E siman aki ministerio di Vivienda, Infrastructura, Servicio Interno y Telecomunicacion, cual ta cay bao cargo di minister Rene “Baba” Herdé a bin cu iniciativa pa minister contesta preguntanan di ciudadano semanalmente yama ‘Info di Infra’. Cu e iniciativa aki, ta anticipa cu e minister lo publica videonan riba su pagina di Facebook 2 pa 3 biaha pa siman y lo duna mas aclaracion riba diverso preocupacion cu ta reina den comunidad.
Pa su prome sesion, e minister a aborda e asunto di vivienda, tereno y Airbnb.
Negoshi di Airbnb ainda no tin regulacion
Pa loke ta AirBnb, den e ultimo añanan a mira un aumento di casnan usa como Airbnb, mayormente dirigi pa turistanan di afo. Cu e aumento aki tambe a mira un cambio den con ta usando e tipo di viviendanan aki; loke prome a cuminsa como un manera pa residentenan local gana mas placa a bira un mercado instabil y sin control suficiente, lagando espacio pa abuso y kitando oportunidad pa localnan, specialmente hobennan, construi nan hogar riba e isla.
Mester menciona e abuso cu ta rondonando casnan Airbnb, unda un porcion significante di e casnan aki ta ubica riba tereno erfpacht, propiedad di Gobierno di Aruba. Un erfpacht ta un tereno cu gobierno ta otorga na localnan exclusivamente pa uso residencial. Sinembargo, den e ultimo aña a mira varios caso unda doñonan di e erfpacht ta usa e tereno pa traha casnan pa huur na turista.
Contestando un pregunta tocante uso di tereno di erfpacht, minister Herdé a enfatisa cu no ta permiti pa huur cas traha riba tereno di erfpacht como Airbnb, aunke si por huur e cas na localnan. Manera e minister a subraya, e casnan aki ta pa residentenan di Aruba biba den dje, y ningun hende mas. Di e manera aki, doñonan di cas riba erfpacht no ta permiti pa bende cas na stranhero.
Na otro banda, p loke ta reglanan cla riba e negoshi di Airbnb mes, ta parce cu no tin. minister Herdé a splica cu actualmente ta studiando cu minister di Finanzas y Turismo pa mira con ta limita efectonan negativo di Airbnb riba speculacion di tereno y cas. Aunke a remarca cu e sector ta consciente cu mester limita e cantidad di Airbnb riba e isla, implementacion di regla ainda ta den fase investigatorio, unda ta mirando kico por mehora den area di impuesto, registracion y permiso pa esakinan por opera sin tin efectonan adverso pa comunidad di Aruba.
Otro problema relaciona cu Airbnb ta e falta den registracion oficial. Minister Herdé a splica cu actualmente no tin registro pa negoshinan di Airbnb, pues gobierno no sa cuanto cas di Airbnb ta operando pasobra no tin dato tocante esaki. E falta di un registro tambe ta nifica cu gobierno no tin bista riba cuanto Airbnb ta paga belasting y cuanto no. Y e buraco aki ta loke ta causa trece e legalidad di Airbnb den duda.
Den pasado Bon Dia Aruba a trece e asunto aki dilanti, unda a relata cu algun propietario di cas cu kier huur esaki na turista no ta haya permiso pa registra nan negoshi, pero si ta anticipa di paga impuesto.
Segun regla di impuesto, si ta huur un camber di alohamento y ta ricibi placa pa esaki, propietarionan ta obliga pa paga e Bijzondere Belasting Verblijf (BBV). Esaki ta conta ambos pa cambernan di hotel manera timeshares of apartamento of vivienda cu ta huur comercialmente of privadamente na turista. E idea ta cu ta cobra e impuesto aki na e turista, y despues ta paga e placa na DIMP.
DIMP ta splica ademas cu si ta ofrece huur un espacio na turista, ademas di BBV mester paga e impuesto turistico.
Sinembargo, si no tin registro pa Airbnbnan, con por controla cu esakinan ta pagando nan ‘fair share’ di impuesto?
Den su contesta, minister Herdé a enfatisa cu e ministerio ta mirando den marco di ley kico por haci pa regula e efectonan negativo di Airbnb, manera falta den pagamento di impuesto. Segun e ta splica, e negoshi riba su mes no ta ilegal, pero mester di regulacion.
