Aruba heeft ondersteuning nodig in de details van de zorg voor ouderen en zelfs voor jongeren met een beperking, en dat hoeft niet per se geld te kosten. Dat verklaarde Desiree Helder van de Directie Ouderenzorg deze week aan parlementariërs van het Koninkrijk.
Helder gaf een presentatie over de ouderenzorg op Aruba tijdens een sessie van het IPKO, het interparlementair overleg van het Koninkrijk, dat deze week op Aruba plaatsvond. De directeur, opgeleid aan de Universiteit van Nijmegen en eerder verantwoordelijk voor gezondheidsstatistieken bij het Centraal Bureau voor de Statistiek, schetste de huidige situatie en de doelstellingen om de levenskwaliteit van ouderen te verbeteren, de uitdagingen, en de realiteit die niet langer kan worden genegeerd. De vergrijzing is een thema dat veel aandacht, investeringen en structurele aanpak vereist.
Eind 2025 telde Aruba 22.121 personen van 65 jaar en ouder, goed voor 19,1 procent van de bevolking. Het aantal personen onder de 20 jaar bedroeg 23.169, oftewel 20 procent van de bevolking, terwijl het aantal kinderen tot en met 14 jaar 16.374 bedroeg (14,1 procent). Ter vergelijking: het aandeel ouderen op Curaçao bedraagt 25,3 procent en in Nederland 20,8 procent.
Misschien het meest sprekende cijfer is echter dat waar in 1960 nog 15 personen jonger dan 65 jaar waren per oudere van 65 jaar, dit in 2025 nog slechts drie personen zijn, en in 2040 nog maar twee. Door een gemiddelde levensverwachting van 80 jaar brengt een groot deel van deze periode mensen door met gezondheidsproblemen — gemiddeld 11 jaar. Dit betekent dat zij zorg nodig hebben. In 2025 hebben 2.825 personen binnen deze groep zorg nodig; in 2040 zal dat aantal oplopen tot meer dan 5.200.
Zorg thuis
De meeste zorg voor deze groep vindt momenteel plaats binnen het gezin en thuis. Gezinsleden in hetzelfde huishouden bieden 56,6 procent van de zorg, terwijl familie buiten het huishouden instaat voor 18 procent. Bijna negen procent maakt gebruik van huishoudelijke hulpen uit het buitenland. Ook het Wit-Gele Kruis biedt ondersteuning.
Zorg buiten de woning
De Stichting Algemeen Bejaardenzorg Aruba (SABA), die overheidssubsidie ontvangt, beschikt over in totaal 225 bedden verdeeld over drie gebouwen. De bewoners hoeven geen extra bijdrage te betalen voor de zorg. Daarnaast zijn er 14 particuliere zorginstellingen met samen 16 gebouwen, waar tussen de 2.000 en 3.000 florin per maand wordt gevraagd. Deze particuliere instellingen beschikken over ongeveer 350 bedden.
Helder lichtte toe dat een van de problemen bij thuiszorg is dat meer dan één op de vijf personen van 65 jaar en ouder in eenzaamheid en sociale isolatie leeft. Bijna 80 procent van de personen tussen 20 en 64 jaar werkt, waaronder 75,5 procent van de vrouwen in die leeftijdsgroep. Bijna 36 procent van de 65-plussers is niet op Aruba geboren (voor 2040 wordt verwacht dat dit 50 procent zal zijn). Zij beschikken over een zeer beperkt sociaal netwerk en ontvangen vaak geen volledige AOV-uitkering. Zij hebben beperkte toegang tot vervoer en wonen niet samen met anderen. Bovendien is er een tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel voor thuiszorg.
Wat de zorginstellingen betreft, benadrukte Helder dat de infrastructuur eenvoudigweg onvoldoende is. Er is een tekort aan bedden en de infrastructuur is niet toereikend. Er is een gebrek aan goed opgeleid zorgpersoneel, terwijl particuliere instellingen vaak werken met personeel uit Latijns-Amerikaanse landen dat uitsluitend Spaans spreekt. De erkenning van diploma’s uit de regio vormt een uitdaging, evenals de communicatie met cliënten en medisch personeel. Daarnaast zijn de kosten voor verblijf in een particuliere zorginstelling hoger dan het bedrag dat men ontvangt via de AOV (ouderdomspensioen). Dit wordt problematischer wanneer men bedenkt dat een groot deel van de 65-plussers geen volledig ouderdomspensioen ontvangt.
Kosten van de zorg
De kosten van ouderenzorg tussen 2025 en 2040 zullen, indien het huidige traject wordt voortgezet, sterk stijgen, aldus Helder. In 2025 bedroegen de totale kosten meer dan 100 miljoen florin, inclusief zorg in instellingen en thuiszorg. In 2040 zou dit bedrag oplopen tot bijna 394 miljoen florin.
Indien echter aanpassingen worden doorgevoerd en ouderen langer thuis kunnen blijven wonen, met ondersteuning voor familieleden en mantelzorgers, kunnen de kosten lager uitvallen. In 2025 zou het bedrag dan net onder de 100 miljoen florin liggen. Het grote verschil zal zichtbaar zijn in 2040: een herstructurering van de zorg zou betekenen dat de kosten 47 procent lager kunnen uitvallen (ongeveer 210 miljoen florin) in vergelijking met voortzetting van het huidige traject.
Om die reden richt het huidige beleid van Aruba zich op het stimuleren en ondersteunen van programma’s die participatie bevorderen en ervoor zorgen dat ouderen actief blijven. Daarbij wordt ingezet op ondersteuning van zorg binnen het gezin en in de wijk, op samenwerking en op het versterken van expertise in de thuiszorg. De nadruk ligt erop dat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, terwijl nieuwe kwaliteitseisen worden ingevoerd voor zorginstellingen, inclusief een herstructurering van de zorg via een vergunningenstelsel, zo verklaarde Desiree Helder.
De presentatie kreeg veel aandacht en leidde tot talrijke vragen van parlementariërs uit alle landen van het Koninkrijk. Aruba Vandaag zal volgende editie uitgebreider ingaan op dit onderwerp, inclusief een diepere toelichting van Desiree Helder op de grote uitdaging van een vergrijzende bevolking, die naast een hogere leeftijd ook geconfronteerd wordt met gezondheidsproblemen die mogelijk kunnen worden verminderd door veranderingen in levensstijl ter verbetering van de kwaliteit van leven.
