Fin di september normalmente ta marca e tempo mas activo pa e temporada di horcan den Atlantico. E aña aki, algo inusual ta tumando luga: ni un solo horcan a forma den Oceano Atlantico na 2026. 7 tormenta tropical a desaroya, pero ningun a desaroya di tal nivel cu nan a converti den horcan. Esaki ta un logro cu meteorologonan ta bisa no a sucede asina laat den e temporada desde 1914. Mientrastanto, na otro banda di Centroamerica, e Pacifico ta mirando un di su temporadanan mas activo den record.

Tras di ambos mita di e storia aki ta e mesun forsa: El Niño.

Un Atlantico inusualmente keto

Segun investigador di horcan Phil Klotzbach di Colorado State University (CSU), esaki ta marca e prome biaha desde 1914 cu Atlantico a yega asina leu den un temporada di horcan sin produci un solo horcan. Un manera standard cu meteorologonan ta midi e temporada su intensidad general ta Accumulated Cyclone Energy Index (ACE), cual ta suma e forsa y duracion di cada tormenta den un temporada. Pa fin di september, Atlantico su indice ACE tipicamente ta yega rond di 88. E aña aki, e ta sinta na alrededor di 9 – un fraccion chikito di normalidad.

CSU su propio ekipo di pronostico di temporada ta revisando su pronostico henter aña. Pa comienso di juli, e universidad su pronosticadornan a reduci nan prediccion pa e temporada di 2026 completo na solamente 9 tormenta nombra, 4 horcan y un horcan grandi, cual ta bao di un temporada tipico, y nan a sigui señala na e mesun causa: un El Niño cu ta keda bira mas intenso y ta impulsa bientonan vertical inusual na Atlantico.

Kico ta El Niño y dicon e ta importante aki?

El Niño ta un patronchi di clima natural centra den Oceano Pacifico, den cual awa di superficie ta keinta mas di lo normal. E ta un fase di un ciclo mas grandi yama El Niño-Southern Oscillation, of ENSO, cual ta inclui un temporada di friamento yama La Niña y un fase neutral memey. Segun U.S National Oceanic and Atmospheric Administration su Climate Prediction Center, El Niño su condicionnan ta fortaleciendo durante 2026, cu anomalia den temperatura den superficie di lama den Pacifico surpasando +3.0 grado Celsius desde su actualisacion di september 10, informacion consistente cu loke NOAA awo ta anticipa di ta e El Niño mas fuerte den record, cu un chens di mas di 90% di yega su status “hopi fuerte” e winter aki.

El Nino ta cambia forma di circulacion atmosferico rond di varios parti, y e Oceano Atlantico ta sinti e cambio aki directamente, via un proceso yama ‘vertical wind shear’ – un diferencia den velocidad di biento y direccion na diferente altitud riba di oceano. Manera NOAA su Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory ta splica, El Niño ta aumenta e ‘wind shear’ aki na Atlantico y Caribe, cual ta haci hopi mas dificil pa un tormenta tropical desaroya y bira un horcan: e tormenta su strcuctura esencialmente ta deshaci prome cu e por intensifica. Investigador Hulandes meteorologico Nadia Bloemendaal di KNMI a describi e efecto na noticiero Hulandes NOS den terminonan similar: cualkier cos cu purba forma ta casi inmediatamente “kibra” pa e asina yama ‘shear’. Aire seco y stof di Sahara ta moviendo na Atlantico tropical e aña aki a agrega mas factor na e problema, strobando mas ainda e desaroyo di tormenta

Tambe tin un factor menos cla, miles di kilometer leu. Varios di e olanan tropical cu eventualmente ta yega Atlantico ta origina como cluster di strena y lamper riba Africa. Segun e mesun reportahe, secura severo na partinan di Ethiopia e aña aki – cu deficit di yobida di 40 pa 70% na juni y juli su regionnan norte, oost y central – debilita pa e sistemanan di strena cu lamper cu tipicamente ta forma aki, cual ta nifica cu tin menos ola tropical ta sobrevivi e biahe largo na Sahel.

