Cuminsando dialuna dia 7 di september, e prome conferencia tocante shoco (burrowing owls) lo inicia, unda expertonan di shoco y stakeholdernan di Aruba lo reuni durante cuatro dia pa comparti conocemento di shoco, conservacion di e bestia y dialoga tocante con por reforsa conservacion na Aruba. Den anticipacion di e conferencia, Bon Dia Aruba a sinta cu fundador di Aruba Birdlife Conservation, Sr. Greg Peterson, pa papia tocante e evento unico aki.

Manera Peteson a conta, e situacion di shoco na Aruba ta keda precario, unda un aumento den urbanisacion y actividad humano—specialmente panort di nos isla—ta trece daño na neishi y bida di nos shoco.

Peterson—conoci pa su activismo den conservacion di parhanan di Aruba, specialmente e shoco—a conta nos cu e tin mas di 30 aña ta trahando den mundo di conservacion na Aruba, pero ta apenas na 2011 cu a establece su fundacion Aruba Birdlife Conservation oficialmente y a organisa e prome evento pa conservacion di e shoco.

Como resultado di e esfuersonan haci na 2011 bao bandera oficial di e fundacion, e shoco a bira simbolo nacional di Aruba, garantisando un status di proteccion pa cual ABC ta busca pa reforsa te dia di awe.

Pero e esfuerso pa protege e shoco no a caba ey.

ABC ta kisas mas conoci pa su neishinan artificial cu a instala na varios sitio na Aruba den un intento pa conserva neishinan di shoco cu den ultimo añanan ta keda vulnerabel pa actividadnan humano dañino.

Rond 2017, e fundacion a tuma nota di un concentracion di shoco na Tierra del Sol cerca di e campo di golf, cual Peterson a splica tabata relativamente trankil caba pasobra no mucho hende ta hunga golf. Asina mes, actividad di golf hopi cerca di e neishinan a presenta un menasa pa e shoconan aki y un oportunidad a surgi pa e fundacion protege nan neishi. Pa esaki, a tuma contacto cu experto di shoco, e Mericano Sr. David H. Johnson.

Pa e tempo aki, Johnson tabata un cientifico renombra caba y el a traha cu 40 pais den continente Americano pa conserva shoconan. Bao su propio fundacion Global Owl Project, Johnson su contribucion den conservacion tabata yuda Aruba bay for di trabao di conservacion isola den direccion di un solo programa structura—uno cu a combina investigacion cientifico, proteccion di habitat, sitionan di neishi artificial, monitoreo sistematico y educacion publico.

Tabata su trabao anterior cu neishinan artificial na Oregon, Merca cu a capta atencion di ABC pa acerc’e. na 2017, e fundacion a topa cu ne. Na aña 2018, bao guia di Johnson a pone un tipo di renchi na e shoco pa prome biaha. Esaki por ta un detaye tecnico chikito, pero el a cambia e manera con tabata siña tocante e especie: investigadornan por a monitor sistematicamente e rasgonan individual, movecion, tasa di sobrevivencia y comportamento di reproduccion di shoco durante tempo – data basico cu cualkier plan di conservacion tin mester pa realmente funciona.

Na 2019, ABC a haya oportunidad pa traha cu Johnson, prome den un esfuerso pa transferi neishinan di shoco cu tabata situa mucho cerca di e pista di aeropuerto. Despues e asunto di shoconan na Tierra del Sol a resulta den instalacion di e prome neishinan artificial, den colaboracion cu Johnson. A instala 22 neishi artificial na Tierra del Sol, ademas di algun na Marinierskazerne, Golf Club San Nicolas y tres otro sitio.

Despues di pandemia, e proceso pa protege shoconan di Aruba a haya un meta nobo: Pone mas capa di proteccion pa garantisa cu e shoco di Aruba no ta enfrenta extincion. Pa esaki, Peterson a splica cu e fundacion ta purbando di haya reconocemento di diferente organisacionnan internacional, incluyendo International Union for Conservation of Nature (IUCN).

