, e combersacion aki no ta bay solamente tocante cacho, pushi of shoco. E ta bay tocante con Aruba ta atende problemanan dificil. Nos ta warda te ora un crisis forsa accion, of nos ta inverti den preveni problema prome cu nan bira emergencia?
Conservacion di shoco ta demostra kico por pasa ora ciencia, partnership y perseverancia ta bin hunto tras di un meta comun.
E debate andando tocante animal riba caya ta recorda nos cu algun reto ainda ta rekeri e mesun nivel di compromiso.
E iniciativa nobo di gobierno merece e oportunidad pa proba su mes. Pero su exito no ta bay ser midi pa anuncio of slogan. E ta bay ser midi añas despues, ora ciudadanonan por mira rond di nan bario menos animal bandona, menos abuso, menos venenamento y un cultura den cual doñonan responsable berdaderamente a bira normalidad.
Si Aruba ya a mustra mundo cu por salba un di su especienan unico, talbes tambe por mustra cu sa con pa construi un solucion humano y sostenible pa e animalnan cu ta comparti su sociedad tur dia.



