Den politica na nos pais por cera e capitulo di e candidato pa ministro cu finalmente no ta bira ministro. Esey ta bon, pero a habri un otro cu tabata na horizonte caba: e tratamento di e ley di supervision financiero. Normalmente e aprobacion di e ley local pa supervision no lo mester ta un problema pa e actual gabinete, pero durante 2025 y e aña aki por a ripara cu e candidato y actual parlamentario pa e fraccion gubernamental mayor, tabata lanza critica bastante severo riba e dos leynan, esun di Reino (HOFA) y e componente local (landsverordening Waarborging Houdbare overheidsfinanciën Aruba; LWHO) cu mester trata ainda den Staten. Y logicamente oposicion a haci bon uso di e posicion controversial cu e canddato/parlamentario a tuma den e asunto, pasobra e tabata fortifica e opinion cu mester rechaza ambos ley pasobra, nan ta representa un atentado contra autonomia di Aruba. Di otro banda a sali den publicidad e opinion di Vice- promer ministro, cu a declara tahantemente cu asumi un puesto den e gabinete aki ta significa apoya e maneho cu e coalicion a acorda encuanto e supervision financiero. E declaracion awor di e candidato/parlamentario cu e no ta candidato mas a resolve un problema pa e coalicion y a crea otro, mirando su oposicion contra supervision financiero.
Pero, loke nos ta mira pasando nos dilanti den publicidad ta parce nos un parti chikito di loke ta tumando lugar paden. Pa cuminza, henter e asunto di e decision di Ministerio Publico pa desisti di persecucion penal, cu un multa di par di mil florin, y sin admision di culpabilidad… Henter e formulacion aki ta parce un chiste, pasobra OM no mester di bo admision di culpabilidad; nan mester tin cierto prueba palpable nan dilanti, a base di cual por conclui cu tin hecho castigable a tuma lugar. Ta prerogativo di OM pa considera cu e hechonan constata no ta requeri persecucion penal mas aleu, di por ehemplo un caso penal den corte. So far, so good? Por parce asina, pero e no ta, segun nos opinion. E declaracionnan di diferente banda cu awor si e candidato ta ‘ministeriable’ ta zona masha bunita den publicidad, pero conocedor di e proceso aki, sa cu e storia no a caba ey. Gabinete por acorda su candidatura y percura pa esun cu ta ministro actualmente, retira, pero ainda nan ta depende di e huicio final cu ta ser tuma na Den Haag, y no na Oranjestad. Y con ta bay ‘bende’ Den Haag e storia cu e candidato a paga un multa y cu esey tur cos a keda regla…? Nos por imagina e pregunta caba di un ambtenaar halto na Hulanda: “Y si e no a comete ningun delito o infraccion, pakico el a paga anto? Hende inocente no sa paga multa, toch…” E perspectiva pa logra pasa e candidatura na Den Haag no lo tabata mustra asina faborable manera a conta publico. Y talvez tabatin otro problema di den pasado cu a hunga un papel den e negacion Hulandes, cu nos nunca lo haya sa, pasobra e ta un proceso discreto, unda semper ta purba scapa cara di tur esnan envolvi. En todo caso, nos no mester kibra cabez mas kico lo tabata e scenario si di berdad a propone su candidatura, pasobra e accion di e Vice-promer ministro a pone e asunto bon cla: bo ta ministro y bo ta apoya maneho di e gabinete, y sigur den un asunto asina importante, o bo no ta bira; y si bo partido insisti, no tin gobierno anto. No ta bay pa pronuncia un opinion den apoyo o rechazo di e punto di vista di e Vice-promer ministro, pero e resultado concreto ta un decision cu a resolve e asunto di e candidatura.
Awor e problema ‘nobo’. E tratamento di e ley local di supervision lo mester tuma lugar mas o menos den mesun tempo cu e tratamento y aprobacion den parlamento Hulandes di e propuesta pa ley di Reino. Y si dado caso, e ley na Aruba no haya aprobacion, kico lo pasa? Den su conseho riba e propuesta di e dos leynan nos propio Raad van Advies ta propone, pa evita stancamento, pa hinca e normanan di presupuesto, awor den e ley local,den e ley di Reino… Bo por puntra bo mes anto pakico tabatin mester un modelo ‘hibrido’ si, pa evita problema, e asunto mas importante cu e ley local lo a contene, tambe mester bay den e ley principaldi Reino. Esaki ta ilustra bon cla cu finalmente e ley local no tabata mas cu un ‘zoethoudertje’ pa calma preocupacion di e anterior gabinete, cu a inicia e negociacion y a termina esaki tambe cu un Bestuurlijk Akkoord na 2024, di cual e contenido ta papia pa su mes. Cu seguidamente, pavia di e sucesonan electoral na december 2024, oposicion a bira gobierno y gobierno a bira oposicion, ta oportuno awor pa e anterior gabinete expresa oposicion contra loke nan mes a acorda caba. Mester bisa si cu e articulo cu ta stipula cu tur cambio di ley local mester aprobacion previo ta innecesario, pasobra gobierno di Reino semper tin instrumento di poder pa interveni si cos indebido tuma lugar. Pero, esey ta parti chikito di e limitaciondi autonomia; e parti principal ta e supervision riba presupuesto, realidad desde 2015 y cu awor ta traspasa pa e ley di Reino. Esey ningun politico ta bisa, tampoco e ex-candidato cu posiblemente lo mira un fin na su asiento na banda gubernamental den Staten. Nos lo ta pendiente di su decision.



