Gobierno ta considera desde algun tempo caba, aumenta salario mínimo pa por cera e diferencia actual entre salario mínimo y e ‘bestaansminimum’. E deseo por ta simple pero e asunto mes ta bastante complica. Conseho Socio-Economico (Sociaal Economische Raad; SER) na inicio di e aña aki a entrega su punto di vista, cu ta resumi di bon forma e complehidad señala. Pero, tin otro forma pa alivia peso financiero di esnan mas vulnerable.

Un promer pregunta huridico cu mester contesta: si e actual articulo 13, inciso 3 di e ley di salario minimo ta suficiente base pa carga e operacion aki, cu no ta cay bao di emecanismo normal di adaptacion di salario minimo. E inciso 3 ta bisa: “Gobierno por, den caso di circunstancia excepcional, via decreto nacional conteniendo medida general (Landsbesluit HAM), despues di consulta cu SER, trece cambio den e sumanan menciona den articulo 9, inciso uno y dos.” SER mes a considera cu lo ta bon pa pidi conseho huridico explicito di Departamento di Legislacion si esaki ta suficiente base pa carga tal operacion. Esey lo mester resulta ainda. Por mustra si cu den pasado a usa e articulo aki, loke nunca a bay sin bastante polemica. Ademas di e aspecto huridico tin hopi mas pa analiza promer cu bay di acuerdo cu e operacion aki, cu lo tin su debido consecuencia.SER ta menciona esakinan tambe; entre otro un aumento grandi den costo di salario pa henter economia, tumando na cuenta cu lo tin aumento di salario pa empleado cu ta gana mas cu salario minimo tambe. Un aumento di mas di Afl. 500 pa luna pa cada persona lo tin igual efecto riba e demas salarionan. Esaki lo por tin consecuencia grandi pa empresa cu tin un budget limita pa atende cambio no anticipa. Esaki lo conduci na menos recurso disponible pa inversion y innovacion. Hasta e por tin consecuencia negativo pa e empresanan menos competitivo cu talvez no por adapta y ta core e riesgo di keda elimina, reduciendo tambe empleo disponible. Na su turno eliminacion di empresa por afecta nivel di servicio en general, aunke ta dificil pa bisa algo mas concreto, pasobra asina leu cu nos ta na altura, no tin investigacion al caso haci. Otro riesgo grandi por ta aumento di nivel di prijs a base di e aumento fuerte di poder di compra total. E efecto inflacionario aki lo ruina por lo menos parcialmente e propio medida di aumento di salario. No cu esaki por ta argumento pa no aumenta e salario minimo, pasobra no por keda sin haci nada tampoco. En todo caso ta visible cu por lo menos mester parti e operacion aki di cera e abismo constata den varios fase, pa empresanan por adapta, segun SER. Tambe SER ta conseha pa gobierno contempla medida fiscal y/o financiero pa apoya empresa cu tin problema cu e aumento di salario minimo. Esaki tambe riba papel ta parce algo facil, pero den practicadificil pa implementa. Nos tur mester por corda con dificil e tabata pa maneha e subsidio di salario den tempo di Covid, ademas di e pago na persona individual den necesidad cu no a bay bon. Nos aparato publico no ta equipa pa e tipo di operacion aki. Gobierno mes tampoco lo ta encanta cu e cantidad grandi di recurso necesario pa esaki, cu mester bin di unda? Segun e reglanan di supervision financiero nos ta duda cu e tipo di ayudo na empresa aki ta cualifica como ‘inversion’ segun e criterionan al caso. Medida pa compensa e hogarnan mas vulnerable contra perdida di poder di compra, manera e soltero cu no por goza di e bentaha relativo cu un famia cu mas di un persona emplea, tambe lo costa bastante. Esaki, mientras gobierno ta cargando e gastonan caba di e compensacion actual (‘reparatietoeslag’), cu tambe en realidad ta un forma di ‘tapa buraco’ den un sistema di remuneracion imperfecto. Esaki tampoco lo cualifica como ‘inversion’, y no por usa e surplus presupuestario pa esey.

Efecto macro-economico

No por tin un panorama completo sin contempla e tipo di economia y e region cu nos ta opera aden. Henter region ta nos competencia pasobra tur teritorio ta den turismo. Y, nos ta entre esunnan mas caro. Sin duda algun e medida considera lo tin un efecto grandi riba nivel general di prijs na nos pais. Kico lo ta consecuencia di esaki? Por ehemplo, cu sector hotelero lo bira menos competitivo compara cu e sector alternativo di ‘vacation rentals’ cu lo sigui crece mas ainda. Esey riba su mes no ta un problema, pero sin medida pa regula e sector aki si cos lo sigui bay for di man mas ainda. Y no ta mira nada ainda pa tuma e toro aki na su cacho… A proposito, mester tene cuenta cu un aumento di e sector informal como consecuencia, sigur pa cierto actividad cu ta bira dificil pa mantene den un ambiente formal. Esaki tambe lo pone mas presion ainda pa gobierno cuminza atende e tarea aki, y pone un banda e desgana mustra te awor.

Finalmente, ta importante pa cuminza mira e problema di salario,insuficiente pa cubri tur gasto di hogar, fuera di e contexto di e salario so. Tin otro manera – colectivo – pa mehora posicion financiero di esnan di menos recurso. Un di nan ta mihor transporte publico na un nivel di prijs hopi abao. Gobierno mester subsidia esaki anto? Sigur, y esaki lo ta mas facil pa administra tambe, na lugar di subsidio personal. Mas di esaki otro dia.