Casi tur lector ta sinti e presion riba sociedad tocante temanan manera inflacion y embehecemento di e poblacion. Niun caminda esaki ta mas evidente cu den sector di salubridad. Pa hopi tempo caba, y den varios columna a papia di innovacionnan pa tene Aruba su sector di salubridad pagabel sin cu mester sacrifica calidad y cantidad di servicio.
Esaki ta trece nos e siman ki na un tema super relevante cu a keda publica den nada menos cu Nature.
Den e prome paper ta papia di un sistema di AI yama “MIRA”, cu ta pasa riba GPT-4o. Nan a test e sistema aki di Agentic AI riba mas cu 500 caso di emergencia di bida real. Na otro banda tabatin un team di 4 board-certified dokter humano. E resultadonan di e competencia aki ta sorprendente. En general MIRA a score precisamente den 87.8% di caso di emergencia den un manera corecto, versus 78.1% di e team di 4 dokter humano. Principalmente den casonan di appendicitis MIRA a score 100%, versus solamente 88% pa e team di specialista humano.
Pa e di dos paper a usa full un otro diseño di AI, yama “AIME”, cu ta un combinacion di 2 sistema separa, esta Gemini 1.5 Flash y un Mx management system 2. Den e caso aki e competencia su setup tambe tabata hopi diferente. Den e caso aki a tuma data di 100 pacient cu a bin un total di 3 diferente bishita cerca 5 diferente specialista medico. Nan a compara e resultadonan cu AIME a trece dilanti versus 21 dokter humano di nivel huisarts. Den e caso aki pa e di tres bishita di pacient, AIME a score 98% den general versus un score di 81% di dokternan humano.
Tambe nos mester nota cu e resultadonan aki por ser produci den minuut y te hasta secondenan. Den caso di AIME, hopi biaha a yega na su diagnosis/conclusion den menos cu 80 seconde.
Tur e resultadonan di e competencianan aki, lo mester pone nos pensa hopi serio, tocante varios tema:
Na prome lugar, si yega un dia cual den mi opinion lo ta futuro hopi cercano mes, unda un aplicacion di AI ta miho cu e dokter humano di mas mihor, e lo ta uberhaupt etico pa sigui laga dokter humano haci nan trabao riba pacient sin AI? Pasobra cada fout no ta simplemente un estadistica, pero tin consecuencianan hopi biaha grave pa e bida of calidad di esaki pa e pacient concerni. Dus filosoficamente ta yegando un tempo pa cuminsa pensa hopi serio di esaki. Pasobra eticamente no por laga dokter humano traha sin AI, si ta mustra bes riba bes cu AI ta miho cu cualkier dokter humano.
Un otro factor ta esun di lista di espera, y scarsedad di dokter humano na Aruba, si AI por haci un trabao similar na un dokter humano, es mas, den 80 seconde. Aruba por afford di no cuminsa implementa e tecnologianan aki na nos Isla? Bes riba bes nos ta tende di listanan largo di espera, dus siguramente tambe esaki mester ser considera den pensamentonan general di uso di AI den veld medico na Aruba.
En fin e factor di gastonan tambe ta hunga un rol inmenso. Sin innovacion radical of otro medidanan Draconico, Fondo di AZV lo ta bashi pa mas o menos 2036. Nos literalmente no por afford di no usa innovacion radical manera AI pa baha gastonan den nos sistema medico.
Tur esaki ta trece nos riba e conclusion di awe. AI medico t’ey, ya caba e ta miho cu cualkier dokter humano den cierto settings, e lo ta no-etico pa no cuminsa usa esakinan mas pronto cu ta posibel na Aruba, pa bienestar personal di pacient, pero tambe e salud di nos fondonan social.
![[INNOVACION] Un Eerste Hulp full Automatisa ta Posibel (2)](https://www.bondia.com/wp-content/uploads/2026/06/INNOVACION-Un-Eerste-Hulp-full-Automatisa-ta-Posibel-2.jpg)


