France's Foreign Affairs Minister Jean-Noel Barrot speaks during the 11th Review Conference of the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT) at the United Nations Headquarters in New York on April 27, 2026. (Photo by ANGELA WEISS / AFP)

(AFP)—Firmantenan di tratado historico di no proliferacion nuclear a asisti un reunion dialuna na Nacionnan Uni, mientras temor di un careda di arma nobo ta aumenta, cu potencia nuclear atrobe den conflicto riba medidanan di seguridad.

Na 2022, durante e ultimo revision di tratado cu ta considera como un e base esencial di no proliferacion, secretario general di UN Antonio Guterres a adverti cu humanidad tabata “un malentendido, un mal calculacion leu di destruccion nuclear.”

Dialuna el a adverti cu “e motornan” di proliferacion di arma nuclear ta acelerando.

“Pa hopi tempo, e tratado ta perdiendo forsa. Compromisonan ta keda sin ser cumpli. Confianza y credibilidad ta debilitando. E motornan di proliferacion ta acelerando. Nos mester duna bida nobo na e tratado,” Guterres a bisa den su palabra di apertura.

Mirando cu tension geopolitico global a solamente aumenta desde e ultimo reunion, no tabata cla kico e encuentro na sede di UN por logra.

Minister di Exterior di Francia Jean-Noel Barrot a bisa firmantenan cu “nunca e riesgo di proliferacion nuclear tabata asina halto, y e menasa di programanan di Iran y Corea di Norte ta intolerable pa cada estado cu ta forma parti di e tratado.”

Bahando expectativa, embahador di Vietnam na UN y presidente di e conferencia Do Hung Viet a bisa cu “nos no mester spera cu e conferencia aki lo resolve e tensionnan strategico fundamental di nos epoca.”

“Pero un resultado balansa cu ta reafirma compromiso basico y pone pasonan practico pa dilanti lo fortalece integridad di NPT,” el a bisa.

“Exito of fracaso di e conferencia lo tin implicacion mucho mas amplio,” Viet a agrega. “Perspectivanan di un careda nobo di arma nuclear ta acercando.”

E tratado di no proliferacion nuclear (NPT), firma pa casi tur pais na mundo — cu excepcion importante manera Israel, India y Pakistan — tin como meta pa preveni propagacion di arma nuclear, promove desarmacion completo y stimula cooperacion den proyectonan nuclear civil.

E nuebe estado cu tin arma nuclear — Rusia, Merca, Francia, Reino Uni, China, India, Pakistan, Israel y Corea di Norte — tabatin 12.241 warhead nuclear na januari 2025, Instituto di Investigacion di Paz Internacional di Stockholm (SIPRI) a reporta.

Merca y Rusia tin casi 90 porciento di arma nuclear mundial y a conduci programanan grandi pa modernisa nan den e ultimo añanan, segun SIPRI.

China tambe a aumenta rapidamente su arsenal nuclear, SIPRI a bisa, cu G7 advertiendo diabierna cu Moscu y Beijing ta aumentando nan capacidad nuclear.

Presidente di Merca Donald Trump a indica su intencion pa conduci prueba nuclear nobo, acusando otro pais di haci esaki clandestinamente.

Na maart, presidente di Francia Emmanuel Macron a anuncia un cambio dramatico den strategia di disuacion nuclear, incluyendo un aumento di arsenal atomico, actualmente cu 290 warhead.

“Ta evidente cu confianza ta debilitando, tanto paden como pafor di NPT,” Seth Shelden di International Campaign to Abolish Nuclear Weapons, ganador di Premio Nobel di Paz, a bisa AFP.

El a cuestiona e probable resultado di e cumbre di cuatro siman.

Decisionnan riba NPT ta rekeri acuerdo general, unda e dos conferencia anterior no a logra adopta declaracion politico final.

Na 2015, e impasse tabata principalmente pa motibo di oposicion di Washington — aliado cerca di Israel — contra creacion di un zona sin arma nuclear den Medio Oriente.

Un impasse na 2022 tabata principalmente pa motibo di oposicion di Rusia contra referencianan na planta nuclear di Zaporizhzhia na Ucrania, ocupa pa Moscu.

Cumbre di e aña aki por topa varios obstaculo.

Guera na Ucrania, programa nuclear di Iran y e guera eynan, temor di proliferacion y arsenal cu Pyongyang ta desaroyando por bira factornan decisivo.

Merca hunto cu su aliadonan Reino Uni, Emiratonan Arabe Uni y Australia a expresa preocupacion riba nombramento di Iran como vice-presidente di e conferencia.

Enviado di Washington a bisa cu dunando Teheran un rol di lider ta un “insulto” pa paisnan cu ta tuma NPT “serio”.

Inteligencia artificial tambe por bira un tema importante mientras algun pais ta pidi pa tur banda mantene control humano riba arma nuclear.