MINISTERIO PUBLICO
MINISTERIO PUBLICO

Ministerio Publico (OM) a registra den 2025 menos sospechoso den caso criminal, pero na mesun momento mas sospechoso a ser presenta dilanti fiscal. Segun e relato anual di OM, esaki ta indica cu e casonan cu a yega dilanti fiscal tabata generalmente mas serio y mas compleho. Delito di violencia, infraccion di trafico, casonan relaciona cu droga y posesion di arma di candela entre hoben ta keda puntonan importante di atencion den e lucha contra criminalidad.

For di e Relato Anual 2025 ta resulta cu e cantidad di sospechosonan registra den caso criminal a baha di 2.280 na 1.944, un reduccion di aproximadamente 15%. Segun OM, tin diferente factor cu por a contribui na e desaroyo aki. Entre otro ta menciona un posible reduccion den cantidad di delito cometi, efecto di intervencionnan dirigi y un capacidad di investigacion policial mas limita.

A pesar di e bahada aki, e cantidad di sospechosonan cu a ser presenta na fiscal a subi. Den total, 1.052 sospechoso a ser presenta na OM, loke ta representa un aumento di mas cu 21% compara cu e aña anterior. Segun OM, esaki por indica cu menos caso chikito a ser trata, mientras cu e caso cu si a yega te na presentacion tabata di un gravedad mas grandi.

E cifranan tambe ta mustra cu hombernan ainda ta forma e grupo mas grandi di sospechoso. Durante 2025, 1.788 homber a ser registra como sospechoso di un delito, compara cu 412 muhe. Tanto pa homber como pa muhe tabatin un reduccion compara cu 2024. E grupo mas grandi di sospechosonan ta consisti di personanan riba 23 aña, sigui pa hoben adulto entre 18 y 23 aña.

Delitonan di trafico a domina e estadisticonan un biaha mas. Mescos cu den añanan anterior, stuur sin rijbewijs tabata na cabes di e lista di e delito cu mas a ser registra. Den total, 2.055 caso a ser conta. Na di dos lugar tabata stuur bao influencia di alcohol cu 454 caso. Maltrato a ocupa di tres lugar cu 436 caso registra.

Ademas di infraccionnan di trafico, delitonan violento, crimen contra propiedad y delito relaciona cu droga a keda presente den forma prominente. Ladronicia y ladronicia bao di circunstancianan agravante a keda registra 218 biaha. Delitonan leve relaciona cu droga a alcansa 196 caso, mientras cu menasa a representa 156 caso y vandalismo 134 caso. Delitonan fuerte relaciona cu droga a suma 122 caso.

Loke ta sobresali den e relato ta e regreso di posesion ilegal di arma di candela den e top 10 di delito cu mas a ser registra. Durante 2025, 86 caso a ser registra. Segun OM, presencia di arma ilegal ta forma un menasa directo pa seguridad publico y e desaroyo aki ta enfatisa e importancia di intervencionnan dirigi y cooperacion intensivo dentro di cadena di seguridad.

Na mesun momento, delitonan sexual no ta inclui mas entre e dies delito cu mas a ser registra. Aunke e cantidad di caso sexual a baha te na 65, OM ta subraya cu e impacto social di e tipo di delito aki ta keda grandi y ta rekeri atencion specialisa.

Entre sospechosonan menor di edad, violencia publico tabata e delito cu mas frecuentemente a ser registra. Den total, 29 menor a ser registra pa e hecho aki. Maltrato a sigui cu 28 caso, mientras cu ladronicia y ladronicia bao circunstancianan agravante a suma 24 caso. Menasa, stuur sin rijbewijs y delitonan relaciona cu droga tambe a aparece regularmente den e categoria di edad aki.

Pa hoben adulto entre 18 y 23 aña, maltrato tabata e delito principal cu 70 caso. Posesion di arma di candela y droga leve a comparti e di dos posicion cu 44 caso. Ademas, ladronicia, stuur bao influencia, vandalismo y menasa a ser registra regularmente.

Ministerio Publico a expresa preocupacion den e relato anual tocante e hecho cu posesion di arma di candela ta den e top 10 tanto pa menor di edad como pa hoben adulto. Segun e institucion, e tendencia aki ta exigi un enfoke integral den cual prevencion, aplicacion di ley y identificacion trempan ta conecta estrechamente.

Den e contexto ey, OM ta referi na e proyecto preventivo “Choices Matter”, cu awor ta ser presenta na scolnan secundario. E programa ta enfoca riba conscientisacion di hoben tocante consecuencia di comportamento criminal y mester contribui na fortalece resistencia personal y compromiso social. Ademas, e relato ta menciona, ta trahando riba un estudio pa hubentud y e desaroyo di un monitor pa hubentud pa haya mas bista riba e factornan cu ta contribui na delincuencia hubenil na Aruba.

