
Den mundo academico di e ramo di “prediction analysis”, hopi biaha ta indica cu tendencianan por wordo premira di hopi leu y basta precies, pero e catalistanan local ta hopi dificil pa pronostica precisamente. Den caso di e escalacion militar na Venezuela riba dia 3 di Januari 2026, ta un ehempel di esaki.
Como analista strategico, mi a predeci pa hopi luna caba cu temponan economico dificil ta na caminda pa Aruba. Un seleccion chikito di e advertencianan aki cu a sali den Bon Dia Aruba ta lo siguiente:
Juni 15, 2025.
Juni 18, 2025.
Juni 24, 2025.
September 30, 2025.
October 13, 2025.
Mi a wordo critica door di nos autoridadnan ambos publicamente y den contexto priva, y constantemente nos a tende bes riba bes cu eigenlijk no tin nada pa ta preocupa riba dje. Well awo nos ta wak cu en berdad, nos ultra-kader no por pretende mas cu tur cos ta bayendo manera plania. Den e analisis breve aki, lo presenta modelonan y conclusionnan cu Simon Waslander a yega na dje hunto cu AI Claude 4.5 Sonnet.
Lo tin impacto riba turismo
Segun analisis y modelonan avansa di Claude 4.5 Sonnet, nos por spera 6.2% menos turista na 2026 cual ta mas o menos 83.000 bishitante den total menos. Cual lo directamente costa pais Aruba $132.6 million USD den creditonan turistico.
E impacto lo ta mas severo den Q1 2026 (-8 te -12 punto di porcentahe) durante e temporada peak di winter, moderando gradualmente durante e aña mientras e situacion ta stabilisa. Recuperacion pa nivelnan baseline di 2025 ta spera pa Q2-Q3 2027, asumiendo cu no tin mas escalacion y strategianan di mitigacion efectivo.
E vectornan di impacto primario ta: collapse directo di mercado Venezolano, reduccion di capacidad di aerolinea debi na prohibicion di espacio aereo di FAA, problemanan di percepcion regional entre biaheronan averso na riesgo, desviacion di industrianan di crucero, y efectonan economico secundario.
Presion riba Reservanan Monetario (excluyendo Oro) di Aruba.
Pa varios luna caba a indica cu Aruba ta hopi vunerabel pa locual ta su situacion di reserva monetario. E situacion na Venezuela y spillovers pa turismo y economia local di pais Aruba lo haci esaki mas critico ainda den kwartaalnan binidero. Segun analisis y modelonan di Sonnet 4.5. Aruba lo por spera di tin 454 pa 861 miyon florin menos den reserva monetario excluyendo oro pa December 2026.
Situacion macro-economico global no lo yuda tampoco
Henter e situacion aki ta den contexto di vulnerabilidadnan macro-economico global cual nos a raporta varios bes den pasado. Awo parce cu door di e escalacion regional cu problemanan structural lo cuminsa bira mas severo. Nos tin cu bisa cu a haya tanto na tanto advertencia y awo mester para pa e consecuencianan severo di no a tuma esakinan na serio.


