Gobierno aparentemente tin hopi plan; esey ta bon, basta ta berdad. Pero ora bo puntra, ta resulta cu tin un ‘plan’, cu mas bien ta loke actual presidente di Merca durante campaña electoral 2024, ora a puntr’e pa su plan (pa salubridad publico), el a admiti cu no ta un plan, sino “concepto di un plan”. Despues di casi dos aña na cabez di nos pais, nos por mira tur e temanan den e Programa di Gobernacion 2025 – 2028, cu no ta plan, sino un lista o resumen di (bon) intencion. Esey no tin nada malo cune, pero ki dia nos ta cuminza mira plan berdadero, te pa yega na ehecuta nan? Por ta cu tin lector cu ta haya nos ponencia un poco exagera, pero ban repasa algun tema anto pa averigua si ta ‘concepto’ so tin, o plan ehecutable.
Tuma por ehemplo e asunto di vivienda. Na varios ocasion nos a trece dilanti cu e problema mayor no ta escasez di vivienda pa esun cu por cumpra o construi un cas. E problema ta e gran mayoria cu financieramente no por logra esey nunca. Loke si a haya atencion ta un proyecto di vivienda ‘pa bende’, pa cual ta bolbe sacrifica parti nos naturaleza. Pero e mesun documento cu nos a menciona ariba, no ta papia di “proteha tera contra uso comercial of recreativo excesivo…”? Esey banda di e promesanan di custumber tocante proteccion di medio ambiente y naturaleza?
Tin otro parti den e Programa unda ta referi na vivienda, por ehemplo unda ta papia di e intencion di rehabilitacion di San Nicolas y Playa. Pero no tin un referencia specifico na vivienda pa esnan cu ta depende di gobierno pa mustra iniciativa pa construccion, na lugar di limita su mes na un papel di mustra unda otronan por haci algo.
E asunto ta bira mas ilogico ainda, si nos tuma nota di e Plan Nacional di Transformacion di Turismo pa e proximo añanan, cu ta basa riba un criterio principal: crecemento fuerte den cantidad di bishitante den e proximo añanan. Claro cu nos por conta cu e acostumbrado observacion cu ta boga pa ‘calidad’ di turismo, pero esey ta parce nos algo cu ta birando cada dia mas contradictorio, pasobra sin duda lo yega na e punto unda ‘cantidad’ y ‘calidad’ di ningun manera no por combina mas den nos ‘turismo di masa’ pasobra esey ta loke nos tin… Ademas, cu esaki lo significa mas empleo, cu mester bin di exterior, aumentando e presion poblacional riba loke tin na vivienda, asina leu e plan no a yega ainda…
Nos por comprende pakico tambe; ta parce cu ainda gobernacion na e pais aki ta traha segun e concepto Hulandes ‘voorwaardenscheppend’, esta creando e condicionnan pa otro bin inverti y gana placa. No cu tin algo malo den esey; tin hopi area di desaroyo unda preferiblemente capital priva ta haci e trabao. Pero ora ta papia di escasez di vivienda pa e grupo mayoritario di bo poblacion, ta indispensable cu gobierno mester tuma e iniciativa y bin cu plan concreto, y no solamente cu un ‘concepto’, cu ademas tampoco nos a mira…
Tin otro ‘plan’ cu pacientemente ta wardando definicion y ehecucion: e asunto di purificacion di awa. E anterior gobierno a tuma, segun e dicho, ‘un aña y un dia’ pa no resolve e asunto, sino pa crea e compania cu mester bay haci e trabao. Awor aparentemente lo mester evalua traslado di e planta na Bubali, o parti di esaki, pa Parkietenbos. En todo caso, algo cu mester studia y evalua, pasobra ta cual gobierno responsable ta core haci cos den pura, sin planea tur detaye bon, no? En berdad esey ta necesario, basta nan corda si cu no por sinta warda te dia cu e fluho mas grandi di turista, cu di tur manera si ta ‘bon planea’, causa un desastre manera a yega di sucede na Barbados na 2018, unda e tuberia di awa sushi cu tabata hiba e material di e hotelnan pa e planta di procesamento, a kibra.
Awor, seguidamente nos ta bay contradeci nos mes, pasobra ta importante señala cu tin cierto plan, cu sigur no ta keda na ‘concepto’ so. Esey ta por ehemplo e caso ora ta trata di proyecto hotelero nobo. Ey si nos ta ripara cu e ciudadano ta keda confronta cu e ‘plan’ na momento cu ta imposible pa detene e proyecto, no ta importa pa cual motibo. Na e momento ey muy probablemente a tuma lugar caba un estudio di aspecto medio-ambiental, skirbi segun loke esun cu ta paga ta desea. E pregunta clave, strategico di henter e asunto, realmente no tin sentido mas: nos mester di mas hotel? E pregunta ey no a ni surgi den e ‘planificacion profesional’ cu sin duda algun a tuma lugar di antemano, leu for di vista publico, evitando asina pregunta fastioso. Es mas, pensando e cos aki bon, ‘inocentemente’ nos a yega aki na e modo di opera tradicional di nos gobierno(nan), di cualkier color? Aparentemente, tin dos categoria di plan: esunnan mas importante y urgente pa e poblacion ta keda eternamente den estado di ‘concepto’ y di otro banda e proyectonan cu gobierno ta haya cu mester tuma lugar ‘cueste lo que cueste’ ta mira luz di dia ora nan ta ‘kant en klaar’ cu realmente den forma di gracia ta ‘otorga’nos e derecho ainda di bisa algo. Tabatin mester un caso den corte pa de repente gobierno ta ‘bezig’ cu un plan pa vehiculo ATV/UTV. Tur e tempo e tabata meramente un ‘concepto’…?



