CORTE COMUN LEY HUES HUEZ LAW BUILDING HOF

Un conflicto hudicial entre dos bisiña tocante un pier construi y amplia sin permiso na costa di Aruba ta sigui sin solucion, a pesar cu autoridadnan a ordena pa kita e pier desde november 2023. Corte a determina cu ta necesario pa inspecciona e sitio prome cu tuma un decision final den e caso.

E decision mas reciente a ser dicta dia 13 di october 2026 door di Corte Comun di Husticia. E caso ta trata un disputa entre dos persona cu tin derecho di erfpacht riba tereno na costa di Aruba, relaciona cu ampliacion di un pier sin e permisonan necesario.

E procedemento hudicial ta concentra riba e pregunta si e pier ta causa molester ilegal pa e propiedad di e bisiña y si e orden di Corte den Prome Instancia pa pidi e permisonan necesario pa kita parti di e construccion mester keda na vigor.

Segun e informacion inclui den e sentencia, e historia di e propiedad ta bay bek varios aña. Un di e partinan a cumpra un construccion na e localidad na 2001 y despues, na 2009, a haya derecho di erfpacht riba dos parcela di tereno. Riba e terenonan aki tin, entre otro, un cas cu veranda.

Na banda di lama di e propiedad tin dos strip di awa cu e persona tin derecho di huur riba dje, unda un pier a ser construi.

E otro parti involucra den e conflicto tin derecho di erfpacht riba un parcela di tereno di gobierno desde 2011. Despues, na 2016, e persona a haya derecho di erfpacht riba un otro parcela di aproximadamente 45 meter cuadra, situa memey di su propiedad y e limite di lama.

E terenonan di ambos parti ta keda banda di otro. Memey di nan tin tambe un parcela di aproximadamente nuebe meter cuadra cu ta propiedad di Pais Aruba. Segun e constatacionnan di Corte, parti di e cas di un di e partidonan ta construi riba e parcela aki di gobierno.

E situacion a bira motibo di conflicto particularmente despues cu, na 2013, e propietario di e pier a amplia e construccion sin permiso, incluyendo un parti cu ta extende riba awa cu e persona no tin derecho di huur riba dje.

E ampliacion aki ta forma un di e puntonan central di e disputa hudicial.

Na mei 2021, e bisiña a dirigi un peticion na gobierno pa autoridadnan interveni contra e construccion. Entre e motibonan presenta tabata cu e pier a ser construi y amplia sin permiso di construccion y cu e situacion tabata causa molester pa su propiedad.

E peticion a marca un paso importante den e conflicto, pasobra for di e momento ey e asunto no tabata limita solamente na un diferencia entre dos bisiña, sino a involucra tambe e responsabilidad di autoridadnan pa aplica e reglanan di construccion.

Na october 2021, Corte den Prome Instancia a dicta un sentencia den un procedemento urgente, dunando orden, entre otro, pa kita parti di e pier.

Sinembargo, e proceso no a caba cu e decision ey. E doño di e pier a kita e vloer di un parti di e construccion, pero despues a sigui un otro procedemento hudicial relaciona cu e ehecucion di e sentencia.

Na januari 2022, Corte a ordena pa stop e ehecucion di un parti di e sentencia anterior, incluyendo e orden pa kita e pier parcialmente.

Segun e decision di e momento ey, cumplimento di e orden lo a pone e persona afecta den un situacion di emergencia. P’esey, Corte a considera cu sigui exigi ehecucion di e orden lo ta un uzo indebi di e derecho pa haci cumpli cu e sentencia.

E desaroyo aki a contribui na cu e conflicto a sigui sin un solucion definitivo, mientras e partidonan a sigui cu diferente procedemento legal.

Otro momento importante a presenta dia 3 di november 2023, ora cu Minister di Asuntonan General, Innovacion, Gobernacion, Infrastructura y Desaroyo Espacial a tuma un decision tocante e peticion pa intervencion cu a ser presenta na 2021.

Den e decision aki, minister a duna orden, entre otro, pa e pier ser kita. E fundamento di e orden tabata cu e persona responsabel pa e construccion no tabatin un permiso di construccion.

