Thermometer Sun Sky 40 Degres. Hot summer day. High Summer temperatures in degrees Celsius and Farenheit.

E siman aki minister di Salud Publico Mervin Wyatt-Ras a introduci un maneho di calor pa adultonan mayornan cu ta cliente den casnan di cuido. Manera ta splica den un comunicado recien manda pa prensa, e maneho ta enfoca riba preveni efectonan negativo di calor riba adultonan mayor y ekipa casnan di cuido pa reacciona na tempo y cu preparacion adecua. E anuncio aki ta bin memey di advertencianan creciente den ultimo tempo cu Aruba ta birando mas calor.

Hunto cu mucha, hende muher na estado y personanan cu discapacidad, adultonan mayor ta forma parti di un poblacion riba Aruba cu ta specialmente vulnerabel pa fenomenonan natural cu por crea riesgo pa salud publico. Den ultimo añanan, calor extremo a bira un topico cu cada bes mas ta hayando atencion y a crea preocupacion pa e poblacion vulnerabel di Aruba. Pa adultonan mayor, efecto di calor extremo por empeora condicionnan cronico y tuma cierto medicamento por trece mas complicacion pa nan salud.

Manera gobierno a splica, e maneho nobo aki lo mira implementacion di stacionnan meteorologico den casnan di cuido pa monitorea temperatura y humedad. Datonan cu ser colecta lo keda comparti directamente cu Departamento Meteorologico Aruba (DMA). Si ta mira cu e index di calor ta yegando of a pasa e limite determina ‘safe’ pa residentenan di e facilidadnan aki, lo activa e Protocol di Calor. Na mesun momento, personal di cuido lo haya informacion tocante con pa sa ora un cliente ta experenciando efectonan negativo di calor extremo.

E medida aki ta señala un cambio notabel den con gobierno ta atendiendo e asunto di calor extremo. Antes tabata standard pa emiti advertencianan y informacion bisando con comunidad di Aruba por cuida nan curpa, pero awor ta bayendo un stap mas leu pa incorpora hermentnan cu por yuda parti di nos poblacion tin mas bista y recursonan pa por actua ora mester. Esaki ta lanta un pregunta tocante unda nos ta pa cu maneho di calor: Aruba ta bayendo den direccion pa porfin trata e problema creciente aki na un manera structural?

Te awor, e panorama ta mustra prometedor.

Na 2024 tambe e tema di calor extremo—y su efectonan riba adultonan mayor—tabata riba radar di gobierno. Minister di Asuntonan di Adulto Mayor e tempo ey, Ursell Arends, a tene un reunion cu HOH, casnan di cuido, Directie Ouderenzaken y Directie Natuur en Milieu pa dialoga tocante kico ya a yama “un problema grandi pa adulto mayor”. Casnan di cuido tambe a reconoce e severidad di e asunto, enfatisando cu aunke nan tin tempo ta purba di evita molester pa nan clientenan, calor ta keda un reto grandi. E reunion aki cu diferente stakeholders a marca un intento bao gobierno anterior pa trece solucion.

E aña aki, DVG a keda atento cu e desaroyo di temperatura riba e isla.

Ora a cuminsa reporta e yegada di El Niño den ocean Pacifico na juni, Directie Volksgezondheid (DVG) a publica un advertencia elaborando riba con e fenomeno climatico aki por tin efecto riba Aruba. E tempo ey caba a taha cu e isla lo por anticipa temperaturanan mas halto y un aumento den riesgo pa salud publico, specialmente pa e poblacion mas vulnerabel.

Despues na augustus, DVG atrobe a conseha pueblo tuma precaucion ora DMA a pronostica nivelnan maximo di temperatura rond 34 grado Celsius y index di calor di 35-40 grade Celsius. Aki tambe a subraya e riesgo pa gruponan vulnerabel.

Den sector primario, Santa Rosa a informa agricultornan tocante calor y secura y con nan por maneha scarsedad di awa y protege nan ganado. Pa piscadornan, a duna conseho tocante conducta riba lama durante temporada cayente.

Esfuersonan den ultimo tempo sigur ta punta na dedicacion merecido na e situacion actual. Na mesun momento, no por keda sin menciona cu tambe mester tin ampliacion di maneho.

Gobierno a bisa cu tin intencion pa inclui otro localidadnan y areanan publico bishita pa adultonan mayor den su maneho di calor extremo, pero ampliacion mester toca tambe e resto di poblacion Arubano.

Guia mas recien di Organisacion Mundial di Salud (WHO) ta conseha gobiernonan pa asigna claramente responsabilidad y financiamento. Aki ta unda Aruba por amplia su maneho: crea caminda pa cooperacion entre sector publico y priva.

E idea no ta unico y de hecho ya ta tumando luga na Aruba.

AHATA a anuncia publicamente na september cu e organismo tambe a tuma accion pa protege su empleadonan contra calor extremo. A splica den su comunicado cu e instancia a provee material prepara conhuntamente cu DVG y Crisis Management Office (CMO) cu ta inclui tip y informacion importante pa empleadonan por cuida nan mes y alabes reconoce señalnan di stress entre coleganan y otro personanan.

WHO tambe ta subraya e banda socioeconomico di e asunto. Famianan cu menos recurso y personanan ambulante, bibando den vivienda inadecua, of cu tin menos acceso na servicionan—e gruponan aki tambe ta enfrenta un riesgo aumenta durante temporada di calor y pues ta forma parti di poblacion cu tin mester di atencion debido.

No por lubida e poblacion general tampoco. Pa menciona algun ehempel, personanan cu ta depende riba transporte publico mester di bushaltenan cu por provee sombra y asiento mientras nan ta warda pa bus; otronan cu ta activo riba Linear Park of Green Corridor mester di coolernan pa yena nan boter di awa y sitionan di descanso; parkeerplaatsnan mester tin afdak pa autonan cu ta keda para henter dia mientras hende ta na trabao.

Responsabilidad propio sigur ta keda importante, pero medidanan chikito por crea impacto significante y duradero riba bienestar y salud di pueblo Aruba, specialmente durante temporada di calor.