Cancer di prostaat ta un di e tipo di cancernan mas comun cerca hende homber na mundo, cu un impacto significante riba salud publico. E malesa aki ta desaroya den e glandula di prostaat, un glandula chikito cu ta forma parti di e sistema reproductivo masculino. E incidencia (casonan nobo) di cancer di prostaat ta aumenta cu edad, specialmente cerca homber di 50 aña bay ariba cu un peak na mas of menos 65 aña. E prevalencia (total casonan) di cancer di prostaat ta diferencia segun region. Den paisnan Occidental e ta mas frecuente. Den e region Caribense tambe ta halto.
Door di e aumento di embehecemento di e poblacion masculino, aki na Aruba tambe tin un aumento den e cantidad di caso den e ultimo añanan. Mira Tabel 1 pa e ultimo 10 aña (tot per juni 2026) y Tabel 2 pa e ultimo 20 aña como ilustracion.

Factornan di Riesgo
E factornan di riesgo mas importante ta edad, historia familiar y origen etnico (rasa negroide). Predisposicion genetico ta hunga un papel importante, pues hombernan cu tin un famia cu a haya cancer di prostaat tin un riesgo mas halto. Ademas di esakinan, alimentacion, obesidad y ta exponi na cierto influencia/factornan ambiental tambe por aumenta e riesgo.
Diagnostico
Deteccion tempran ta crucial pa un pronostico faborabel. E metodonan di diagnostico mas uza ta e prueba di sanger PSA (Antigeno Prostatico Specifico). E ultimo añanan ta uza mas y mas MRI pa haci biopsia pa identifica tumor di un manera mas exacto y menos invasivo. Desde e aña aki, 2026, esaki ta posibel na Aruba tambe.
Tambe, e grupo di urologia na Aruba, a cuminsa e aña aki (2026) cu biopsia perineal. Esaki no ta sucede pa medio di e rectum mas, pero despues di anestesia local, ta prik directamente den e glandula di prostaat, dirigi riba e areanan sospechoso detecta door di e MRI.
E bentaha principal di e metodo aki ta cu e procedura no tin e riesgo di infeccion mas. Ora biopsia ta haci via e rectum, caminda hopi micro-organismo ta presente, infeccion ta keda un complicacion/peliger realistico. Te hasta por resulta den septisemia (bloedvergiftiging) cu por rekeri hospitalisacion y tratamento intensivo.
Screening
E palabra Screening kier men ora ta detecta cancer door di haci test cu un pashent cu ainda no tin ningun keho. Cu diferente otro tipo di cancer (entre otro cancer di pecho, colon y cervix), unda a keda demostra cu screening structural di poblacion ta yuda na detecta y cuminsa tratamento na tempo. Ta nota cu al momento pa Cancer di prostaat esaki no ta e caso ainda.
Sinembargo, durante mas cu 20 aña tin investigacionnan internacional andando cu ta purba demostra e necesidad di screening structural pa cancer di prostaat. Te awor ainda no tin un conclusion cla riba e topico aki. Recientemente, un estudio na Rotterdam a cuminsa cu e meta di duna un contesta mas definitivo riba e debate tocante screening.
E diferencia mas importante entre cancer di prostaat y otro tipo di cancer ta cu tin diferente grado di agresividad di e celulanan di cancer di prostaat (riesgo abou, intermedio y halto). No tur caso di cancer di prostaat, specialmente e casonan di riesgo abou, mester wordo trata inmediatamente. Hopi biaha por keda bou di observacion durante añanan, contrario na hopi otro tipo di cancer.
Tratamento inmediato di e casonan di riesgo abou cu e dos opcionnan principal esta, kita prostaat of radioterapia, no ta liber di complicacion y por afecta e calidad di bida di e pashent innecesariamente.
Ta importante pa sa cu deteccion tempran ta posibel via e dokter di cas (huisarts), cu ta sigui e guia Hulandes (NHG Standaard: Prostaatkanker) pa informa e pashent tocante bentaha y desbentaha di tipo di testnan, entre otro PSA y e posibel tratamento. Semper y cuando e dokter di cas lo referi e pashent na un urologo pa investigacion adicional.
Tratamento
E tratamento ta depende di e etapa y e agresividad di e cancer. E opcionnan ta varia for di Vigilancia Activo (Active Surveillance) pa tumornan di riesgo abou, te intervencion kirurgico (prostaatectomia asisti pa robot) y radioterapia.
Si e cancer di prostaat a propaga/plama (metastasis), e malesa por wordo frena, aunke no cura, cu terapia hormonal, kimoterapia y tratamento hormonal innovativo (nieuwe 2e generatie hormoon behandeling).
Na Aruba ainda no ta posibel haci e operacion di kitamento di prostaat asisti pa robot. P’esey pashentnan ta wordo referi pa Colombia pa e procedura aki. Pero, radioterapia si ta disponibel na Aruba via IMSAN.
Casonan avansa di cancer di prostaat por wordo trata tambe na Aruba cu terapia hormonal y kimoterapia door di Departamento di Oncologia Medico.
Pronostico
E pronostico di cancer di prostaat ta depende fuertemente di e etapa den cua e malesa ta wordo diagnostica y di e tipo di tratamento cu ta scoge. Deteccion tempran hopi biaha ta resulta den un probabilidad halto di sobrevivencia, mientras cu e cancer mas avansa ta tiki mas complica pa trata.
Actualmente tin un reunion multidisciplinario semanal na unda urologonan, radioterapistanan y oncologonan medico ta discuti tur caso di cancer di prostaat cu e meta pa determina e miho maneho pa cada pashent. Esaki ta importante pasobra cada caso di cancer di prostaat ta unico. E colaboracion aki ta contribui na miho calidad di cuido pa e grupo di pashentnan aki.
Conclusion
Cancer di prostaat ta sigui ta un reto importante pa salud publico, pero danki na mehoracion den diagnostico y tratamento, e perspectivanan awor ta considerablemente miho cu den pasado. Na Aruba, manera den resto di mundo, ta sigui traha continuamente pa optimalisa cuido y amplia conocemento tocante e malesa aki.
Fundacion Contra Cancer di Prostaat (FCCP) ta e organisacion di pashentnan cu cancer di prostaat na Aruba y ta activo den conscientisa (awareness) y stimula deteccion tempran door di e test di PSA como e prome paso. Ademas, e fundacion ta habri pa tur pregunta di pashent cu tin cancer di prostaat y nan famia.
Actualmente, screening basa riba riesgo ta wordo recomenda via dokter di cas:
- Control di PSA for di 50 aña.
- For di 45 aña pa personanan di rasa negroide y pa esnan cu tin famia den prome of den segundo grado cu a haya cancer di prostaat.
- For di 40 aña den caso di mutacionnan genetico conoci, manera BRCA2.
Fundacion Contra Cancer di Prostaat/Koninging Wilhelmina Fonds



