Representantenan di tour guides cu ta opera den e costa nort di Aruba a reuni diadomingo anochi cu prome minister Mike Eman pa papia tocante e situacion relaciona cu acceso na diferente ruta pa off-road y e caso legal cu Aruba Birdlife Conservation (ABC) a cuminsa contra gobierno. Durante e reunion, tour guides a expresa preocupacion tocante falta di informacion y participacion den e proceso, mientras prome minister a indica cu gobierno ta buscando un solucion cu por proteha naturalesa sin pone na peliger trabao y entrada di personanan cu ta depende di e trabao aki.

Representantenan di tour guides a prepara un carta y a solicita un reunion cu prome minister Mike Eman. Segun e representante di e grupo, incertidumbre rond di e caso y e medidanan cu a ser tuma den diferente area a crea preocupacion.

Un di e motibonan cu nan a solicita e reunion tabata informacion cu tour guides a ricibi tocante e caso cu ABC a entama contra gobierno, como tambe informacion cu prome minister Eman lo mester a habri e conferencia di Shoco organisa pa ABC.

Representante di e grupo di tour guides a indica cu nan preocupacion principal ta cu te awor nan no ta sinti cu nan a ser inclui den e proceso. Segun nan, decisionnan cu por tin consecuencia directo pa nan trabao ta ser discuti of implementa mientras cu e sector mes no ta na altura di loke ta pasando.

Pa motibo di esaki, e grupo a prepara un carta den cual nan a presenta tanto nan preocupacionnan como medidanan cu nan mes ta dispuesto pa sostene. E representante di tour guides a enfatisa cu nan ta reconoce necesidad pa implementa regla pa limita daño na naturalesa, pero ta considera cu e reglanan mester ser estableci den consulta cu e sector y cu nan mester permiti tambe pa actividad turistico sigui di un manera controla.

Durante e reunion, tour guides a pidi prome minister pa explora e posibilidad pa haci un peticion na Corte pa duna mas tempo prome cu nan trata e caso di ABC contra gobierno. Meta di e e peticion ta pa duna mas espacio pa e partidonan sinta na mesa y papia prome cu e proceso legal cuminsa. Segun e representante di tour guides, prome minister a indica cu gobierno lo explora e posibilidad aki.

E tour guides ta considera cu ta importante pa tur partido sinta pa dialoga pasobra, segun nan, tin diferente propuesta practico cu por ser implementa pa reduci impacto di tours riba naturalesa sin elimina e actividad completamente. Nan ta sostene cu e sector no ta contra proteccion di medio ambiente y cu tour guides mes tin interes den conserva naturalesa cu nan ta mustra tur dia na e bishitantenan.

Entre e ideanan menciona tin limitacion di cantidad di vehiculo cu por core hunto den un solo grupo. Por ehempel, si un tour tin 12 vehiculo, e grupo por ser parti den dos grupo mas chikito cu diferente tour guide y por uza ruta of orario diferente. E idea ta pa reduci concentracion di vehiculo na un solo lugar y asina limita presion riba un area specifico.

Otro posibilidad ta introduci limite di velocidad den zonanan sensitivo. Den area cu tera cora of caminda cu ta produci hopi stof, por ehempel, por establece un limite di velocidad mas abao cu autoridad considera apropia. Segun e sector, medidanan asina por forma parti di un sistema mas amplio di regla pa tours di off-road.

E representante a indica cu nan contra un blokeo completo di ruta y cu nan ta prefera pa sigui opera, pero bao di reglanan mas cla. Nan ta reconoce cu gobierno y otro instancianan competente tin responsabilidad pa determina e condicionnan, mientras e sector ta dispuesto pa adapta su operacion si e medidanan ta rasonabel y aplicabel.

Durante e reunion a bin dilanti tambe e discusion tocante ken a pone e piedranan cu a cera acceso na cierto ruta. Tour guides a expresa frustracion pasobra nan a expresa cu nan a sinti cu minister Cicilia y minister Herde a gaña nan bisando cu nan no tabata na altura di e ponemento di e piedranan, mientras cu despues a indica cu e accion a ser ehecuta door di un departamento di gobierno.

Prome minister Eman a aclaria cu e hecho cu un departamento di gobierno a actua no necesariamente ta nifica cu e minister concerni personalmente a duna instruccion pa cera e ruta. Segun e splicacion di prome minister, dentro di gobierno tin diferente nivel y departamento cu tin nan propio responsabilidad operacional.

