E sentencia di dos aña di prison contra e ex-ministro involucra den e caso penal yama ‘Flamingo’ tabata e mas reciente pero no necesariamente e ultimo den un serie di caso contra mandatario local. Nos tin mas di un decada di persecucion penal andando contra persona den funcion politico,anteriormente nunca visto. Y por lo visto esaki tabata necesario tambe, mirando e resultado cu tur e casonan tabatin. No por argumenta cu den e casonan atendi tabatin acusacion fabrica, ni prueba insuficiente, ni proceso legal no hiba corectamente. Mayoria di acusado a haci amplio uso di nan derecho ciudadano di hiba nan caso dilanti tur foro hudicial posible, loke a termina den nan condena final y inevitable. Salvo un grupo menor di seguidor fiel di cada un di nan por supone cu mayoria den comunidad ta consciente di e veracidad di e crimennan cometi contra nos sistema legal. Y cu ta kere cu finalmente ‘crimen no mester ta paga’. Y, cu esaki nos ta yegando na fin di e serie menciona? Realmente nos no tin mucho mas garantia cu den e periodo anterior na e serie spectacular aki.
Pa cuminza, kico a causa e serie di caso penal menciona? Tabatin un base real di indicacion di crimen (organiza) cu ministro(nan) na cabez di e crimennan pa basta tempo caba. Sin embargo, no tabata mira actuacion contundente di banda di Ministerio Publico, manera esaki tabata organiza y lidera te na e momento ey. E cambio grandi a bin na 2016 cu yegada di un procurador general nobo, cu aparentemente a bin cu un mision special, contrario na e actuacion vacilante di su antecesornan. Nos no ta basa esey riba speculacion, sino riba entrevista personal cu e PG nobo tocante algun caso di aparente criminalidadden gobernacion, cu a resalta den su decision di cuminza actua. Loke e no a bisa, pero cu nos ta kere, ta cu e decision cu tabata ‘basta cu e situacion aki’ na Aruba no a bin di gobierno di Aruba, sino di gobierno Hulandes. E proposicionpa nombra PG a bin di ministro Hulandes di Asunto Interior y di Reino, y no di Aruba. Despues di tanto aña di no mira actuacion debido, e redactor a desafia e PG cu un simple: “Time will tell.” Su contesta inmediato tabata contundente: “Ja, precies, time will tell.” Poco luna despues e promer ‘victima’ penal a cay y despues a sigui e avalancha di caso cu nos a presencia den ultimo añanan.
Awor, pakico conta tur esaki? Pasobra e ta mustra e papel clave di intervencion Hulandes den nos aparato hudicial, fortifica tambe pa e colaboracion Hulandes den e cuerpo investigativo conhunto( RST). E siguiente pregunta lo mester ta: con nos politiconan a tuma e intervencion Hulandes aki? A protesta contra esaki como un ‘limitacion di autonomia’? O a keda keto, asumiendo e posicion di ‘esun cu ta asina bobo pa nan gar’e, ta su mala suerte’?Talvez esaki no ta zona asina cortes, pero si e conclusion ey ta eroneo, kico ta e señalnan cu nos por a mira di mehoracion di proceso administrativo, y control riba esaki, pa preveni repeticion? Y nos no mester bay leu, por keda den e mesun area aki di negoshi cu tereno di propiedad publico, e fuente mas grandi di corupcion desde antes cu nos a haya gobernacion autonomo. Despues di salida di e ministro cu a keda condena den e dianan aki, na 2019 a drenta otro ministro di mesun partido cu a mira un ambiente bira hostil rapidamente den conseho di ministro di e tempo ey. Su actuacion tabata encera asunto pa cual su predecesor a keda condena awor(p.e. ambtenaarnan ‘spirito’). Posteriormente e ta proba su razon, pero mientras tanto el a perde su puesto como ministro den un proceso cuestionable di retiro den parlamento. Esey ta keda pa historia, e caso ey ta cera. Pero con a sigui na nivel di e departamento concerni (di Infrastructura y Planificacion)? Den e periodo inmediatamente despues a mira salida forza di un director y di su sucesora inmediato, bao di circunstancia nunca clarifica pa gobierno. Contal cu e propio promer ministro a asumi control di e departamento, den un claro indicacion cu,sea ningun hende tabata di confia mas, sea no tabatin e capacidad profesional pa dirigi e departamento debidamente. Y awe nos ta mas cu aña y mey den un periodo di gobierno nobo y lo mester spera cu cos lo marcha mihor, pero algun certeza cu esey ta e caso, esey si nos no tin. Nos lo reporta ora e siguiente caso presenta.
Un caso igualmente grave ta presente den e otro proceso di permiso, yena cu caso hudicial contra ministro(nan) y hefe di departamento: permiso di residencia temporal y conseho laboral riba esaki. E ‘casualty count’: dos ministro, y varios caso di actuacion dudoso di funcionario halto cu a termina den despido. Aki tambe nada conoci di con ta preveni delincuencia, a traves di proceso administrativo adecuado. Por ta cu a haci algo, pero prensa y publico no sa nada. Un simple pregunta: un empresa o un migrante cu ta pidi permiso, sa unda pa entrega denuncia contra exigencia di pago ilegal, cometi pa un funcionario publico? En todo caso a keda funciona e unico fuente cu no ta faya: caya … Ora e sobornonan ta cuminza acumula, di mes e rumornan ta cuminza core y bira asina hopi cu ta dificil pa tapa e asunto. Eynan crimen ainda ‘ta paga’ pero te dia cu husticia percura pa e no ta ‘paga mas’…



