Frecuentemente nos por keda confronta cu e hecho cu Portugues na inicio tabata di gran influencia den desaroyo di nos idioma Papiamento. Un forma particular di experiencia esaki ya loke algun persona a conta nos recientemente. E suceso ta conta nos tambe di e intercambio continuo entre idioma, cu ta tuma lugar na tur parti di mundo. E cuento ta lo siguiente: Dos persona di Aruba ta sinta riba teraza di un restaurant na Hulanda y dado momento e camarera, un studiante di Spaña cu ta cubri su gastonan di luna cu e trabao ey, ta acerca nan, disculpando su mes y ta puntra: “Por pura curiosidad, estais hablando portugués? Yo escucho muchas palabras que pertenecen al español también, pero la forma de pronunciar debe ser portuguesa, diría yo?” Nan a splica cu nan tabata papiando nan idioma materno Papiamento y de paso a splica cu Portugues tabata un di e idiomanan di mayor influencia den formacion di Papiamento. Asina, di un forma inespera, a surgi un conversacion interesante cu un di e hopi migrantenan hoben na Hulanda, for di tur parti di Union Europeo y otro continente tambe, cu a bin na e pais pa estudio o trabao. Nos ta sigur cu aki algun decada nos por cuminza ripara e influencia aki den Hulandes.
Pero bolbiendo na e similaridad entre Portugues y Papiamento, esaki no ta notable solamente den parti di nos vocabulario, cu sin duda algun ta di origen Portugues, pero por scucha esaki den nos manera di pronuncia cierto palabra. Ta casi imposible pronuncia un frase completo sin cu tin un parti Portugues aden. E ta cuminza caba cu e saludonan mas conoci: ‘bon dia’ (bom dia), ‘bon nochi’ (boa noite), ‘bon tardi’ (boas tardes). Tambe expresion di uso frecuente manera “Ta bon”, cu nos por scucha na cualkier momento di un Brasileño tambe, pronuncia mescos. E expresion di confirmacion aki na Papiamento ‘ta bon’ no ta asina comun na portugal. Na Portugues oficial ta mantene e forma ‘está bem’ y tambe ‘tá bem’ ta den uso. Nos no sa tampoco si na Brasil esaki ta algo regional o presente na henter e pais. Awor, cu e intercambio cu tin entre e paisnan di habla Portugues por ta cu e ‘tá bom’ ta bira di uso mas comun tambe. E presencia di Portugues nos por ripara tambe den e uso di hopi palabra cu ta pertenece na e vocabulario basico di un idioma. Por ehemplo, nos ‘tambe’ tin mas en comun cu Portugues (tambem) cu e ‘también’ di Spaño.
Bacalao o bakiyou?
Den e transicion di Portugues pa Spaño como idioma di referencia nos ta topa cu palabra cu nos tin awor den un mezcla particular, por ehemplo: ‘bacalao’ cu ta e forma di skirbi esaki na Spaño. Sin embargo, e forma di skirbi y pronuncia na Portugues (bacalhau) tambe ta existi ainda, pero modifica den ‘bakiyou’, cu den nos Vocabulario oficial ta aparece como sinonimo di ‘bacalou’. E forma tradicional di skirbi na Aruba ta sin embargo ‘bacalao’. Ta surgi e pregunta pakico nos ta kere cu e ‘bacalhau’ Portugues tabata presente tempran den nos idioma. Na Corsou e palabra conoci y usa ta ‘bakiou’ (pronuncia ‘bakiyou’). Den e diccionario Papiamentu – Hulandes di Walburg Pers ta menciona e ‘bakalou’ como e forma usa na Aruba. Muy probablemente e ‘bacalhau’ Portugues a bira ‘bakiyou’ unda a transforma e ‘lh’ den un simple ‘y’ den pronunciacion. Otro posibilidad ta cu na Corsou mas hende tabata custumbra cu e ‘kabeljauw’ Hulandes, unda por a tuma lugar e cambio tipico unda e posicion di cierto letter ta cambia di lugar y bira ‘bakeljauw’. Nos ta kere sin embargo cu e variante Portugues tabata presenta na inicio. Un indicacion pa esaki ta cu otro nomber di pisca tambe nos ta pronuncia di igual manera: nos no ta bisa ‘salmón’ manera na Spaño, sino ‘salmao’ (den e Vocabulario: ‘salmou’), pronuncia mescos e ‘salmão’ Portugues. Asina interesante historia di nos Papiamento ta.



