Mescos resto di mundo, nos tambe ta pendiente di un cambio positivo den ambiente internacional actual. Pero, cu fracaso di e recien negociacion entre Estadonan Uni y Iran, lo contrario ta parce mas probable actualmente. Tur esaki ta haci masha dificil pa predeci loke lo sucede den e proximo lunanan y pa resto di aña.
Regularmente tal o cual partido ta haci referencia na ley internacional, pero un analisis mas detaya ta mustra cu tin hopi asunto no regla segun ley internacional, y ademas finalmente poder militar ta parce mas relevante. Esaki ta algo cu merece mas splicacion, por ehemplo den e caso di e Estrecho di Hormuz. E pasada maritimo entre Iran y Oman, na e parti mas smal, ta entre 33 y 39 kilometro, mientras e canalnan pa trafico designa no ta mas cu seis kilometro hancho. E parti aki no ta duna pa ambos pais tin nan propio awa teritorial completo, di 12 miya cada un. Ademas, ningun di e dos paisnan aki a ratifica e tratado internacional corespondiente cu ta regula uso di lama mundialmente. E tratado ta conoci como ‘United Nations Convention on the Law of the Sea’, adopta na 1982 na Kingston, Jamaica. Merca tampoco a ratifica e tratado.
E tratado ta ratifica pa Reino Hulandes, y a base di esaki tin un acuerdo cu Venezuela encuanto e parti entre Aruba y Venezuela, unda no tin 12 miya pa cada pais; por lo tanto aki ta conta e reparticion 50% – 50% di e distancia entre ambos, segun e tratado. Na e Estrecho di Hormuz esey aparentemente no ta e caso, pero esey no a duna problema pasobra ningun di e paisnan tabata reclama posesion exclusivo di e teritorio maritimo. Pero awor, cu e impedimento di pasada a resulta un tremendo arma den e conflicto, di cualkier banda por reclama cu mester respeta ‘derecho internacional’ pero ta parce cu aki e ‘derecho di esun mas poderoso’ lo impone. Ta facil pa bisa cu e estrecho ta cay bao di ley internacional y mester keda accesible pa trafico maritimo internacional, manera International Maritime Organisation (IMO) a declara dia 16 di maart ultimo, pero ken ta cumpli?
E bloqueo di e estrecho, anuncia pa gobierno di presidente Trump, despues di fracaso di e negociacion na Pakistan den fin di siman, lo domina noticia internacional den e proximo dianan, pero no ta sigur cu forza militar ta determinante. Por ehemplo, mester tene na cuenta cu e companianan di seguro maritimo, manera e conocido Lloyd’s, lo evalua si e circunstancianan ta duna pa papia di riesgo aceptable. Tanten esey no ta e caso, reanudacion di transporte lo no tuma lugar, ademas cu esaki por tuma bastante tempo pa normaliza, cu consecuencia pa e paisnan dependiente di mercancia cu mester sali di Golfo di Persia.
Mientras tanto, e gueranan actual, na Iran y Ucrania, tin consecuencia grandi pa economia mundial. Mayor atencion ta bay na e imposibilidad di transporta gran parti di e crudo cu e paisnan cu costa na e Golfo kier exporta, loke den condicion normal ta alrededor di 20% di produccion mundial di crudo. Parcialmente Saudi Arabia a busca un solucion usando tuberia cu ta bay na nan costa na banda occidental, pero otro paisnan ta keda depende enteramente di e salida via Estrecho di Hormuz. Banda di e salida di crudo e situacion tambe ta impedi salida di gas natural liquido y producto quimico procedente di industria petrolero na varios di e paisnan afecta. Esaki tin por ehemplo efecto negativo riba disponibilidad di fertilizante riba mercado mundial, loke tin consecuencia pa produccion agricola na varios continente.
Loke ta hayando menos atencion ta e situacion na Ucrania, unda tin desaroyo faborable pa e pais aki tumando lugar. E pais ta ganando e bataya aereo diario contra Rusia, a traves di e enorme avance logra den desaroyo di tecnologia di drone, tanto pa ofensiva como den sentido defensivo. E metanan ofensivo principal ta e daño na infrastructura petrolero di Rusia, banda di otro blanco logistico y di defensa Ruso. Na e momento aki ya Ucrania a desarma algun di e puertonan principal di salida di crudo na Lama Baltico y na Lama Preto, cu bombardeo cu drone, sin cu defensa aereo di Rusia tin un contesta riba e ataquenan aki. Segun varios fuente internacional 40% di exportacion di crudo Ruso a keda impedi caba pa e accionnan Ucraniano. Na maart 2026 ainda Rusia tabata exporta un averahe di 3,6 miyon bari pa dia (bpd). E situacion por empeora pa Rusia, si pa via di no por almacena mas crudo, mester para produccion na e fuente; especialmente e posnan den e region cu conoce ‘perma-frost’ ta dificil y costoso pa start up atrobe. Esaki por conduci na perdida di produccion pa varios aña; algo cu por sucede na e paisnan na Medio Oriente tambe.
Gobierno Mericano a kita sancion riba petroleo Ruso y Irani, den un intento en vano pa mantene oferta mundial na nivel aceptable, pero sin un solucion di e conflicto na Medio Oriente y mas obstaculo pa Rusia por exporta petroleo, no tin perspectiva pa un pronto retorno na un economia internacional normaliza.
E situacion internacional aki ta pone nos pais tambe den problema. Si prijs di gasolin na Merca ya a subi cu por lo menos 40%, anto ta cuestion di tempo pa esey yega cerca nos tambe. Ademas e aumento di prijs di diesel y jet fuel lo ta mas fuerte ainda.
E ultimo aki lo tin consecuencia pa costo di vuelo, no faborable pa turismo, mientras ta dificil pa duna prediccion mas exacto.



