Dia 1 di october mundo ta conmemora Dia Internacional di Adultonan Mayor, un momento pa reconoce contribucion di adultonan mayor na sociedad y alabes pone atencion riba nan bienestar, derecho y participacion. Pa Aruba, e fecha tin un significado particular mirando cu composicion di poblacion ta cambiando rapidamente. Cifranan reciente ta mustra cu casi un di cada cinco habitante na Aruba tin 65 aña of mas, un proporcion cu a aumenta considerablemente den apenas un decada.
Nacionnan Uni a establece Dia Internacional di Adultonan Mayor pa crea mas atencion mundial pa e realidad di un poblacion cu ta biba mas largo. E conmemoracion ta tuma lugar tur aña dia 1 di october. E tema pa 2026 ta pone enfasis riba un realidad den cual hende ta biba mas largo y riba necesidad pa adapta sistemanan existente na e cambio demografico aki. Segun Nacionnan Uni, cantidad di persona cu tin 60 aña of mas mundialmente ta proyecta pa aumenta di alrededor di 1,2 biyon actualmente pa 2,1 biyon na 2050.
E desaroyo aki no ta algo leu for di realidad Arubano. Central Bureau of Statistics (CBS) di Aruba ta indica cu na final di 2024, 19% di poblacion tabata consisti di persona di 65 aña of mas. Na 1960 e proporcion tabata solamente 3.1%. Den termino di cantidad, grupo di 65 aña of mas a aumenta di 1.646 persona na 1960 pa 20.626 na 2024.
Dato di 2025 ta confirma cu e tendencia ta sigui. Segun CBS, na final di 2025, 19.6% di poblacion tabatin 65 aña of mas, compara cu 12.5% solamente 10 aña prome, na 2015. E promedio di edad di poblacion tabata 43,1 aña, cu un promedio di 41,6 aña entre hende homber y 44,5 aña entre hende muher. Particularmente den e categorianan di edad mas halto tin considerablemente mas hende muher cu hende homber.
E cifranan ta pone Dia Internacional di Adultonan Mayor den un contexto concreto pa Aruba. Embehecemento di poblacion tin consecuencia pa diferente parti di sociedad, incluyendo salubridad, cuido, vivienda, mercado laboral, pensioen y sostenibilidad di sistemanan social. Un poblacion cu ta biba mas largo ta un resultado positivo di progreso social y medico, pero na mesun momento ta exigi adaptacion di servicio y infrastructura.
E efecto riba sistema di salubridad ta un di e aspectonan cu ya a haya atencion localmente. Bon Dia Aruba a publica anteriormente informacion di AZV tocante embehecemento di poblacion y e efecto cu esaki tin riba sector di cuido. Ya na 2022 AZV tabata señala cu mas di 25.000 persona na Aruba tabata cay den categoria di 60 aña of mas y cu e crecemento di e grupo aki tabata representa un reto importante pa sostenibilidad di cuido.
Embehecemento no ta nifica automaticamente cu un persona tin mester di cuido intensivo. Hopi persona ta keda activo, independiente y productivo durante hopi aña despues di yega edad di pensioen. Esaki ta un di e puntonan cu ta haya mas atencion internacionalmente: politica pa adultonan mayor no mester concentra solamente riba cuido y dependencia, sino tambe riba participacion, autonomia y oportunidad pa sigui aporta na sociedad.
Na Aruba tin ehempel di iniciativa den e direccion aki. Den juni di e aña aki, Departamento di Asunto Economico, Comercio y Industria, pa medio di IDEA, a organisa un tayer pa pensionado y personanan di 60 aña of mas interesa pa sigui uza nan experiencia profesional den un negoshi propio. E iniciativa a inclui topiconan manera tecnologia, Inteligencia Artificial y comunicacion entre diferente generacion.
E aspecto financiero ta otro parti importante di realidad di adultonan mayor. Na Aruba edad di pensioen AOV ta 65 aña. Segun SVb, na september 2026 tabatin 24.739 pensionado ricibiendo AOV, compara cu 22.809 na januari 2025. Esaki ta un aumento di mas di 1.900 pensionado den menos di dos aña y ta ilustra con lihe e grupo cu ta depende di e sistema ta creciendo.
Desde januari 2026 tambe a drenta un cambio na vigor den prima di AZV pa pensionadonan. Riba e prome Afl. 30.000 di entrada anual, e porcentahe di prima a baha di 5% pa cero. E medida ta relevante den contexto di discusion tocante poder di compra y gastonan di bida di personanan mayor.
Pero bienestar di adultonan mayor ta bay mas leu cu solamente entrada y cuido medico. Acceso na vivienda apropia, transporte, contacto social y posibilidad pa permanece activo den comunidad ta otro factornan cu por determina calidad di bida. Soledad y isolacion social por bira un riesgo specialmente ora mobilidad baha of ora un persona perde su pareha, famia cercano of su red social.
Proteccion contra abuso y negligencia tambe ta un aspecto hopi importante. Bon Dia Aruba a dedica atencion na juni di e aña aki na Dia Mundial di Conscientisacion contra Maltrato di Adulto Mayor, poniendo enfasis riba diferente forma di abuso cu personanan mayor por enfrenta, incluyendo maltrato fisico, emocional y financiero, como tambe negligencia.
Cu cantidad di personanan mayor creciendo, necesidad pa suficiente capacidad y calidad den cuido tambe ta bira mas relevante. Maneho di gobierno pa periodo 2025-2028 a inclui intencion pa enfoca riba cuido di calidad y di duracion largo pa adulto mayor, tanto na cas como den centro di cuido, y riba introduccion di standard formal y inspeccion regular di facilidadnan di cuido.
Dia Internacional di Adultonan Mayor ta representa mas cu un fecha simbolico pa Aruba. E cambio demografico ya ta visibel den e cifranan y lo sigui afecta diferente aspecto di sociedad durante añanan binidero. E reto no ta solamente con pa atende cu un cantidad creciente di persona di edad, sino tambe con pa crea condicionnan cu ta permiti nan sigui biba independiente, participa activamente y mantene un bon calidad di bida.
Na mesun momento, e desaroyo ta pone enfasis riba importancia di solidaridad entre generacionnan. Na un Aruba cu ta embehece, e experiencia y conocemento di adultonan mayor por sigui representa un aporte importante den famia, mercado laboral, negoshi y comunidad. Dia 1 di october ta ofrece un momento pa reconoce e contribucion ey, pero tambe pa reflexiona riba con Aruba ta prepara su sistemanan social, economico y di cuido pa un futuro den cual personanan lo biba mas largo.