E doño di e pier a presenta un obhecion contra e decision administrativo. Sinembargo, gobierno a informa despues cu, pa e momento ey, no lo procede cu e orden pa kita e construccion mediante intervencion forsa.

Esaki ta un aspecto importante di e caso, considerando cu e orden administrativo pa kita e pier a ser emiti na 2023, pero e sentencia mas reciente ta mustra cu e conflicto tocante su eliminacion ainda no tin solucion.

E procedimento administrativo tambe a conoce otro desaroyo. Dia 18 di juni 2025, hues administrativo di Corte a determina cu minister mester tuma un decision concreto tocante e obhecion presenta contra e orden di november 2023, dentro di un termino determina.

Hunto cu e procedemento administrativo, e conflicto civil entre e dos bisiña a sigui dilanti Corte.

Dia 14 di mei 2025, Corte den Prome Instancia a dicta un sentencia cu a impone obligacionnan specifico na e doño di e pier.

Segun e sentencia, e persona mester a pidi, dentro di cuater siman despues di notificacion formal di e decision, e permisonan di construccion, demolicion y/o otro permisonan necesario pa por kita e parti indica di e pier.

Tambe e persona mester a entrega tur documento y calculacion necesario na e departamento concerni pa e procedemento por ser evalua.

Si no cumpli, Corte a determina un boet di Afl. 2.500 pa cada dia of parti di dia di incumplimento, cu un maximo di Afl. 100.000.

Adicionalmente, e sentencia a obliga e persona pa entrega un copia di e peticion di permiso, incluyendo e documentonan corespondiente, na e otro partido dentro di siete dia despues di presenta e peticion.

Incumplimento di e di dos obligacion aki por a resulta den un boet di Afl. 1.000 pa dia, cu un maximo di Afl. 25.000.

E doño di e pier no a acepta e sentencia y a presenta apelacion na Corte Comun di Husticia.

Den e procedemento di apelacion, e persona a presenta diferente argumento pa cuestiona e decision di Gerecht, incluyendo e evaluacion di e hechonan y e fundamento legal pa e ordennan imponi.

Un di e puntonan di discusion ta si e bisiña por sigui cu un demanda civil, considerando cu ya tabata existi un procedemento administrativo relaciona cu e mesun pier.

Corte a rechasa e argumento cu e procedemento administrativo lo mester impedi e demanda civil. Segun Corte, e hecho cu e bisiña a pidi intervencion di gobierno no ta elimina su posibilidad pa busca proteccion mediante un procedemento civil.

Corte a considera tambe cu un orden hudicial compaña pa boetnan por representa un incentivo adicional pa cumplimento.

E evaluacion aki ta mustra cu e dos procedementonan, administrativo y civil, por tin funcionnan diferente, aunke nan ta relaciona cu e mesun construccion.

Sinembargo, e pregunta central tocante si e pier ta causa molester ilegal pa e bisiña ainda no a haya un contesta definitivo. Corte a considera cu ta necesario pa examina e situacion fisico na e localidad prome cu tuma un decision riba e punto aki.

Pa e motibo ey, Corte a ordena un inspeccion na sitio, cu ta programa pa tuma luga riba un dia y ora cu ainda mester ser confirma ainda, dia 7 of 8 di december 2026.

Durante e inspeccion, Corte lo tin oportunidad pa observa e posicion di e pier, e relacion entre e construccion y e propiedadnan concerni, y e circunstancianan cu por ta relevante pa determina si tin molester ilegal.

Tambe lo por trata desaroyonan nobo cu a ser presenta durante e procedemento di apelacion y eventual cambio cu tuma luga despues.

Corte a pospone su decision tocante e otro puntonan di e apelacion te despues di e inspeccion.

E caso ta mustra con un conflicto tocante construccion na costa por resulta den varios aña di procedemento hudicial, particularmente ora cu tin discusion tocante derecho di uzo di tereno, permiso di construccion y cumplimento di ordennan di autoridad. Aunke gobierno a ordena pa kita e pier na 2023, e caso ta sigui pendiente na 2026, mientras Corte ainda mester determina si e sentencia civil anterior lo keda na vigor.

E inspeccion programa pa december lo ta e siguiente paso den e proceso hudicial.