Asunto di tereno y casnan bashi
E topico di demanda di vivienda y bendemento di tereno tambe a surgi durante e sesion.
Cu mayoria di hende na Aruba ganando alrededor di Afl. 2.500, y hopi di nan salario minimo, ciudadanonan cada bes ta confronta un realidad dificil: prijs halto pa viviendanan di huur—y cu hopi biaha ta demasiado chikito pa acomoda un famia—of casnan na benta unda mayoria ta bale un minimo di mita miyon florin.
E scarsedad di vivienda (pagable) a haya atencion cerca minister, y e preocupacion tocante prijs di tereno y pa ken esakinan ta ser bendi a ser treci dilanti. Den su contesta, minister Herdé a splica cu en principio gobierno no por stop hende di cumpra terenonan priva, sea nan ta local of stranhero. Sinembargo—manera a splica anteriormente—terenonan di erfpacht si ta exclusivamente destina pa residentenan di Aruba.
Proyectonan di desaroyo residencial manera esun destina pa Burubundu ta forma parti di un maneho cu, segun e minister di Vivienda ta sugeri, tambe ta necesario pa atende e demanda halto di vivienda. Cu e proyecto aki, e minister a anuncia den pasado recien cu e lo brinda 800 pa 1000 cas pa residentenan local. E minister a sigui enfatisa cu e proyecto ta un concepto nobo pa Aruba, unda lo construi pa prome biaha un bario completo, incluyendo areanan recreativo, comercial y servicio publico. E terenonan cu lo ser otorga via e proyecto aki ta destina pa e clase medio.
E proyecto na Burubundu a causa ultimamente reaccion fuerte den comunidad, unda hopi a señala e posible riesgo pa naturalesa y presion riba e area. Den un di dos sesion publica apenas ayera, e minister a tuma tempo pa contesta algun pregunta tocante e proyecto aki. Pa loke ta impacto riba naturalesa, e mandatario a enfatisa cu no ta bay tin rosamento excesivo cu por daña ecosistema. Manera e minister ta splica, construccion di vivienda lo tuma luga den acuerdo cu reglanan di cuido di naturalesa y permiso di Departamento di Naturalesa (DNM). Segun a enfatisa, e matanan existente den e bario lo keda, y si mester kita algun, esaki lo ta den acuerdo cu leynan stipula pa DNM.
Reaccion pa cu Burubundu Residence tambe a pone algun cuestiona pakico no ta opta pa renoba y duna casnan cu ta bashi of ta den decadencia, cual por mira den tur bario rond di e isla. Atendiendo cu e pregunta aki, minister Herdé a splica cu no tin control pa e casnan aki, principalmente pasobra aki ta trata mayormente di terenonan priva cu a keda den famia pa varios generacion. Hopi biaha e terenonan aki ainda ta den disputa den famia, unda kisas rumannan no a yega na acuerdo ainda kico pa haci cune.
E mandatario a conta cu den pasado gobierno a haci un “intento activo” pa tuma e terenonan aki pero e proceso legal pa haci esaki ta hopi largo. Ademas, esaki so no ta suficiente pa cumpli cu demanda di vivienda. Manera a splica, expertonan di gobierno a conclui cu si por haya e terenonan priva aki, e lo conta pa 300-400 cas. A pesar cu esaki ta “bale la pena”, e no ta suficiente pa atende e mas cu 1000 famia cu mester di cas. Pa e motibo aki, gobierno mester haci otro cos tambe mientras e ta den proceso pa haya e terenonan aki, segun minister.
Pa loke ta erfpachtnan bashi of sin desaroyo, a manda pregunta si gobierno por kita e terenonan aki, ya cu doñonan no ta cumpliendo cu e proposito di esaki. Minister a splica cu esaki tambe ta un proceso hopi largo. Un tereno di erfpacht ta ser duna pa 60 aña y ta un derecho legal, pues gobierno no por tuma esaki back facilmente. E mandatario a enfatisa cu den futuro ta spera cu por modifica condicionnan pa asina sigura cu e terenonan aki ta ser usa manera debe ser.
Aunke e sesion a provee mas claridad riba algun asunto, a keda cla cu algun buraco ainda ta existi den maneho di gobierno pa cu tereno y cas. Mientras gobierno ta purba soluciona e problemanan existente den vivienda, ciudadanonan den necesidad di cas ta obliga pa keda warda.



