Desde bastante tempo tin un situacion, laga nos yam’e ‘peculiar’, reinando den gobierno di Aruba, unda aparentemente ta tumando caba como un realidad cu no tin un ministro plenipotenciario na Hulanda. Como agravante actualmente tampoco tin un director di Cas di Aruba funcionando, loke tin como consecuencia cu otro funcionario di menor rango ta ser designa pa representa gobierno di Aruba den Conseho di Ministro di Reino den cada reunion. Aki nos no ta bay ripiti e sucesonan cu a conduci na e situacion aki, unda tabatin un ministro plenipotenciario proponi, pero cu no por conta cu aprobacion di e actual vice-promer ministro, cu tin entre su responsabilidadnan tambe ‘asunto di Reino’. Esaki a conduci na e situacion actual, unda e vice-ministro presidente ta biaha pa Hulanda ora su responsabilidadnan local ta permiti, sino ta designa otro representante pa asisti na e reunion di gobierno di Reino.

Aki por surgi varios pregunta, manera: Kico ta permisible, por opera asina pa hopi tempo, o hasta pa henter un periodo di gobierno? Y si mester cumpli cu cierto requisito legal, cual nan ta y kico nan ta encera? Y si esaki bira un forma acepta di representacion, anto no ta bira tempo pa contesta e pregunta si nos mester di un ministro plenipotenciario ainda? Pa contesta e preguntanan aki, nos lo mester bay na unda e reglanan aki ta, esta den Statuut di Reino. Articulo 6 di Statuut ta bisa cu asunto di Reino ta ser trata den colaboracion entre e paisnan Hulanda, Aruba, Corsou y Sint Maarten. Y den atencion di e asuntonan aki “ta envolve unda ta posible e organonan di e paisnan”.

Articulo 7 ta trata composicion di e conseho di ministro di Reino, cu ta consisti di e ministronan nombra pa Rey y e ministronan plenipotenciario, nombra pa gobierno di nan respectivo pais. Articulo 8 inciso 1, ta bisa cu e ministro plenipotenciario ta actua na nomber di su pais, cu ta nombra y por retira nan. Inciso 2 ta bisa cu gobierno di e pais envolvi ta determina ken ta reemplaza e ministro plenipotenciario “bij belet of ontstentenis”, den caso anto di “impedimento o ausencia”. Articulo 10 inciso 1, ta stipula e actividadnan na cual e ministro plenipotenciario ta participa, esta e consulta den e reunionnan di e conseho di ministro di Reino y di e colegionan permanente y comisionnan special di e conseho (di ministro) tocante asunto di Reino, cu ta toca e pais concerni.Inciso 2.Gobierno di un isla tin derecho, si acaso un cierto topico ta requeri esey, pa banda di e ministro plenipotenciario laga un otro ministro participa na e consulta, referi den e anterior inciso.

Aki tin hopi pa ‘desempaqueta’. A primera vista, Statuut no conoce un ministro di un di e paisnan, cu tin e cartera di “asunto di Reino”. Esey riba su mes no kier men cu e no ta posible,esey e pais mes mester determina. Pero esey ta significa tambe cu e ministro ey por keda representa su pais den conseho di ministro di Reino permanentemente, den ausencia di un ministro plenipotenciario? Aki nos por topa cu opinion divergente, unda un ta bisa cu e ministro, cu e cartera corespondiente, ta keda designa pa su gobierno pa representa den ausencia di e ministro plenipotenciario. E opinion contrario por ta cue designacion di un persona, ora ta trata di “impedimento o ausencia” di e ministro plenipotenciario, ta vigente solamente si tin un ministro plenipotenciario nombra, pa por tin caso di reemplazo. Otro argumento cu e mesun banda aki por tin ta cu Statuut ta papia claramente tambe di e participacion di un ministro plenipotenciario na e consultanan referi den articulo 10, cu ta encera tambe e participacion den e colegio y comisionnan permanente y special, loke ta implica practicamente presencia di un ministro plenipotenciario na Hulanda pa por atende esaki.Di otro banda, por bisa cu den e era moderno aki mester ta posible pa tin presencia den un reunion via medio digital, loke lo fortifica e posicion di un ministro cu tin como cartera asunto di Reino, cu por maneha asunto pa su gobierno sin mester di biaha.

E contesta di e otro banda lo ta cu talvez esey ta un bon idea pa propone pa futuro, pero cu lo mester cambia Statuut pa inclui esaki, pero cu tanten e Statuut ta manera cu e ta, lo mester nombra un representante permanente cu ta e ministro plenipotenciario.

E pregunta cu ta keda sin contesta ainda, ta: unda nos ta para awe? Conseho di ministro di Reino te awor no a mustra algun malestar o malcontento cu e forma alternativo aki di atende e responsbilidad di gobierno di Aruba di ta representa den nan seno. Esey riba su mes no significa ainda cu ta bay di acuerdo cu e forma aki, pero cu ‘por lo pronto’ a acepta esaki y cu gobierno di Reino ta pendiente ainda di nombramento di un ministro plenipotenciario.

Pero, nos ta kere cu a bira tempo pa un siguiente pregunta clave: Si un representante den Conseho di Ministro di Reino por ta residencia pafor di Hulanda, y ta presenta pa reunion ora por, y si no ta designa otro persona, anto nos por tambe sin un residencia completo pa un ministro plenipotenciario? Nos por spaar tur e placa ey y haci tur comunicacion cu Hulanda for di distancia, tambe e tareanan secundario di Cas di Aruba. Si despues di mas di 70 añakier haci un aporte na ‘moderniza’ Statuut, por cuminza aki…Curioso pa sa kico e otro paisnan ta pensa.