E intervencion di Hulanda/Reino den nos asuntonan financiero gubernamental ta domina e ambiente y ta kita atencion for di otro tema unda nos tin cierto obligacion di colabora. Esaki no pasobra no por otro cu reconoce e obligacion, sino pasobra nos mester actua pa atende nos asuntonan, cu maximo beneficio pa nos ciudadanonan. Ta importante anto pa no laga e ambiente menos agradable di e supervisionn financiero afecta e cooperacion dentro di Reino den multiple otro asunto.
Pa via di e intervencion den asunto financiero di nos pais di parti di Hulanda, por constata cu colaboracion entre e partinan di Reino ta mustra algo forzoso y obligatorio, y no na promer lugar un asunto di beneficio mutuo. No ta cuestion di lamenta e realidad aki pa despues lag’e asina tambe. Nos tin e obligacion di analiza seriamente kico cada colaboracion, independiente di e tereno aplicable, por tin como beneficio pa nos. Un di e terenonan di colaboracion a ser trata ampliamente den un articulo den nos edicion di 11 di juni, unda a duna un relato di e esfuerzonan Hulandes pa minimiza e problema di criminalidad (di hoben) cu ta origina na e islanan pa despues surgi na Hulanda mes. Ora ta papia di combati “grensoverschrijdende criminaliteit”no mester pensa solamente riba criminalidad cu tin vinculo cu e paisnan den nos region y nan efecto riba nos comunidad, sino tambe con criminalidad cu ta surgi den nos seno finalmente ta afecta otro teritorio, manera den e caso aki Hulanda, y vice versa…E tema por cierto no ta nobo, criminalidad ta biahando mescos e mercancia mes, pero a bira un problema mas grandi den ultimo decadanan. Tabatin varios caso grandi di crimen cometi cu ta mustra riba relacion estrecho entre e islanan y Hulanda, pero talvez tabata reina e pensamento cu esaki ta toca mayoritariamente Corsou y no nos isla. A pesar di e realidad di un poblacion migrante (pa Hulanda) hopi mas grandi di e isla ruman compara cu Aruba, e lazonan di crimen organiza entre Aruba y Hulanda tabata presente tambe. Y a bira ora pa enfrenta e realidad aki. Esaki no solamente pasobra el a cuminza manifesta na Hulanda, lantando preocupacion di nan banda, sino na promer lugar pasobra nos tin e obligacion di mantene criminalidad na un minimo pa nos mes, brindando nos hobennan un ambiente sigur den cual cay den criminalidad ta un riesgo minimo. Esaki no ta un cuestion solamente di colabora den un programa o proyecto na nivel di Reino. E ta tambe e obligacion di renoba y rehabilita e servicionan social cu nos mes ta financia y ehecuta. Nan ta efectivo y eficiente? Por haci mas, o reorienta meta y modo di opera pa logra mihor resultado? Nos no ta asina sigur si ta haciendo lo necesario. Por ehemplo, por corda cu poco aña pasa tabatin un programa den KIA pa prepara preso (hoben) riba nan salida cu curso orienta riba continuacion di nan educacion unavez nan Sali. A para e programa di un dia pa otro sin duna ningun splicacion. Y despues, kico? Despues di e morto cruel di dos mucha inocente na man di esnan cu mester a proteha nan, a bin un proyecto miyonario bao responsabilidad di Asunto Social. E proyecto a bin te bay y te dia di awe den comunidad (casi) ningun hende sa con a para cu e proyecto, si e tabatin algun resultado den contribui na un ambiente mas sigur pa nos muchanan lanta aden. Lo ultimo cu nos por corda ta pregunta cu nos mes a haci na Caft pakico e gastonan di personal di e proyecto no tabata inclui den gastonan di gobierno. Despues, silencio. E gabinete actual tin un programa bastante amplio entre diferente ministerio pa combati e peligronan cu ta menaza nos hubentud; evaluacion di esey lo keda pa otro dia ora tin un mihor vista con esaki ta avanza.
Colaboracion den Reino ta tambe haci nos parti, no mas o menos sino di manera sobresaliente. Un area cu mester atencion urgente ta tratado internacional y cumplimento cu nos compromisonan corespondiente. Aki ta unda e pretension di ta un berdadero ‘pais’ ta primi mas. Tratado internacional no ta un ‘herencia’ cu nos a haya na 1986 anto de vez en cuando ta laga un par di ambtenaar tira un vista pa wak si nos cumplimento cu reportahe no a bira critico ainda. O warda te ora na Hulanda nan rabia pasobra nos no ta cumpli, o no na tempo.E problema mayor no ta e iritacion Hulandes, aunke e por ta hustifica. E problema clave ta cu e tratadonan no ta adorno pa vitrina den oficina ministerial, sino mester sirbi como instrumento pa diseña maneho real y realistico dentro di e recursonan di cual gobernacion ta dispone. E consecuencianan di no implementacion di regla internacional adopta ta grandi. Pensa solamente e efecto devastador cu sobreturismo tin y lo bay tin mas ainda riba medio ambiente y naturaleza. Un ehemplo: un rapport cientifico encuanto e casi desaparicion di calco (queen conch; Strombus gigas)na costa di nos isla nunca a keda publica, mucho menos discuti pa por considera alternativa pa combati e casi extincion di calco. Es mas, e rapport a yega na nos man di forma confidencial, a traves di un Arubano distingui cu conoce su responsabilidad pa cu pueblo. Di gobierno mes, ni un palabra depues di nos publicacionnan tocante e tema. Tanten nos actuacion na nivel gubernamental ta keda tipifica pa silencio y iritacion cu e poconan cu ta asumi nan responsabilidad, kico por spera di mehoracion?