Esaki ta nifica cu Aruba ta safe?

No completamente, y no pa e motibo cu hopi ta asumi. Aruba su seguridad historico for di horcan tin tiki di haber cu cualkier di e añanan su nivel general di actividad, y tur cos di haber cu geografia: Aruba ta sinta bao e Atlantico su ruta principal di horcan. Segun Aruba Tourism

Authority, e isla no a experiencia un golpi directo di horcan desde recordnan confiabel a cuminsa na 1851; e incidente mas cerca tabata Horcan Felix na 2007, cual a pasa cerca di e isla y a causa daño menor. E proteccion geografico aki ta mantene sin importa e nivel di actividad di un cierto temporada.

Cu esey bisa, “fuera di e ‘hurricane belt’” nunca a nifica “no afecta.” Manera Arubia su propio meteorologo, Mr. Rodney Tromp di Departamento Meteorologico di Aruba a splica na media local, te hasta un tormenta cu keda panort of pasa otro caminda den Caribe, por trece yobida, strena y lama bruto na Aruba. E isla su preparacion pa horcan, coordina entre e departamento meteorologico, partnernan den aviacion civil y organisacion meteorologico y Aruba su propio bureau pa contesta na desasternan, ta existi precisamente pa motibo cu efectonan indirecto ta e isla su exposicion real durante e temporada di juni pa november.

Ademas, e temporada aki te ainda no a caba. E temporada di horcan ta core oficialmente te cu dia 30 di november, y ambos Klotzbach y Bloemendaal ta cauteloso den nota cu no por descarta ainda un of dos horcan den fin di e temporada, hasta bao di un El Niño fuerte.Si e patronchi actual keda, sinembargo, Klotzbach ta bisa cu 2026 por termina como un di e temporada di horcan mas keto den Atlantico desde cu a cuminsa cu creacion di record na 1950.

Efecto di cambio di clima?

Esaki ta unda ciencia ta bira mas cauteloso y mas interesante. World Meteorological Organization ta declara cu actualmente no tin evidencia cla cu cambio di clima causa pa ser humano ta aumentando e frecuencia of intensidad di El Niño mes – El Niño ta un ciclo natural cu ta den existencia desde prome cu calentamento industrial. Na mesun tempo, 2021 su evaluacion di IPCC a nota cu e intensidad di eventonan di El Niño y e frecuencia di esnan specialmente fuerte, a aumenta desde 1950 compara cu e record historico mas amplio – aunke cientificonan ta keda dividi riba con hopi di e moda aki, si a caso, por ser atribui na calentamento na luga di variabilidad natural. IPCC tambe a declara cu cambio di clima por amplifica yobida extremo y otro impactonan cu tipicamente ta compaña eventonan di ENSO, aunke e no ta necesariamente haci e ciclo mes mas frecuente.

Di otro banda, esaki ta algo cu ta importante pa mantene distinto na e pregunta di El Nino – e calentamento amplio di e oceanonan na mundo ta un motor ya caba estableci di intensidad di tormenta en general: temperaturanan mas calor di superficie di lama ta provee mas gasolin pa cualkier sistema tropical cu logra forma, cual ta parti di e motibo dicon cientificonan ta sigui mantene bista riba eventonan cu ta bira intenso rapidamente manera Horcan Polo su aumento repentino na Categoria 5.

Den otro palabra, El Niño ta wantando con hopi tormenta ta forma den Atlantico e aña aki, pero e no ta haci e oceano mas frio – y un aña keto manera 2026 no ta bisa hopi, riba su mes, tocante con e proximo ciclo di ENSO, of e proximo aña di La Niña, lo comporta.

Pa awo, Aruba su posicion ta loke semper e tabata: geograficamente proteha di golpi directo, pero no inmune na eventonan di tempo mas amplio den Caribe, den un temporada cu – aunke keto te awo – oficialmente ainda tin 2 luna mas.