Peterson a conta cu IUCN a hunga un rol importante den proteccion di nos turtuganan ora a pone nan riba lista di especienan endemico cuminsando na aña 1982. E activista ta splica cu pa un bestia ser considera pa reconocemento di IUCN, tin algun criteria cu mester cumpli cu ne. Un di esakinan ta cu e mester ta un especie riba su mes, cual desafortunadamente, e shoco di Aruba no ta. E shoco di Aruba, manera otro shoconan di continente Americano, ta subespecienan, Peterson ta splica.

Esaki tabata un golpi duro pa e fundacion, pero esaki no a desmotiva nan. De hecho, esaki a pone e fundacion redirigi nan strategia pa yega na e capa di proteccion cu IUCN por duna cu su reconocemento. Peterson a conta nos cu e fundacion a haya e idea pa averigua si e shoco di Aruba—cual tin mas di 600.000 aña ta yamando nos isla su cas—por a evoluciona suficientemente for di otro subespecienan cu e por ser clasifica como su mesun especie. Pa esaki, investigacion tocante no solamente nos shoco, pero tambe esnan bibando den diferente pais den continente Americano, ta crucial. Peterson ta enfatisa cu e proceso aki ta uno cu lo tuma varios aña pa completa, pero ta spera cu esaki por resulta den e reconocemento oficial di IUCN, ademas di otro potencia, manera Reino Hulandes.

Y e conferencia di shoco cu lo tuma luga otro siman tambe ta hunga un rol den e proceso di investigacion y comparticion di conocemento.

Pa e evento, a invita varios experto rond mundo pa comparti dato cientifico tocante shoconan di continente Americano. E datonan aki no ta inclui solamente aspectonan manera comportamento y taxonomia di e shoco, pero tambe lo comparti dato tocante conservacion di e shoco y e peligronan cu e parhanan aki ta enfrenta na man di humano.

Na Aruba en particular, e combersacion riba con actividad humano a genera den ultimo añanan hopi atencion y a bira un topico controversial den comunidad. Manera Peterson ta conta, esfuerso di conservacion na Aruba ta laga di desea ainda, unda e activista e enfatisa cu Aruba ta entre e paisnan cu pio conservacion di naturalesa na mundo.

Pa Peterson, e motibo pa esaki ta centro principal rond di e mentalidad cu Aruba tin pa cu su naturalesa. Manera e ta splica, individuonan casi nunca ta mira nan como responsabel den e peligro cu shoconan ta enfrenta a causa di actividad humano, a pesar di kisas ta beneficia si di loke ta causando e peligro. E mesun pensamento tambe ta presente den sector di Turismo, e activista ta subraya, unda un supuesto miedo pa perde atraccion di Aruba, a introduci un modelo nobo di turismo. Aki ta unda e modelo di ‘adventure tourism’ ta bin, cual den e ultimo añanan a bira un topico controversial den comunidad.

Den su opinion, ta p’esey sector di Turismo y instancianan gubernamental tambe tin un rol importante pa hunga den conservacion di shoco. Y e conferencia ta forma parti di un esfuerso pa reuni tur partido relevante hunto. E meta tras di e conferencia ta pa no solamente informa y educa, pero tambe pa fortalece coordinacion pa cu conservacion di shoco na Aruba a base di datonan cientifico.

Pero no ta cientificonan y instancianan so por asisti e evento di cuatro dia. Segun Peterson ta conta, tur hende por asisti—hasta maestro y studiantenan. Pa esaki, Peterson ta splica cu tin un tarifa special cu lo inclui entrada pa tur cuatro dia, ademas di cuminda y bebida durante henter e conferencia. Pa Peterson, ta specialmente importante pa e generacion nobo haya conocemento amplio tocante e shoco y pa sa pakico ta importante pa conserva nos simbolo nacional. “ABC ta tuma e flash light” y ta ofrece un guia pa conservacion, segun Peterson. Pero ta keda na e generacion mas jong, ademas di comunidad en general, pa sigui cu e esfuerso.

E prome conferencia internacional tocante e shoco ta inicia dia 7 di september y lo core te dia 10 di september 2026. E evento lo tuma luga na JOIA Aruba by Iberostar. Registracion ta posibel via e website www.burrowingowl.info, unda ta ofrece tarifanan local pa residentenan di Aruba.