El a splica cu, debi na e caso legal, e departamento por a considera necesario pa tuma accion, pa evita cu falta di medida por afecta e posicion di gobierno den e proceso. Esaki a conduci na ponemento di e piedranan. Alabes, prome minister a reconoce cu, como e departamento ta parti di aparato gubernamental, e accion finalmente ta responsabilidad di gobierno.

Segun prome minister Eman, e punto cu minister Herde tabata purba aclaria ta cu e iniciativa pa cera e caminda no a sali directamente di dje como un decision personal, sin dialogo cu e sector. E distincion aki, segun prome minister, ta importante pa comprende con e decision a ser tuma.

Prome minister a pone enfasis riba necesidad pa busca un balans entre actividad economico y proteccion di naturalesa. Aruba ta depende fuertemente di turismo y tours den naturalesa ta forma parti di e oferta di actividadnan recreativo pa turista. Na mesun momento, gobierno tin responsabilidad pa proteha medio ambiente y evita cu actividad turistico ta causa daño innecesario.

Segun prome minister, gobierno mester busca un caminda cu por garantisa cu personanan por sigui traha, mientras naturalesa ta ser proteha. El a indica cu e delegacion di tour guides a presenta diferente idea cu merece consideracion y cu un periodo adicional pa dialogo por permiti evalua con e medidanan por funciona den practica.

Otro aspecto cu a menciona ta uzo di tecnologia. Prome minister a indica cu tour guides a splica cu tin compania cu ya ta uza sistemanan digital cu ta permiti controla unda un vehiculo por of no por pasa. Tecnologia asina por eventualmente yuda controla ruta, evita zonanan prohibi y crea un sistema mas organisa pa operacion di tours.

Na mesun momento el a subraya cu cambio den regla mester tene cuenta tambe cu consecuencia social y economico. Un cambio inmediato cu ta elimina acceso na ruta por afecta directamente personanan cu nan entrada ta depende di e actividad aki. Di otro banda, gobierno tampoco por ignora preocupacion tocante daño ambiental, particularmente si tin diferencia entre companianan cu ta opera di un manera organisa y otro actividad cu tin menos control.

Prome minister a expresa speransa cu ABC tambe lo ta dispuesto pa participa den un dialogo cu e otro partidonan. El a reconoce e trabao di Greg Peterson, kende durante hopi aña a dedica su mes na proteccion di naturalesa for di su perspectiva. Segun prome minister, e compromiso ambiental merece reconocemento, pero mester tene cuenta tambe cu e impacto cu decisionnan por tin riba e comunidad y e famianan cu ta depende di turismo.

Tocante e informacion cu e mester a habri e conferencia relaciona cu proteccion di shoco y naturalesa, prome minister Eman a indica cu, en principio, e no por nenga pa participa na un conferencia internacional dedica na proteccion ambiental. Sinembargo, el a pone enfasis cu mirando e situacion actual, gobierno mester evita crea impresion cu ta scoge un banda specifico den e conflicto.

Segun e mandatario, posicion di gobierno mester keda enfoca riba interes general di Aruba. Esaki ta inclui tanto interes di trahadornan y actividad economico como proteccion di naturalesa. Pa e motibo ey, gobierno mester scucha e diferente partidonan y busca un punto di balans.

Tanto Gobierno como representante di tour guides a pone atencion riba posibilidad di busca un solucion mediante dialogo. E siguiente paso lo depende entre otro di si por crea espacio dentro di e proceso legal pa e partidonan reuni y evalua un propuesta concreto. Pa tour guides, e meta ta pa conserva posibilidad pa sigui traha bao di regla cla. Pa gobierno, e reto ta combina e interes economico y social cu su responsabilidad pa proteha naturalesa di Aruba.

E reunion di diadomingo anochi no a produci ainda un solucion definitivo, pero a habri posibilidad pa un proceso di consulta. Si Corte duna espacio pa mas dialogo, e siguiente fase por concentra riba regla concreto pa cantidad di vehiculo, velocidad, ruta permiti, uzo di tecnologia y supervision. E resultado lo determina si e diferente interesnan por yega na un modelo cu ta permiti tours sigui forma parti di producto turistico di Aruba, mientras impacto riba naturalesa ta ser limita.

Potret cortesia di Telearuba.