Mientras mundo ta kedando ainda den un desorden considerable, cu guera continuando di cierto manera na Medio Oriente, ta importante contempla con nos propio pais ta te awor den e turbulencia aki. Te awor por bisa cu e daño ta minimo, pa loke ta actividad economico. Pero mester observa tambe e banda di costo di bida, riba cual tambe e sucesonan internacional tin un efecto. Pa esaki no ta disponible tur informacion cu lo bo desea; especialmente ta haya falta di dato tocante ingreso personal, pa por tin un impresion realistico di con crecemento economico general ta yega na e ciudadano.
Den e publicacionnan mas recien di Banco Central di Aruba nos ta topa cu informacion cu ta mustra progreso continuo, tambe den e cifranan di promer 5 luna di 2026. Pa por compara, pa cuminza algo di 2025. E cifranan di GDP pa 2025 den e Annual Statistical Digest, recientemente publica, ta mustra un crecemento economico di 5,7% nominal di GDP, y despues di desconta inflacion a keda 3,4% na aumento di GDP real. Pa duna poco mas detaye: GDP 2024 nominal tabata na Afl. 7.374 miyon vs Afl. 7.801 miyon na 2025. GDP real tabata Afl. 6576 na 2024 y Afl. 6.576 miyon na 2025. GDP nominal ‘per capita’ a yega na Afl. 71.200 y GDP real per capita ta Afl. 60.000.
Tin cifra disponible tambe di ingreso gubernamental pa e periodo jan – mei 2025, cu por compara cu e mesun periodo di e aña anterior, den e estadisticanan di publicacion mensual di BCA. Aki por mira un crecemento di 6,3% di ingreso gubernamental total (Afl. 858,1 miyon vs Afl. 807,2 miyon) na 2025 compara cu 2024. Entrada di impuesto a resulta gran parti di e aumento total menciona (Afl. 847 miyon vs Afl. 768,7 miyon) pa un crecemento di 10,2%. Un comparacion di BBO, como indicador di aumento di actividad economico, ta mustra cu na 2025 BBO a crece cu 9,2% compara cu 2024, miemtras den e parti inicial di 2026 compara cu e mesun periodo na 2025, ingreso di BBO a crece cu 8,8%, un indicacion cu te awor tin un nivel di crecemento bastante fuerte.
Mester tuma na cuenta cu e cifranan pa e cinco lunanan di 2026 ta contene 3 luna di despues di inicio di e guera na Medio Oriente y tur loke a sucede despues. Loke por mira te awor ta cu no tabatin efecto grandi riba nos economia, pero mester considera cu esaki ta e banda positivo, principalmente pasobra sector turistico no a mustra un caida pa motibo di e situacion internacional. Pero esey no ta tur; ta importante haya un vista riba por ehemplo importacion di mercancia, cu por ta refleha aumento di prijs di compra, fleta y seguro, cu sigur a conoce aumento pa e consumidor.
Debe publico
Durante e ultimo 3 aña di relativo bonanza economico (2023 – 2025) unda Aruba a bolbe na un saldo positivo riba presupuesto, a acumula Afl. 860 miyon na saldo positivo, mientras a paga den e mesun añanan Afl. 591 miyon riba debe, cu resultado cu na fin di 2025 e debe total ainda ta Afl. 5.124 miyon. Pa duna algo di contexto, ainda nos no a bolbe na e Afl. 4.319 miyon di debe cu tabatin na 2019.
E pregunta clave den tur esaki ta keda: con e ciudadano comun y coriente ta sinti e economia cu ta parce di ta moviendo bon? Nos por a mira un aumento di GDP di 5,7%, pero ken a mira igual avance den su salario cu e ta hiba cas? Ta dificil tambe pa duna un impresion exacto di esey pasobra nos no tin estadistica y mucho menos investigacion avanza den e sentido aki. Hasta cierto estadistica basico no ta presente. Tuma por ehemplo cifra tocante importacion y exportacion di 2025, cu no ta den e publicacion menciona di Banco Central, cu mester haya esaki di Oficina Central di Estadistica (CBS). Ta di supone cu CBS no tin e datonan tampoco, pasobra nan no tin motibo pa stroba publicacion di Banco Central. Nos por ripara cu no tin comentario, mucho menos critica den prensa local pa e tipo di fayo aki. Nos no ta critica nan tampoco pasobra nos sa bao di ki circunstancia financiero prensa na Aruba ta traha. Ta na gobierno mes pa exigi mihor trabao di e departamentonan cu ta haya salario tur luna pa percura pa dato importante pa nos economia ta disponible y na tempo. Mientras tanto entrada personal no a subi notablemente, sigur no pa e categoria di menos recurso, cu ta gasta relativamente mas na asunto basico manera alimento. Esaki ta e grupo cu ta depende tambe di construccion di vivienda cu otro ta realiza pasobra nan no tin e capacidad financiero pa logra esaki nan mes. Nos por observa ademas cu hasta e grupo cu por construi nan mes no ta creciendo tanto. E cifranan presenta den e publicacion di Banco Central ta mustra cu na 2025 e cantidad di permiso pidi pa construccion di cas a subi te 460, mientras 2023 y 2024 esaki a keda bastante bao di e cifra ey (391 y 296 resp.). Pero ainda no a bolbe na e nivel di 2019, e aña di comparacion pre-Covid: 551permiso pa cas. Den construccion di apartamento por mira un crecemento relativamente mas grandi, di 86 na 2024 te 122 na 2025.
Finalmente, ta bon pa observa cu gobierno(nan) ta cumpliendo cu reduci e debe publico, pero kico ta bay haci cu e parti di algun cien miyon, cu mester dedica na inversion? Vivienda?