Lucha contra “ondermijnend criminaliteit” (crimen subversivo, un activdad ilegal, rebelde of violento cu ta busca pa mina of destabilisa e orden politico, legal of institucional estableci) tambe a keda un punto central durante 2025. E relato anual ta inclui cifra tocante corupcion, labamento di placa, trafico ilegal di persona y trata di personanan. Pa delitonan relaciona cu corupcion, e cantidad di sospechosonan registra a baha di 70 den 2024 pa 30 den 2025. Pa caso di labamento di placa, 19 sospechoso a ser registra, compara cu 24 un aña prome.

Pa trata di persona y trafico ilegal di persona, durante 2025 OM a inverti mas den capacidad y specialisacion. Ademas di un fiscal nobo, un asesor di maneho tambe a ser nombra pa encarga cu e dossiernan aki. Segun OM, esaki a crea mas espacio pa concentra riba investigacion criminal, acusacion y investigacion financiero. Confiscacion di ganashi ilegal ta ser considera un herment importante pa afecta criminalnan den forma efectivo.

Ademas di entrada di caso, e relato ta ofrece informacion tocante e manera con casonan a ser conclui. Un herment importante ta keda e “Cita cu Fiscal”, e nomber nobo pa loke anteriormente tabata conoci como TOM-zitting. Den e procedemento aki, delitonan menos serio por ser maneha pafo di corte mediante un sepot condicional.

Durante 2025, 250 sospechoso a ser convoca pa un Cita cu Fiscal. Di nan, 185 a presenta. Den 149 caso un sepot condicional a ser impone, mientras cu 51 caso finalmente a resulta den un citacion pa corte. Pa menor di edad tambe e metodo aki ta ser aplica, hopi biaha combina cu guia di Reclassering y participacion den trayectonan special pa hubentud.

OM tambe a organisa sesionnan special pa stuur bao influencia. Durante e sesionnan aki, un total di 670 caso a ser trata.

Riba tereno di cuido pa victima, OM ta constata un aumento fuerte den trabao desde cu e Codigo di Procedura Penal nobo a drenta na vigor na 2024. E cantidad di formulario di deseo presenta door di victima a subi di 221 pa 883. Tambe e cantidad di combersacion cu victima a aumenta considerablemente. Segun OM, calidad di e servicio por ser poni bao presion pasobra ainda no tin presupuesto disponibel pa un di dos empleado di Victimazorg.

Otro desaroyo notable ta regarda e cantidad di casonan rechasa. Pa tanto ofensanan menor como delitonan grave, e cantidad di retiro incondicional a baha significantemente. Segun Ministerio Publico, esaki ta pasobra e atrasonan cu a acumula den añanan anterior awor keda cla pa gran parti.

Pa loke ta trata casonan den apelacion y casacion. For di e cifranan ta resulta cu durante 2025 un total di 85 apelacion a ser presenta contra sentencia den prome instancia. Den 67 caso, e apelacion a ser presenta door di e sospechoso, mientras cu Ministerio Publico mes a dicidi di apela den 18 caso.

No tur apelacion a sigui pa dilanti. Den nuebe caso, e apelacion a ser retira. Cinco biaha esaki a sucede door di e sospechoso y cuatro biaha door di Ministerio Publico. Como resultado, mayoria di e apelacionnan a keda den proceso.

Riba nivel di casacion, e relato ta mustra un bahada leve. Contra decisionnan di Hof, ocho recurso di casacion a ser presenta durante 2025, compara cu dies den 2024. Tur recurso di casacion a ser presenta door di sospechosonan. No tabatin ningun caso di casacion relaciona cu extradicion.

E cifranan presenta den e relato anual ta pinta un sistema penal cu durante 2025 a confronta menos sospechoso registra, pero na mesun momento caso relativamente mas serio y reto nobo relaciona cu ondermijnend criminaliteit, crimen entre hoben y posesion di arma di candela. Segun OM, un combinacion di aplicacion di ley, prevencion, cooperacion y intervencion dirigi ta esencial pa enfrenta e desaroyonan aki den un forma efectivo.

Specialmente presencia di arma di candela entre hoben, e persistencia di delitonan violento y lucha contra trata di persona, trafico ilegal di persona y labamento di placa lo sigui ocupa un lugar halto riba agenda den añanan cu ta bin. Na mesun momento, e cifranan tocante apelacion y casacion ta confirma cu e cadena penal ta sigui opera activamente na tur nivel, for di investigacion y acusacion te na tratamento di caso den instancia superior.