Cada tanto tempo nos ta publica sagradamente e cifranan cu nos Oficina Central di Estadistica (CBS) ta produci. Nos no tin motibo pa duda di nan veracidad, pero esey ta henter e storia? No tin un realidad mas compleho tras di e cifranan di, por ehemplo ‘bestaansminimum’ y salario minimo? Nos ta dispone realmente di e informacion mas detaya tocante e asuntonan aki pa por delinea mihor maneho concreto? Y tin mas tereno unda nos ta carece di e informacion adecua? Un vistazo.
Pa keda na e ehemplo menciona, cada tanto tempo nos por constata con ta para cu e diferencia entre e minimo necesario pa subsisti y e salario minimo, manera e ta actualmente. E diferencia ta solamente creciendo y nos por tuma nota tambe di preocupacion na nivel politico pa e asunto. Entre salario minimo pa un persona cu ta traha 40 ora pa siman, e salario ta Afl. 2.007,05, mientras e minimo di subsistencia ta Afl. 654 mas halto. Un famia di cuatro persona mester di Afl. 5.602 actualmente pa subsisti. Dos salario minimo ainda ta laga un abismo di Afl.1.574 pa cubri. Como lector bo por keda mas, o menos impresiona pa e cifranan aki,pero kico realmente nos a haya sa? No ta importante por ehemplo haya sa cuanto hende den nos comunidad ta cay cu nan famia bao di e ‘linea cora’ aki? Bo por imagina cu tin un grupo considerable cu ta yega net na e limite di subsistencia menciona, pero nada mas. Cuanto nan ta? Y mas en general, unda nos por haya estadistica cu ta reuni dato di ingreso cu dato di hogar pa duna un imagen confiable di e situacion den nos comunidad? Esaki por yuda nos pa anticipa, den caso di un caida economico, cuanto famia lo ta den e zona di peligro inmediato. Lamentablemente ta resulta masha dificil pa haya e informacion aki, y sigur di fecha recien. No cu e datonan individual no t’ey pero ningun medio di comunicacion tin e recursonan humano pa elabora e tipo di estadistica nan mes. Ademas, lo no ta normal cu instancianan gubernamental lo haci esaki? Pasobra no ta solamente prensa lo por duna mihor informacion na publico, pero sector priva lo por haci uso di esaki pa por planifica nan actividadnan mihor. Pero nos no tin pakico djis critica o lamenta e asunto; nos por bay mas den detaye kico ta necesario pa esaki. Por ta hasta cu gobierno ta haci uso di e tipo di informacion, pero obviamente no ta duna publicidad na esaki; esey lo mester cambia anto. Kico mester pa esaki?Informacion continuo den forma digital di tur persona emplea, incluyendo nan salario. Pa por acopla informacion na famia, ta necesario cu cada base di dato gubernamental ta opera cu e mesun sistema y structura, cu codigo di adres, empresa y profesion uniforme. Pa kita preocupacion mes ora di esnan cu tin miedo pa informacion individual sali, ta trata aki solamente di informacion consolida cu no ta contene ningun dato personal ni di empresa.
Pero esey no ta tur. Talvez ta pensa cu ta trata aki atrobe di un medio di comunicacion cu kier satisface su curiosidad, pero esey no ta e caso. Por ehemplo, e datonan aki por yuda detecta con grandi e grupo ta cu lo mester atende den un proximo proyecto di vivienda popular y kico ta en general nan capacidad financiero. Esaki na su turno ta importante pa no construi na un nivel di prijs unda di antemano por sa cu un grupo grandi no lo por afford loke ta ofrece.Datonan di e tipo aki tambe por yuda pa crea un sistema di transporte publico mas adecua pa e ciudadano cu mester esaki. Ta facil pa keda pinta nos isla como un paraiso tropical, unda bo ta conta como ciudadano si bo tin bo propio auto. Y e otronan, ‘nan cuenta’ con nan ta haci? Tin otro opcion tambe: crea e infrastructura pa 100.000 auto priva y subsidia gasolin te den infinito, y bo no ta tende ningun hende keha mas… Algo pa gana voto cune…?
Inversion den prioridad social
Pero, en serio, si nos ta desea di atende e problema grandi di salario cu no ta alcanza pa cubri necesidad primario di un grupo asina grandi, lo mester cuminza pensa totalmente diferente. Obliga henter nos economia aumenta salario minimo drasticamente lo no ta solamente dificil pa posicion competitivo di e sector motor, pero lo causa mas inflacion ainda, anto genera localmente, mientras nos lo ta importando bastante inflacion di exterior caba, sigur den e situacion mundial actual. Finalmente, e ciudadano di ingreso modesto ta keda mes leu y Aruba lo bira un destino turistico mas caro ainda. Ta p’esey ta importante pa gobierno, cualkier gobierno, scoge meta strategico di mehoracion di bida, cu no ta contribui mesora na mas inflacion. Dentro di e obhetivonan potencial di gran valor nos por indica: vivienda, transporte publico, awa y energia electrico, tur na un nivel pagable. Nos ta tende regularmente comentario tocante loke gobierno lo por haci cu e surplus presupuestario crea. Bo por gasta gran parti di esey pa aumenta entrada di e ciudadano den forma di subsidio, pero por fabor no yam’e un ‘inversion’. E ingreso extra ey ta bay na consumo, di cual gobierno oportunamente ta ricibi un parti back como impuesto. Bon ‘business’ anto? Simplemente e no ta permiti bao di e actual acuerdo di suprvision, unda e surplusmester bay sea na paga debe, sea na inversion berdadero.Esaki lo ta e prioridadnan anto.



